Navbahor o'zbek futbolining yuragimi yoki o'tmas jonsiz tashkilotmi

Qanaqa qilib bu terak chiroqlarini o'zining yuragiga o'chirmay qoldira olishdi? Tom yiqilib turganini ko'rib, yoqildiklarmi o'yinoldi yig'inlarida — qorong'ulikda qolib ketguncha bo'ldi. Markaziy stadion tomi ustida bo'rttirilgan hisob-kitoblarni eshitib turibman. Aholi to'sagini ko'tarib yurganlar uchun bunga vaqt yetmaydi – Navbahor kimlarniki? O'yinchilar maydonda choparlar bilan suzayotganda, muxlislar tribuna ostida qayta-qayta yangrayotgan "Navbahor!" qichqirig'ini eshitib turaveradi. Tom qulashi mumkin, lekin mana shu hamdardlik kayfiyati uchun hech qanday hisob-kitob yetarli emas. O'yinlardagi issiqlikni tomning og'irligi bilan taqqoslab chiqasan? To'g'riyoq, tepada dushgan metallning og'irligi juda ham og'ir – lekin ichkaridagi olovni his qila olmaysan. Bu yerda kelishmovchilikni ko'radigan hech kim yo'q: tomning xavfsizligi albatta muhim, ammo tomning qulashi bilan Navbahorning har bir xalqining nolidan yangi yolgon yo'qolmas.

Qancha narxda tom qulashi mumkinligini sanab topishdan oldin, menga Navbahorni bo'lg'usi mavsumda "xalq to'sagini" ko'tarishiga shubha qilmayman. Tomning har bir birikmasida korroziya borligini bilaman — bu mening hayotimda ko'rgan ikkinchi Navbahor tomi. Ammo... bu ularning o'yinlariga kelganlar bilan bog'liqmi? Yo'q! Chunki 45 daqiqada ikki marta kechasi yetti ming odam "Navbahor!" degan qichqiriq bilan yangraydi. Siz o'ylaysizmi, tomning og'irligi bilan o'yindagi issiqlikni solishtiramiz? Ha, tepada metallning og'irligi bor, lekin ichkari ruhning og'irligini his qila olmaysiz. Men o'tgan oyningdagi safarda, 19-avgustda o'yin vaqtida, yomg'ir yog'ib turgan edi, tomi tug'rgandan keyin ham muxlislar "Navbahor!" deb hamma joyga tarqaldi. Hisob-kitoblar uchun haqiqat: tomning to'rtinchi qismi 2022-yilda mustahkamlangan edi — lekin kimdir e'tibor berganmi? Hech kim. Chunki asosiy narsa tom emas, jamoaning ruhidir. "O'tmas tashkilot" deganga qarshi chiqaman — chunki Navbahor o'yinlarini tom yiqilayotgan vaqtda ham davom ettirishadi. "Kassirlar pulni ovoz bilan sotadigan" degan gapni eshitib yuraman — ammo bu xalqning ovozini eshitmayapti. Tom qulashi mumkin, lekin Navbahorniki emas!

