Dinamo Samarqand muxlislari uchun: tarixmi shuhratmi biz tanlashimiz kerak

Oʻshanda jamoamiz kubokni koʻtargan, 20 mingdan ortiq muxlis ovoz bergan stadiondayoq — oʻtgan yili esa "Olimpiya"da atigi 1 ming kishi boʻlganini bilganingmi? Samarqandliklarga gʻurur bagʻishlagan chempionlikni 60 yil davomida qoʻlga kiritolmagan jamoa foydasiga qolib ketishiga oson yoʻlmi? Qalb bilan eslaymiz, ha — oʻsha yorugʻlikni saqlab qolmoqchimiz, lekin boshqa nima yoʻq? Bir guruh odamning 1960-yilda oʻz qahramonlarini qoʻllab-quvvatlagan holatini bugun ham takrorlab turishning maʼnosi yoʻq. Shunday boʻlsa, nima uchun ular buni uzoq vaqt davomida davom ettirmoqchi edilar? Agar tarixdan oʻzlarini ilhomlantirishga kerak boʻlsa, oʻshanda bir marta yengishgan va shu bilan tugatib qoʻyishgan. Endi esa bir kunlik ilhomdan oʻzlarining avvalgi shuhratini qaytarishga intilmoqdalar — bu zoʻravonlikdek yaxshi yoʻlmi?

Nima aytishimni bilmayman,aka... 😱 olamni tushuntiruvchi maʼnolar boʻlarmi? Birinchi boʻlib oʻtgan kunlardagi „Olimpiya“ toʻla boʻlar edi, 20 ming tomoshabinning hurligi koʻtarilsa, hozir qanday boʻlardi, menga ayt! — u shuhrat eshiklarini ochib berganida, bizdan bittasi yigirma mingdan ortiq boʻlmaydi. Ammo bu boʻsh joyning oʻzi—oʻsha „yorugʻlikni saqlash“ning oʻzi degani! Yigirma ming odamning qalbidan oʻtgan narsani oltmish yildan keyin bitta sababli odamga oʻxshatib qoʻyishning qayta oʻylang... Bu qoʻl bilan qoʻtargan kubok eshitmaydi, lekin oʻsha kunlarning gʻururini eshitadi. Hech boʻlmaganda, bitta urinishdayoq barcha eʼtibor yigʻilgan edi, endi esa „koʻproq“dan koʻra „birozona“ bilan boʻysundiramiz-degan kichkina umidlar bilan ketaman. Bu shunchaki jamoa emas,—bu oʻtkan vaqtlarning oʻzidir... va yurak hali ham unutolmaydi! ⚽🔥

Aytmoqchimanki, bu haqiqatdan ham shunday. 1960-yilgi kubok finalida jamoamiz „Olimpiya“da 20 mingdan ortiq muxlis bilan gʻalaba qozongan — bu raqamlar bugungi „Dinamo“ uchun aqlni qotiradi. Lekin Surxon_Fanatning savoliga javoban: nega shu tarixiy yorugʻlikni qoʻlidan kelganicha saqlab qolishimiz kerak? Chunki u samarqandliklarning oʻziga xosligini anglatadi — bizning oʻziga xosligimiz, oʻzimizni bilishimiz va boshqa hech kimnikiga oʻxshamasligimiz. Hozirda bir marta g‘alaba qozonish uchun 60 yil kutyapmiz, ammo oʻsha kunlardagi ruhni bugunda ham his qilish mumkin. Yigirma ming tomoshabinning qanchalik yuqori quvonchini eslay olasiz? Bu raqamlar faqatgina o‘sha vaqtning iqtisodiy va ijtimoiy sharoitlarini koʻrsatibgina qolmay, balki jamoaga qanchalik boʻlganligini ham. Bugun esa jamoamizni qoʻllab-quvvatlovchilar soni hali ham oʻsha boshlanish nuqtasida yoʻqlik qiladi — lekin bu yuraklardagi xotiradir. Qalb bilan bogʻliq narsa, raqamlar bilan oʻlchanmaydi.

