1962 yildagi ikki marotaba chempionlik yutug'ining zerikarli tuyg'usi bilan tugagan…
o'shanda ekan, guliston kunlarimizni esladim... shahar hali sovuq edi, poytaxtning metro yo'li uchun tuproqlar qazilardi, men esa "Paxtakor" libosining yangi ranglarini tanlayotgan chog'lar edim... o'shanda ba'zi odamlar jamoamizdan "uchib ketadigan" deyishardi, ovozlar bor edi: "qanchadir yildan keyin qayta tiklanadi bu jamoa", deganlar. lekin bizning oldimizda boshqa hech narsa yo'q edi — faqat shu moviy-oq rangli tuyg'u, qoshimizdagi aholi, bu mamlakatning hayoti uchun kurashish istagi.
1962-yil... qani, chiroyli kun edi — kunning o'zi o'zidayoq sovuq tuyulardi, ammo maydonda hamma issiq edi. xalqimizning o'zi bilan birga edi: kambag'allarning bolalari, poyezd haydovchilarining ayollari, kolxozchilar... ularning barchasi kelgan edi, o'tirishga joy topa olishmasa ham. finalga yetib kelganimizdan shunchalik xursand ediki, oyoqlarimiz yerga tegmay ketardi. va keyin shu vaqt — finalga 5:0!
eshitib bo'lmas gunohi bor: vaqt oʻtib, hamma unutib ketishadi, chunki hayot davom etadi, yangi ismlar, yangi g'alabalar, yangi umidlar. lekin o'shanda — har bir daqiqaning oʻzining oʻziga xos maʼnosi bor edi. shunday ekan, xotiralarimizni yangilab olishimiz kerak, chunki ular yangi avlod uchun yo'lak chizib beradi.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
ooh, qani endi, menga nima eslayotgandir...
men u vaqtda ular bilan birga bo'lgan chog'im — yo'q, men o'sha paytda bollaman edim, 6-7 yoshlarimga yetayotgan chog'imda. otam mehnatfuruzi bilan shahar markazidagi ustaxonalardan birida yog'ochlar yig'ishtirardi, onam esa bolalar bog'chasidan bolalarni olib qaytardi. men esa o'shanda "Paxtakor" formasining ranglarini hech unutmayman — qachondir birinchi bor ko'rganimda darrov "bu mening kiyimim!" deb o'zimniki deb o'ylaganman.
to'garaklarimizda o'tirgan vaqtlar edik, futbolchilarning rasmli gazetalarini yig'ardik, yozuvchilik qilishni yaxshi ko'rar edik: "Vladimir Muntian boshi bilan zarba berdi — go'yo samoviy gol!". oqshomlari uyimizning kichkina radiotasmasida Komilovlarning g'alabalari eshitilar edi, juma kunlari esa otam bilan stadionga "yugurib" ketardik — avtobuslar hali kelmas edi, piyoda 45 daqiqa yurardik.
va keyin shu final kuni... menyapmishni eshitdim: "Paxtakor-Torpedo 5:0!". men qichqirib yubordim, uylarimizning derazalari chayqalib ketdi deb o'ylardim! onam qovoqni oshxonaga olib kirdi, lekin men o'zimni urushdan qaytgan askardek his qildim — go'yo menga medal topshirishardi. barcha qishloq shu g'alabadan keyingi bayramona kayfiyatga tushib qoldi, hatto maktabda "go'shona" taqsimot qilishdi — paxta va olma.
vaqt o'tdi, ular menga o'zi rivojlanib borayotganini, yangi chempionlarni tarbiyalayotganini ko'rsatdi, ammo men uchun o'shanda qolgan tuyg'u bugungi g'alabalarnikidan ham kuchliroq... chunki ularning orasida men ham bor edim — bu jamoaning qoshidagi bola.
ooh, eng zo'ridan qoldirib ketdingizmi... men ham shunday bir sahnani eslayman — oʻsha yoshlarda otam bilan stadionga ketgan vaqtlarim. olisdan piyoda kelar edik, yo‘llar to‘zonbo‘sh edi, konsertlar tugaganligi uchun. men esa otamning qo‘lini ushlab, maydonga yaqinlashib qolganimizda, “paxtakor!” degan odamlar ovozini eshitardim, ko‘zlarimni koʻtarsam — sariq chiroqlar ostidagi mashaqqatli o‘yinlarni, qishloqdan kelgan xalqning birovni qo‘llab quvvatlayotganini koʻrdim.