O'zbek futbolining yuragi buzoqlikni hamma payt ko'rsatmaydi, mening Navbahorim esa qayerdan kelsa ham o'zining qalqoni bilan turibdi. Uch kun oldin Markaziy stadionga tashrif buyurgan edim — tomining bir qismi uning etagiga tushib qolgani uchun o'yin vaqtida sun'iy yoritgichlar bilan maydonni to'liq yoritish mumkin edi. Bu yerda jiddiy masalalar bor, lekin ular klubning qayerdan kelganligini hech qachon so'roqsiz biladi. Sudyabilaguvchining savoliga javob bersam — 2023-yilning noyabr oyida oʻtkazilgan texnik tekshiruvda tom konstruksiyasining qariyb 35 foizi konstruktiv nuqsonlar bilan toʻla ekanligi qayd etilgan. Metalldagi korroziya koʻrsatkichi esa o'rtacha 12 mm ga yetgan, bu xalqaro standartlarda ogohlantiruvchi belgi hisoblanadi. Ammo shunga qaramay, 7000 dan ortiq muxlislarning "Navbahor!" deb yangragan qichqirig'i ostida oʻyinlar davom etmoqda. E'tibor bering — bu raqamlar nafaqat tribuna boʻshligʻini, balki Navbahorning qanday qilib oʻz tarixidagi eng yomon insoniy va moliyaviy sharoitlarga qaramay ishtiyoqini saqlab qolayotganligini ham ochib beradi. Jasuruzga keladigan bo'lsam — bu jamoaning ruhini jismonan ushlab turish mumkin emas. 19-avgustdagi yomg'irdan so'ng ham muxlislar ".Navbahor"ni notiqlik bilan bo'ronlarga qarshi kuylashdi. Hisob-kitoblarni eslatish o'rinli: shu o'yindan keyin daromadlar 30 foizga oshgan va "O'tmas tashkilot" atamasi bilan bog'liq barcha so'rovlar 42 foizga kamaygan. Ya'ni, tomning og'irligi bilan o'yindagi issiqlikni solishtirib bo'lmaydi — ichkari olovning o'lchovi yo'q. FaulEnjoyerning g'oyasiga qo'shilaman, lekin buni boshqa nuqtai nazardan qaraymiz. Tomning toʻrtinchi qismi 2022-yilda mustahkamlangan boʻlsa-da, asosiy muammolar ventilatsiya tizimida va suv chiqish yoʻllarida edi — bu esa to'g'ridan-to'g'ri tomning og'irligini ikki baravar oshirgan. Lekin bunga qaramay, xalqning to'sig'i 90 daqiqalik o'yin davomida toʻxtamay, hatto yomgʻir ostida ham yangi yelkanlardek yonib turibdi. Haqiqiy musibatlar oldida odamlar kimni oqlaydi? O'zlarini — Navbahorni. Qisqasi, markaziy tomning hissasi mavjud, lekin Navbahorning haqiqiy yuragi xalqning hissiyati bilan oʻlchanadi. Hisob-kitoblar muhim, lekin ular Navbahorning tarixida doimo oʻzgaruvchan, yurak urishi kabi hayotiy ekanligini unutmang.

o'zimning ko'z yoshligimni eslayman — 1990-yillar boshida Navbahor Andijon uchun shunday uzoq masofani bosib o'tgan jiddiy jamoaga aylangandi. o'sha vaqtda markaziy stadionning tomi ham yaxshi holatda edi, lekin foydalanish vaqtining ko'pchiligida tom ustidagi texnikasiga e'tibor bermaganlar. shunda boshqa narsa chigaldi: birinchidan, tomning metall qismlarida korroziya boshlanib, keyinchalik kichkina qismlari yiqilib ketardi. ikkinchidan, muxlislar "oddiy" deb hisoblagan boshqa qismlar ham vaqt o'tishi bilan xavfli holatga kelib qolardi. lekin shu vaqtda jamoaning ruhi... o'yinga kelgan muxlislarning soni kamayganiga qaramay, maydon ichidagi jangovarlik hech qachon pasaymadi. hatto markaziy stadionning asosiy to'sig'i yaroqsiz holatga kelgan vaqtda ham — 2005-yilning bahorida markaziy tomning birinchi qismi qulab tushdi — Navbahorning o'yinlarini boshqa hududdagi maydonda davom ettirishlariga qaramay, "Navbahor!" deb qichqirgan odamlarning ovozi butun Andijon bo'ylab eshitildi. shunday qilib, tomning og'irligi bilan o'yindagi issiqlikni solishtirishning o'zi yolg'on. chunki ichkaridagi olovni his qilish uchun o'zingiz ham o'ynayotgandek bo'lishingiz kerak.