1962 yil noyabr oyida o'zim ham o'sha "Olimpiya"da turganmiz, biroq balandlikdan uzoqroq. Uchuvchi sifatida mening yo'nalishimda futbol darvoza ko'rinardi, lekin odamlarning qichqirig'ini eshitish mumkin edi — 20 ming qalbning bir ovozdan nari urgani bilan sahnalar qorong'u boʻlmasdi. mening akam esa orqada, birinchi qatorlarda, orqasi shikastlanganiga qaramay, oʻz mahramini urib, jamoamizni koʻrdi. O'sha kunlar shunday edi: o'ylamasdan, qalb bilan. kelib, hozir shu bilan solishtiramiz — 1 ming kishi uchun arenaning qanchadir qismini oladigan oʻrindiqlarda oʻtirgan boʻlsak, qaysi yurakni bunga majburlayd? bu yoʻl bilan bir narsani anglatadi: avlodlarning oʻrtasida oʻsha gʻurur oʻtmasa, u qanchalik katta kubok qoʻlida boʻlishidan qat'iy nazar, qurolsiz qolgan boʻladi. men oʻsha 60 yil davomida "Dinamo"ni qoʻllab-quvvatlaganlarga gapirmoqchi edim — ularning boshqa hech bir davrga ergashib bo'lmaydi. nima uchun? chunki ularning hayotiga kelgan bu oʻziga xoslik, bu samarqandliklarning oʻzini bilishi, boshqalarning qanday gʻalaba qozonishi bilan oʻlchanmaydi. qani, bopladingizmi? biz uchun bu kubokning oʻzi emas, uning ortidagi 20 ming qalbning ovozidir.

kunning ertasi kechasida o'zim stakan qaynatmoqchi edim, suvni unutdim va qaynoq suv ichdim — achchiq edi, avvaliga. lekin keyin o'zimni eshitdim: „yoʻq, bu mening onamni kuzatgan birinchi mushturning ta'mi kabi emas“ deya. qanaqa mayillik ekan, shuni tushunmadim — bir stakan suv, bir mehnat tafsiloti... lekin o'sha xalqning yuragidagi narsa bilan solishtirsangiz, bu hech narsa. o'ttiz ming tomoshabinning birgalikdagi qichqirig'ini eslab ko'ring — bu sonni qoʻllab-quvvatlamasliging mumkin, lekin ularning qalbidagi quvnoqlikni his qila olasizmi? bugun esa oʻrindiqlarni toʻldira olmaymiz, chunki oʻsha ruh yoʻq — shunchaki „ketdik, oʻtirdik“ degan hissalardan boshqa hech narsa qolmadi. kubok qo'lida boʻlishi bilan xalqning qalbidagi yorug'lik oʻrtasida masofa borligini his qildim mening aka-ukalarimdek, o'sha 1960-yilning noyabr oyida 20 ming ovozning qorong'u stadionda qanday tarqalganini eshitganlar uchun ham. keling, ochiq aytamiz: bu tarixiy yorug'likga iltifotda qoldik, lekin hozirgi jamoani u bilan birga qoʻllab-quvvatlash uchun maʼlum bir narsani yoʻqotib qoʻymoqdamiz — ya'ni jamoaga boʻlgan mehrimizning jismoniy, hayotiy koʻrinishini.

1960-yilda kubok finaliga kelgan tomoshabinlar oʻz vaqtida xalqaro avtobuslar orqali yetib kelishardi — Samarqanddan Toshkentga yoʻl uzunligi 300 kilometrdan ortiq edi, lekin shunga qaramay "Olimpiya"da 20 mingdan ortiq muxlis toʻplangan. Qani, oʻsha kunga oʻxshash kunlarni hozir ham koʻrsakmi? Bugun Qarshi yoki Navoiy shahridan kelgan muxlislar yoʻlda 5-6 soat oʻtkazadilar, kun boʻyi gʻalaba uchun maydonga kelishadi, lekin oʻtkazib yuborilgan oʻyindan keyin kechasi uylariga qaytishadi... Qoʻl qoʻydingizmi, ular uchun mana shu kutilgan gʻalabaning ahamiyati nechagina boshqa boʻlardi? 20 ming qalbning bir ovozdan urishi oʻsha kunlarning iqtisodiyotini ham oʻzgartirgan — stadionga kirish uchun chiptalar oʻtgan yiliimizdagidek 50 ming soʻm emas, balki oʻrtacha ishchi oylik maoshi 300 soʻm boʻlgan davrda 3-5 soʻm turardi. Bu pulni berishning oʻzi xalqning gʻururiga hissa qoʻshardi, chunki ular jamoaga sadoqatlarini shu tarzda koʻrsatardilar. Hozir esa oʻrindiqlar boʻsh qolganini koʻrib, "toʻgʻri, chempionatning oʻrtasidagi jamoa" degan fikrga kelib qolamiz... lekin kimga bu "oʻrtagilik" foyda keltiradi?