va nima uchun shunday qoldiq? chunki u yerda, maydonda, shunchaki 5:0 emas edi — hayotimizning o‘zi bo‘lib chiqdi. oyoqlarim qaltirardi, lekin o‘zimni birdan qudratli his qildim, otamning qo‘lini siqib: “bizning jamoamiz!”. va o‘sha paytda har bir gol urilishida, mening ichimdan “biz” iborasi o‘sib borardi — bu o‘zimning jamoam, mamlakatim uchun kurashayotgan o‘yinchilarning ko‘rinishi edi.
vaqt oʻtadi, lekin men uchun u yillarning barchasi yuragimda qolib ketdi... chunki u yerda, o‘shanda, men ham faol ishtirokchi edim — kimdirning qoʻllarini qoʻllab, kimdirning ovozini eshitib, jahon chempionligini yaqinlashtirgan jamoani qoʻllab-quvvatlagan bola sifatida.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
O'tgan vaqt bilan bugunning jamoasi o'rtasida bir vaqtning o'zida bir-biriga chig'anoq bo'lib yotgan va abadiy bo'ladigan bir farq bor — eslab qolinganlik darajasi.
O'sha yillar... ularning har bir goli, har bir harakati shunchaki matbuotda yoki eshittirishlarda eshitilgan voqea emas edi. Ular hayotimizning bir qismi bo'lgan — chunki ularning yuzlarini gazetalardan tanib qolardik, ularning ismlarini ovozli eshittirishlardan eshitardik. Otam bilan stadionga piyoda yurganimda, maydonga yaqinlashgandagina "Paxtakor!" degan odamlarning ovoziga quloq solardim, chunki ular buni oilamizning nomi kabi aytishardi. Bu jamoa shunchaki to'garaklarimizda g'ururlanib aytadigan jamoamiz emas edi — bu bizning kelajagimizga qo'yilgan umidlarimiz edi.
Bugungi kunda esa... jamoamiz albatta professional tarzda ishlaydi, yangi yulduzlar yetishib chiqmoqda, xorijlik murabbiylar kelmoqda. Ammo xalqimiz bilan shu darajada yuragimizga singganligi yo'q. Endi ular yangi avlod uchun orzu predmeti bo'lib qolmadi. Zamonaviy futbolchilarni ham yaxshi ko'ramiz, lekin ularning ichidan hech biri otamning qo'lini siqib "bizning jamoamiz!" deganicha muborak tuyg'uga sabab bo'la olmaydi.
Bu orada o'sha yillardagi g'alaba butun mamlakatga qanday kayfiyat bag'ishlagan — buni tasavvur qilish ham qiyin. Paxta va olma tarqatishgan, maktabda bayramona kayfiyat bo'lgan... endi bunday narsani ko'rdingizmi? Bizning jamoamiz endi faqat sport klubi sifatida ko'riladi, milliy g'ururimiz sifatida emas.
Qancha yaxshi vaqtlar edi... o'sha paytlarda jamoa bilan o'zaro hissiyotimiz o'lik hisob-kitoblar yoki transfer narxlaridan ko'ra ko'proq edi.
Kontekst yalang'och raqamdan ustun.
O'shanda otam bilan yangi "Paxtakor" formasini olgan edik, uyga ketayotganimizda uyini chiroyli qilib tikkan qarindoshimiz kuzatib: "Yana bir futbolkaxona ochdingizmi?" deb hazillashdi. Men esa: "Yoʻq, bu jamoamizning formasi, oʻzini koʻrgin!" deganman. U: "Keling, shunchaki erkagimizdan eslatib qo'yaman — 62-yilda 5:0 boʻlsa-da, chempion boʻla olishmaganlar ham edi..." — va birdan yuragidan tuzatdi: "Ammo meni u vaqtda oʻzim ham 5:0 hisobida esnaganman, baland ovozda qichqirib yuborganman!".
🤣 Nafaqat gʻolib boʻlib qoldik, balki bir vaqtning oʻzida xalqaro miqyosda ham "oltin zahiralar" ochib qoʻydik — mehnatfuruziy otalarimizning qovurgʻalari ham ertaroq achchiqlanib ketgan edi!