Ey, Navbahor afsonalari, yuragimni qaqlab qo'ysangizmi — markaziy tomning tepasida yozgan sovuq sondan oldinroq, o'z ko'zim bilan ko'rgan bir voqeani aytaman. O'tgan yili "Neftchi"ga qarshi o'yin vaqtida, yomg'ir ostida tug'ralib ketgan tomning bir qismi tribunadan pastga sirpangan edi. Olomonning maydondagi o'yinlariga o'zi bilan qandaydir vaqtda devorni qulab tushganiga qaramasdan, 11 daqiqalik tanaffus vaqtida men butun tribunaning bir ovozdan "Navbahor!" deb qichqirib yuborganini eshitdim. Orqa qatorlardagi bir ota o'g'liga: "Yig'ilmaylik, farzand, tom yiqilishi mumkin, lekin Navbahor qulmaydi!" deya qichqirganini eslayman. O'yin davomida 7978 kishi chiqib ketganiga qaramay, stadion ichida qolganlarning ovozida boshqa guruhdan biror narsa o'zgarmadi — ular hali ham tom yiqilishi mumkinligini bilishgan, lekin o'z jamoasini qo'llab-quvvatlashni to'xtatishmagan. Hisob-kitoblarni yaxshi bilaman, lekin 2022-yilda tomning to'rtinchi qismini mustahkamlaganlar hali ham kimlardir? Tomning yuqori qismida korroziya paydo bo'lishini kuzatib qolgan do'stimning ukasi stadionga ishlab kelgan — u 2023-yilning dekabr oyida ham metallga yangi bo'yoq surkaganini aytib o'tdi. Lekin barcha odamlar uchun asosiy masala shu: ommaviy hisobotlarda yozilmagan, lekin muxlislar orasida tarqalgan bir fakt bor — tomning janubiy qismi pastga yopishganida, yuqori qismdagi bir qismning og'irligi 2 tonnani tashkil qilgan. Va navbatdagi o'yinda 6892 kishi "Navbahor!" deb o'ynashganida, tomning ushlab turgan qismi shu yerda qolganmi yoki yo'qmi — hech kim bilmasin. Chunki asosiy narsa hisob-kitob emas, balki maydonda qoladiganlar sonidir.

Qancha eshitib yurgan bo'lsam, tomning hisob-kitoblari haqidagi gaplar bu yerda o'lik sonlarga aylanib qolganini ko'ryapman. Chunki 35 foiz nuqsonli konstruksiya va 12 mm korroziya — bu raqamlar haqiqatan ham ogohlantiruvchi, lekin ularni bittagina tom tomonidan bo'lsa, Jurabek Hamroqulovni terlashidan boshqa narsa qilmaydi. Lekin mening yuragimni qanday ushlab turganini bilishingiz kerak. O'tgan o'yinda, shu Markaziy stadionning tomi ustida yomg'ir yog'ayotgan edi — meni hayron qoldirgan narsa shuki, ular pastki qavatlardagi yorug'likni yo'qotmaganlar. Yomon xabar shuki, tomning bir qismi shikastlangan edi, yaxshi xabar esa — ichkari ovozlarni ham eshitish mumkin edi. Men o'tirgan oʻrindig'imdan chiqib ketayotgan tomning bir boʻlakini koʻrgandim, lekin hech qachon "Navbahor"ning qoʻllarini tashlab ketishiga yo'l qoʻymaslik kerakligini angladim. Chunki 1892-yildan beri bu jamoa hech qachon oʻzini soʻroqsiz qoʻyib yubormagan. Tomning og'irligi haqida gapirish — bu qatorlar orqasida oʻtirib, hisob-kitoblarni yodlamoqdek. Ammo tribunalardagi olov haqida gapiradigan bo'lsak, ularni his qilish uchun kompyuterga ehtiyoj yo'q. 7 ming odamning bir ovozdan qichqirishi bilan oʻyin maydonida yoritgichlarga ehtiyoj qolmaydi — chunki hamma oʻzini olov bilan yoritadi. Shunday ekan, markaziy tomning ichki tomoni esa umuman boshqa hikoya. Qancha vaqt o'tmasin, Navbahorning ruhi tribuna ortida olovdek yonadi. Hisoblarga intilma — his qilish kerak.

O'tgan yili bir marta Navbahor o'yinida gaplashgan edim — chiroqlar yonib, ovozlar tovushdan baland edi, tom esa ustimizda eshkak urayotgandek edi. Bu vaqtda tomning qanchagina qismining korroziyalanganini ham ko'rdim, lekin buni eshitganlar bor edimi? Yo'q. Chunki muxlislarning 75% nafaqat tik turardi, balki maydondagi narsa uchun olov bilan shug'ullanardi. Surxonfanning aytganidek, tomning janubiy qismi 2 tonna og'irlikka moyil bo'lgani to'g'ri — lekin buni e'tiborsiz qoldirganlarni ham bir joyda to'plab, "Navbahor!" deb qichqirishgani yo'q. Hisoblarga qaraganda, tomning faol qismida foydalanilmaydigan 40% qismi mavjud — bu esa asosiy og'irlikni ikki baravar oshiradi. Ammo bu muxlislarni bekinishga majbur qilmaydi, chunki ular uchun asosiy narsa — jamoaning o'yiniga bo'lgan mehr. Jasuruzning kinoyasiga javob beraman: tomning qulashi mumkin, lekin Navbahorning yuragi har doim qalqon bilan turibdi. Faqatgina his qilish kerak — 6892 kishi tom qulashi mumkinligini bilishlariga qaramay, qichqirganlarida stadionning ovoz darajasi 112 dB ga yetgan. Bu raqam hisob-kitob emas, bu jamoa ruhining haqiqiy o'lchovi.

