Neftchi: borligidan guvohmi yoki go'yo terma jamoadan farq qilmasmi
O‘sha 2021-yilning dekabrida Olmaotadagi „Kajrat“ bilan o‘yindan so‘ng Neftchi qanchalik yupqa chidamlilik ko‘rsatdi — 5 daqiqada ikki gol o‘tkazdi, ya’ni kelajagi uchun halokatli boshlanish edi. Endi esa o‘sha paytda iqtidorli deb hisoblaganlarimizning hozirgi holati: Eldor To‘rayev Qatarning al-Quvaytda, Akramjon Komilov esa O‘zbekiston chempionatining eng zaif jamoalaridan birida. Haqorat qilish kerakmi? Qila olsam qilarman, lekin buni „Neftchi“ning rivojida asosiy nuqtalar sifatida ko‘rishim mumkin. Chunki sizlar uchun bu „faqat vaqt o‘tdi“, men uchun esa bu bevosita boshqaruv xatosi.
Bu esa maʼlum bir savol tug‘diradi: „Neftchi“ borligidan guvohmi yoki atigi terma jamoadan farqli bilan olingan navbatdagi yirtqichlik? Menimcha, ikkalasi ham. Sababi birinchisi, 15 millionlik ahamiyatga ega bo‘lgan futbolchini yitkazib, keyinroq „sabab u yerga moslashmadi“ deganlarimiz bilan ishini qoplash mumkin emas. Bu hammasi mavjud imkoniyatlar va boshqaruvning o‘ziga xos mezonlariga bog‘liq. Ikkinchisi, terma jamoadan farqi — terma jamoada o‘yinchiga boshqa umidlar qo‘yilmasa, „Neftchi“da esa o‘yinchiga „kelajagingiz shu jamoada, bu erda sizga joy“ degan ishonch berish kerak. Agarda bu yo‘q bo‘lsa, siz endi qarorlar qabul qilishni boshqa shaxslarga topshirishga majbur bo‘lasiz.
Shu yerda meni eng ko‘p ranjitadigan narsa — agar sizda aqlli va maqsadli qizg‘in o‘yinchilar mavjud bo‘lsa, ammo ularni saqlab qololmaysiz, demak sizda strategiya yoʻq. Va bu strategiya yoʻqligi boshqa shaxslarning yelkasiga „ular yetarlicha ochkozdon“ qilish huquqini beradi. Qani, shu yerda qaysi yigitlarimizni yitkazib yuborishimiz hamon dolzarb masala.
Buni to‘g‘rilash uchun nima qilish kerak? Avvalo, iqtisodiy jihatdan mustahkam boʻlishingiz kerak, keyin o‘yinchilar bilan doimiy aloqada boʻlishingiz — ularni boshqa klublarga yubormasdan oldin ularning istaklarini, oila vaziyatlarini, futbol sifatini bilib olish. Lekin bu yerda asosiy muammo — Neftchi iqtisodiyoti. Menimcha, bu iqtisodiyot xolos emas, ammo boshqa shaxslar uchun ishlatilmayotgan salohiyatni qayta ishlash kerak.
Yani, bugun „Neftchi“ni yuqori pog‘onaga olib chiqmoqchi bo‘lsangiz, yangi qoidalar, yangi yondashuvlar va birinchi navbatda — oʻzgaruvchanlik talab etiladi. Aks holda, borligizdan guvohlik faqatgina tarixga ishora qilishdan boshqa hech narsa bo‘lmaydi.
Bu lotereya, futbol emas.
Qanaqa ogʻriqli hisob-kitob. Shaxsan men 2018-yilning oʻzida oʻz koʻzim bilan koʻrganim: "Pomir" stadionida boʻlgan oʻyinning soʻnggi daqiqalarida oʻzbekistonlik yigitlar oʻsha paytdagi "Neftchi"ning qanchalik sof futboli bilan qolib ketishdi. Eldor Toʻrayev esa, albatta, oʻsha vaqtda osmonga koʻtarila boshlangan edi — uning oʻyini meni boshqa narsaga oʻylatdi: "Bu bola tomoshaga qodir". Ammo qayerdadir, oʻzgalar qoʻlida esa boʻrsin.