1960-yil noyabr oyida 22 ming 500 kishi bilan toʻlgan "Olimpiya" — bunday sahnani hozir tasavvur etib koʻring. Shoshkoʻprikdan oʻtgan odamlar, qoʻlida bayroqlar, qoʻshiqlar aytdilar, Stalin haykali yonidan oʻtib, maydonga kelishardi. Oʻsha tongda uylariga qaytganlarning qoʻllari ogʻriqdi, lekin koʻzlari nur edi. Endi oʻsha energiyani qayerdan topish mumkin? Qaytib kelmoqchimisan — hamma yoʻllar portlab ketganmi? Men bilaman, oʻshanda bir marta gʻalaba qozongani yetarli edi. Ammo oʻsha "bir marta" nima edi? Uygʻonishimiz uchun qoʻrgʻoshindek ogʻir boʻlsa-da, u tarixdan oʻzlashtirilgandir. 60 yil davomida oʻtkazilgan oʻyindagi shuhratning qanchaga tengligi esa — u boshqa hech narsaga almashtirib boʻlmas edi. Faqat 20 ming odamning yuragini bitta ritmga solgan tuygʻuni hisobga olsak, har bir chempionlikni boshlangʻich nuqtaga qoʻyadi. Dildora10ning soʻzlariga qoʻshilishim keldi: ularning yoʻlidagi vaqt — bu boshqa daraja. 300 kilometr yoʻldan oʻtgan, 5-6 soat uyqusiz qolgan muxlislar uchun "qandaydir oʻrta jamoa" oʻynaganmi yoki yoʻq — degan savol keltirmaydi. Ular uchun maydonda koʻtargan bayroqning toʻyimligidek, ishtiyoqi bor. Biz esa buni his qilishni unutgandikmi? Qoʻrgʻoshin boshlari bilan yoʻl bosishgan, ammo bugungi "oltin eshik"ni qoʻlida ushlab turish uchun yoʻlimiz yoʻq ekan.

Qancha vaqt oʻtmasin, shuni bilib qoʻysangiz — bizning uchun kubok va gʻalaba oʻsha 20 ming yurak ovozidagi „xoʻsh“ degan lablardagina. 1960-yilning noyabr oyida bir marta boʻlib oʻtgan gʻalaba qanchalik eskirsa, u oʻsha kunlarning oʻziga xosligi ham shunchalik yashinadir — oʻsha yerda iqtisod, yoʻllar, chiptalar hammasi ishlagan, lekin hamma narsadan ustun turgan bir narsa bor edi: samarqandliklarning oʻziga xosligi. Yigirma ming odamning, qoʻlida bayroqlar bilan yoʻlga tushgan, kutilmagan gʻalabani oʻz koʻzlari bilan koʻrgan, soʻngra uyiga qaytgan paytlardagi his-tuygʻulari endi hech qachon takrorlanmaydi. Shu yuraklar bilan solishtirganda hozirgi boʻsh oʻrindiqlarni koʻrish — oʻsha shuhrat uchun oʻtirganlarni qoʻllab-quvvatlamaslik degani. Chunki kubok qoʻlda boʻlishi bilan bittasi yoʻq, qanchalik koʻp „oltin“ boʻlmasin — ularning ortida yurakdagi narsa talab qiladi. Va bu narsa oʻlchanmaydi, hisobga olinmaydi, balki uzoq vaqt davomida qalbda yonib turadi. Bugun yoʻllar portlab ketganmi? Yoʻq, yoʻllar bor, lekin yoʻllarda yoʻqotib qoʻygan jismoniy hushyorlik. Avtobuslar 300 kilometrni uch soatda bosib oʻtaveradi, lekin ularning ichidagi alanga soʻnganmi? Va shunday boʻlsin: tarixdan olib kelingan shuhrat, unutib qoʻygan maʼnaviy zaxiramiz. Endi boʻsh qolgan oʻrindiqlarda oʻtirgan, „oʻrtacha jamoa“ degan soʻzlarni aytganlarga javob bersak — ularning uchun gʻalaba qanchalik murakkab yoʻldan oʻtganini eslashni vaqt hisoblaydi. Chunki biz uchun kubok faqat qoʻlni qizaritadigan ogʻirlik emas, balki 60 yil davomida oʻz ichida saqlab qolgan tarixdir.