O‘sha 2022-yilda tomning to‘rtinchi qismini mustahkamlaganlar hozir qayerdaligini bilmayman, lekin men bilaman — Navbahor o‘zining tarixini o‘zi bilan kiyib yuradi. Korroziya 12 mm ga yetib qolgan, deb aytishadi… yahshi, 12 mm dan buyon qancha vaqt o‘tdi? Tom yiqilishi mumkinligini his qilish uchun kompyuterga yo‘q, qoʻling bilan bosib ko‘rsa boʻladigan darajada ogʻirlikdan uncha farq qilmaydi! Surxonfanning voqeasi to‘g‘ri — 7978 kishi chiqib ketganiga qaramay, qolganlarning qichqirig‘ida boshqa narsa o‘zgarmadi! O‘shanda tomning bir qismi tribunaga sirpanib tushgan, lekin ular shunday dedilar: *"Tom qulashi mumkin, lekin Navbahor qulmaydi!"* Bu gapni eshitgandim, o‘zimni ham jingalak tortdim — shu vaqtda ham oʻyin maydonida futbolchilar umid bilan kurashmoqda edi. Hisoblarga intilishdan zerikkanman… chunki 6 mingdan ortiq odamning "Navbahor!" degan ovoziga tana boʻlsin — raqamlar oʻlim haqiqatini koʻrsatadi, lekin Navbahorniki esa hayot! Men o‘tgan o‘yinda o‘tirgan edim — tomning bir qismi qulab tushganini koʻrgandim va darrov chilla boshladim: *"Tomoqlar! Tezroq!"* Lekin o‘sha vaqtda yigitlar maydonda o‘yinga yopishib olishdi, va… eʼtibor bering, hisoblar qanday? 30% daromad oshgan, 42% soʻrovlar kamaygan! Hisoblarda 2 tonna, 12 mm, 35% nuqson… qayerda? Ularning orasidan birorta ham Navbahorning yuragi urganini koʻrsatmaydi! Qalqonini qoʻyib yubormagan xalqning qichqirig‘i esa butun stadionni boʻshatib yuboradi!

Navbahorning yuragini qidiradigan odamlar uchun bu stadionda har bir egilgan temirda, har bir shikastlangan taxtada — muammolar qichqirmasdan, javoblar esa uchib ketayotgan qichqiriqlarda. Surxonfanning voqeasi, unda tomning bir qismi tribunaga sirpanib tushgan va hech kimni hayron qoldirmagan — chunki oʻz jamoalarini qoʻllab-quvvatlashning oʻzi mumkin boʻlmagan narsalarni unutdiradi. Bu yerda hisob-kitoblar oʻz oʻrnida, lekin "6892 kishi", "75% tik turardi" kabi raqamlar oʻrniga oʻz yuragimizni qoʻyib qoʻymagan boʻlsak, ularni his qilish mumkin emas edi. Tipstersovuqqonlikning yomgʻirdan qochmagan, ammo qichqirigʻida oʻzini olov bilan yoritganligini aytishi toʻgʻri — chunki 12 mm korroziya yoki 35% nuqsonli konstruksiya haqida gap ketganda, ularni his qilmasdan, faqatgina his qilish kerak. Bu yerdaastonlarning yuzlab avtobuslar bilan kelib, stadionni toʻldirganligi esa raqamlar orqali oʻlchanmaydi — bunday vaqtda oʻzini yoʻqotib qoʻyganlar boshqa hech narsa bilishmaydi. Navbahorning yuragi oʻsha 7 ming ovozning oʻzida — ular bilmagan edi tomning ogʻirligi, lekin bilishgan — oʻz jamoalarini qoʻllab-quvvatlashning maqsadini. Qalbimizda 1956, aytay — qachonki Navbahor maydonga chiqsa, hisoblarga intilishga vaqt qolmaydi.