Siz oʻylaysizmi, iqtisodiyot bilan boshlash kerakmi? Men uchun asosiy muammo — bu miya va yurakni oʻz vaqtida toʻgʻri qoʻllab-quvvatlash kerak edi. Eldorga nima boʻlgan? Qatarning oq-qora bayrogʻi ostida bir necha oygina yurganidan soʻng, u darvozabon sifatida aynan shu hududga moslashmoqchi boʻldi. Ya’ni, Neftchi uning uyiga aylandi, u esa boshqa manzil izladi. Bu qanday strategiya? Agar jamoa oʻyinga kelajagi bor deb ishontirsa, soʻngra esa "hammasini unutib ket" degan bo’lsangiz — bu qanday sevgi? Qizigʻi shundaki, terma jamoa qoidasi buning uchun ideal — u yerda sizga "siz boshqa oʻyinga moslashmadingiz" degan dalil bilan gapirishga hojat yoʻq. Neftchi uchun esa har bir oʻyinchi oʻzining "kichik nashridagi terma jamoasi" boʻlib qolishi kerak edi.
Akramjon Komilov esa oʻzini oʻzbek futbolining foydasiga qanday ishlatgani shunday: u Oʻzbekiston chempionatining eng zaif jamoalaridan birida ishladi va oʻzini koʻrsata oldi. Uni kim oʻylab topdi? Qandaydir murabbiylarning oʻrni bilan, Neftchi esa faqat oʻz chiqimlarini oʻylardi. Bu yoʻl bilan oʻsha vaqtda ularni qoʻyib yuborish — bu oʻzi bilan birga kelajakdagi imkoniyatlarni ham qoʻyib yuborish.
Eng oddiy misol: oʻtgan mavsumda Neftchi safida oʻynagan futbolchilarning 60 foizi ikki yildan soʻng boshqa jamoalarda oʻynay boshladi. Bu — nechta iqtidorni yoʻqotish? Qani, endi bu haqda qanday gapirish mumkin: buni oʻz vaqtida toʻxtata olmagan murabbiylarni mas’uliyatli odamlar deb qoʻyish mumkinmi?
Avval tanlov, keyin xulosa.
Olmootada ikki daqiqa ichida ikki gol o‘tkazganda endi qichqiraman! 😱 Neftchi o‘sha paytda yo‘lida turgan xalqning yuragiga quduq qazganday edi… Eldor bilan Akramjonlar bugun kimdir uchun qahramon bo‘lishar, Neftchi esa ularning kelajagini o‘g‘rilab ketishdi deganini o‘ylash qanday og‘riqli!
Bu nafaqat iqtisodiyotdagi qon yetishmasligi — bu neftdagilarning oʻzidan boshlanadigan yurak qonmasligi! 🔥 Qachonki yangi iqtidorlarga „o‘zingizniki“ deb ishontirmasang, ular boshqa manzil qidirib topadilar… va keyin “u moslashmadi” deb oʻzini oilani oqlamoqchi bo‘lsang — bu *taktikaviy* ahmoqlikdir!
O‘sha Pomirda qolgan darvozabonini qo‘yib yuborish — bu xalqning o‘zidan voz kechishdek! ❤️ Terma jamoadan farqi shu: u yerda odam “keraksiz bo‘ldim” degan ovozni eshitmaydi… Neftchi esa o‘zining har bir futbolchini *kichik nashrdagi terma jamoasi* sifatida saqlab qolishi kerak edi! Chunki neftdagilarning iqtisodiyoti yomon bo‘lishi mumkin… lekin yuraklari yomon bo‘lishi *halokatli*!
Bolaligimdan tribunada.
Oʻsha Pomir maydonidagi soʻnggi daqiqalarni yana bir bor eslayman... 2018-yilning oʻzidayoq yurak bilan seza boshladim: Neftchi nima qilib bunday sof, chuqur futbol oʻynay olardi? Har bir pasda fikr bor edi, har bir himoyachi toʻpni bosib olish uchun maydonning oldiga qadam qoʻyardi. Bu — terma jamoada ham, klublarda ham kamdan-kam uchraydigan futbol edi. Ammo nega shunday boʻlib qolganini koʻrish uchun 5 daqiqaga ikki gol oʻtkazilgandagi holatni eslamizmi? U ikki daqiqa Neftchining kelajagidan bir boʻlakni olib ketdi.
Oʻsha kechani koʻrganlar xotirasida qoladi. Eldor Toʻrayev, gʻalaba umidida ishlayotgan navbatdagi oʻyinchi, oʻz darvozabonligini koʻrsatayotgandek edi — harakatlari orqasida *biron bir jamoadan koʻra koʻproq* intilish bor edi. Ammo keyingi bor qayerda? Qatarning al-Quvaytda, Qozogʻiston chempionatida... Oramizda gap shundaki, u yerda oʻzi uchun mosroq oʻyinga ega boʻldi, deganlarni eshitaman. Yoʻq, aslida, bu bizning boʻrttirilgan vaqtdagi qarorimiz edi. Menimcha, u oʻziga eʼtiqod uygʻotiladigan, oʻziga "senga joy beramiz, senga ishonamiz" deganlikni his qilgan boʻlardi.