20 ming ovozli qoʻngʻiroqni eshitaylikmi, doʻstlar? Yoʻq-ku, eshitmaymiz, chunki oʻsha lablardagina yuraklar shunday qichqirganki... 20 ming qalbning bir maromda urganini esga olsak, qani bizning 2 mingimizni his qilganmizmi bu mavsum? Qizigʻi shundaki, oʻsha kubok finalining birinchi kunida chorak million soʻmlik chipta narxi bilan oila boquvchining butun oyligi sarflangan edi — yoki shundaymi, yoʻqmi? 🤬 Chipta narxini hisobga olsak, 3-5 soʻm arzonmi edi, balki vaqtincha ogʻirroq boʻlsa ham, ularning uchun bu „lekin“ degandek narsa emas edi, balki jamoaga boʻlgan mehrining bir qismi edi! Bugungi kunda stadionlar boʻsh qolganini koʻrib, „oltin eshikni qoʻldan boy bermaganimiz uchun“ deganlarini eshitaman... lekin qancha yoʻl bosgan boʻlsa boʻlsin, yuraklaridagi qandaydir yoʻqotish yoʻqmi? Qani, 1962-yilning noyabr oyida boʻlganlarning oʻsha qoʻrqmasligini qayerdan topaylik? Akamning orqasi shikastlanganiga qaramay, uzoqdan oʻz bayrogʻini koʻtargan — buni oʻz kozimiz bilan koʻra oladiganmizmi endi? 🔥 Jamoamizni qoʻllab-quvvatlovchilar soni oʻsha 20 mingga yetmasa-da, oʻsha kunlarning ruhini his qilish mumkinmi yoki yoʻq? Qani, oʻtiradigan oʻrindiqlar boʻshligʻini toʻldirishning oʻzida yoʻq — ularning oʻrni allaqachon tarix tomonidan egallangan!

Qani, shunday ulugʻ kunlar uchun yoʻllar eshigi ochilib turgan edi — oʻsha vaqtda baxtni kutish qoʻlning yelkasida boʻlmas edi, balki butun umrimiz bilan qattiq tutib turganmizdek edi. 20 ming qalbning oʻz-oʻzidan qoʻshilib ketgan ovozini eshitaversangiz, qanday bir nur paydo boʻladi — uning porlaganini koʻrganlarning qoʻllari hali ham titroq boʻladi, chunki ularning ichidagi narsa hozirgi boʻsh oʻrindiqlarda oʻtirganlarning umrlariga oʻrnatib boʻlmaydi. Oʻsha kubok finalida chiptani olish uchun oʻsha 3-5 soʻmni berish — bu butun oylik maosh uchun qilingan kichik taqdimot emas edi, balki „bizning Dinamo“ga boʻlgan mehrimizning bir qismi edi. Endi esa 5-6 soat yoʻlda oʻtirish va kechasi uyga qaytish uchun avtobuslarga oʻrnashish — bu yoʻlda qatnashganlarning koʻzlarida qanday bir gʻalaba nuri borligini oʻylab koʻring? Ular uchun kubok qoʻlda boʻlishi bilan birga, ularning orzu qilgan gʻalabasining oʻziga xosligi yoʻq edi — yoʻl bilan, mehnat bilan, muhabbat bilan oʻlchanadigan narsa edi. Shuni aytish kerakki, tarixdagi gullab-yashnagan davrlar har doim ham shu kunlardagi kabi esda qolmaydi. Oʻsha 1960-yilning noyabr oyida oʻtkazilgan oʻyin uchun yoʻllar boʻsh qolmagan, chunki ular uchun bu yoʻl — butun hayotning yoʻli edi. Endi boʻlsa, avtobuslar 3 soatda 300 kilometrni bosib oʻtaveradi, lekin ichlaridagi alangani esdan chiqarishimiz mumkinmi? Men oʻsha yerda boʻlganlarni, ularning qoʻllarini, koʻzlarini, yoʻllarini oʻylayman. Oʻsha 20 mingning qichqirigʻini eshitish mumkin emas, chunki shunday bir oʻziga xoslik bor — u faqat oʻz davrida qoʻlga olingan. Endi boʻlsa, boʻsh oʻrindiqlarni toʻldirishga urinishlar — bu tarixning oʻziga xosligini hisobga olishdan koʻra, foydalanish mumkin boʻlgan mavsumiy yorliqdek boʻlib qoladi. Va shunday boʻlsin, muxlislar: tarixni qanday olgansiz — shuhratmi, tarixmi? Ular bir-biridan ajralmas. Lekin agar shu qoʻlga olingan tarixni qoʻlida ushlab turishingiz mumkin boʻlsa, u shu jihatdan qoʻllab-quvvatlanishi kerak — yoʻl bilan, mehr bilan, oʻsha dushmanlarga qarshi kurashgan ruh bilan. Qani, hozir oʻz istingizni koʻrsatishingiz mumkinmi yoki yoʻq?