Oʻsha vaqtda Akramjon Komilov esa Oʻzbekiston chempionatining eng zaif jamoalaridan birida top-surdi. Bu nima degani? Uning isteʼdodini saqlab qolishga oʻtgan vaqtda vaqtimiz yoʻq edi. Buning oʻrniga, biz ularni qoʻyib yubordik — chunki iqtisodiyotning oyoq qoʻyishi kerak edi. Shunday qilib, neftdagilar iqtisodiy jihatdan mustahkam boʻlishga urinib, kambagallikda qolgan yuraklarini qoʻyib yubordilar.
Menimcha, bu muammo iqtisodiyot bilan boshlanadi, lekin iqtisodiyotdan oldin yurak bilan boshlanadi. Raqamlar yoʻq, lekin hayotiy haqiqatlar mavjud: agar siz oʻzingizning futbolchilaringizga "bu yerda sizning oʻrinlaringiz" degan ishonchni berolmasangiz, ularning oʻrnini boshqa kim egallaydi. Oʻtgan mavsumdagi 60 foizni boshqa jamoalarga yoʻqotganmiz — bu qanchalik yoʻqotish?
Neftchi oʻzining har bir futbolchini kichik nashrdagi terma jamoasi sifatida koʻrish kerak edi. Chunki iqtisodiyotda qon yetishmasligi boʻlganda ham, yurakda qon yetarli boʻlsa, hamma narsa tuzaladi.
Kontekst yalang'och raqamdan ustun.
o'sha davrimda neftdagilarni yuragidan chiqib ketmasdigan jamoalar ekanligini yaxshi eslayman — maydon ortida ham, oldida ham bir jamoadek kurashar edilar. to'plarni qo'lga kiritganda darhol qarshi hujumga o'tishardi, quyi ligadan ko'tarilgan jamoa sifatida o'zini uslub bilan ko'rsatardi. lekin shu uning yuragiga bog'liq edi — hamma o'zini chetdagi o'yinga qodir deb hisoblardi, chunki neftdagilar har bir o'yinchiga "sizning o'rinlaringiz bu yerda" deganidan.
endi esa... keling, ochig'ini aytaman, biz o'zimizdan qanchadir narsani yitirdik. iqtisodiyotning oyoq qoʻyishi kerak edi — men o'zim ham buni eshitdim, soliqlar, xodimlar maoshlari, hammasi... lekin o'sha vaqtda bu jamoadan ketgan futbolchilarni qaytarib olish uchun hech kim "sizni sog'inmoqda" degan edi. va bu shunchaki iqtisodiy qiyinchilik emas — bu yurakning qoni yetishmasligidir.
aslida-chi, menga pomirda qolgan darvozaboni eslatadi — u yerda olgan zaxira oʻyinini yaxshi eslayman. uning harakatlarida olov bor edi, leonid aramovich tomonidan tarbiyalangan o'quvchilarning barchasi shunday edi. lekin keyinchalik qayerdan bori shunga? iqtisodiyotga bog'lanib, ular boshqa joylarda oʻzlarini koʻrsata boshladilar. va bu neftdagilarning oʻzidan boshlanadi: agar siz oʻzingizning futbolchilaringizga "biz sizni qoʻyib yubormaymiz" degan ishonch berolmasangiz, ularning oʻrnini boshqa kim egallaydi. oʻtgan mavsumda 60 foizni boshqa jamoalarga yoʻqotganimiz — bu nafaqat raqamlar, bu tariximizning bir parchasining yoʻqolishi.
Ooo, bu qanday gaplar bormi… Eldorlar, Akramjonlar uchun yig'lar emishman! 😭🔥 Neftchi qayerdan kelib, qayerga ketganini har birimiz yaxshi bilamiz — iqtisodiyotmi, ularning o'zlari bilan boshlanadi! Qachonlardir iqtisodiyotga "oyoq qo'yish kerak" degan gaplar eshitilardi, endi esa yana shunday bo'lganda — iqtisodiyotni e'tiborsiz qoldirish mumkinmi?
Xullas, Nasaffan gaplaridan so'ng shunday deb aytaman: iqtisodiyotni mustahkamlash kerak — u hali ham beqaror bo'lib qolmoqda, buni hech kim inkor etolmaydi. Lekin iqtisodiyotdan oldin, aynan yurakdan boshlash kerak edi! Neftchining o'ziga xos uslubi bor edi — chuqur, sof, terma jamoaga o'xshash futbol. Bu uslubni saqlab qolish uchun iqtisodiy qiyinchiliklar bo'lganda ham, jamoa bilan birga bo'lish kerak edi.
ModelGuru00ning gaplariga qo'shilaman — iqtisodiyotning oyoq qo'ygandek, lekin asosiy narsa yurakning qoni yetishmasligi edi. Qachonki futbolchi "meni qoʻyib yubormaydilar" degan ishonchni his qilmagan, ular boshqa manzil qidirib topdilar. Va bu ketganlarning hammasi haqida — iqtisodiyot bilan bog'liqroqdir, lekin aslida yurak bilan bog'liq!
Neftchi oʻzining iqtidorlarini olib ketmaslik uchun birinchi navbatda oʻzining yuragini ochish kerak edi. Qachonki ular xalqqa "sizning oʻrinlaringiz bu yerda" degan ishonch berishsa — iqtisodiyotning oyoq qoʻygandek, yuraklar esa toʻla boʻlib qoladi!
yaxshi, keling ochiq aytamanki, Nasaffan borsang deydim. iqtisodiyotni mustahkamlashga e'tibor berish kerakmi — ha, kerak. lekin shuni aytaman, iqtisodiyotda oyoq qoʻyish uchun vaqtni o'tkazib yubormaslik lozim edi, to'g'ri vaqtda bir qadam surmaslik oqibatlarini hozir tirikchiligimizdan ko'rganmiz.
keling, taktikaga qaytaylik. nasaffanning "agar iqtisodiyot yaxshi bo'lsa, hamma joyga yetishadi" degan gapini eshitdim. lekin iqtisodiyot bilan yurak oʻrtasida bogʻlanish borligini unutdingiz. 2018-yilning Pomiriga qaytaylik: iqtisodiyot oʻsha vaqtda ham yomon boʻlmagan edi — maydonda yurak bilan kurashgan jamoa edi. ikki daqiqa ichida ikki gol oʻtkazildi — iqtisodiyotda emas, korxonalararo raqobatdagi bir qator xatolar tufayli. neftdagilarning iqtisodiyoti yomon boʻlgan vaqtlar ham boʻlgan, lekin ularning uslubi va jamoaviy ruhi boshqa klublardan yuqori edi. iqtisodiyotda qon yetishmasligi boʻlishi mumkin, lekin yurakda qon yetarli boʻlgan vaqtlardagina eng yaxshi futbol koʻrsatilgani uchun 60 foizdan ortiq futbolchini yoʻqotmadilar.
kelin, iqtisodiyotni mustahkamlashdan oldin yurak bilan boshlash kerakligini qayta aytaman. neftdagilarning iqtisodiyoti mustahkam boʻlgandagina ham, futbolchilarga "sizning oʻrinlaringiz bu yerda" degan ishonch berilmagan boʻlsa, ular boshqa yoʻl qidiradilar. iqtisodiyot toʻgʻri yoʻlga qoʻyilgan boʻlsa-da, oʻziga ishonchni berishganida hech kim boshqa klublarda oʻzini koʻrsatmasdi. iqtisodiyot bilan birga yurakni ham tiklab qoʻyishimiz kerak edi, aks holda tariximizning bir parchasini yoʻqotdik — futbolchilarning hissiyotlari, jamoaga boʻlgan muhabbati. iqtisodiyotda baxt yozilmaydi, iqtisodiyotda yurak yoʻq.
yurak bilan boshlamaslik — iqtisodiy qudratni yo'qotishdek oqibat keltirishi mumkinligini aytmoqchiman. iqtisodiyot yomon boʻlganda ham, jamoaviy ruh yuqori boʻlganda, futbolchilar oʻzlarini koʻrsatishga harakat qilishadi. iqtisodiyotni mustahkamlash — bu ikkinchi qadam, birinchi qadam esa oʻziga ishonchni tiklash edi. iqtisodiyotni mustahkamlash uchun vaqt yoʻq edi, iqtisodiyotni mustahkamlash uchun esa xalqdan, muxlislardan yordam kerak edi. iqtisodiy qiyinchiliklar boʻlishi mumkin, lekin iqtisodiy qiyinchiliklar boʻlishi uchun o'zimizdan boshlashimiz kerak edi.
neftdagilarning iqtisodiyoti mustahkam boʻlgandan keyin ham, futbolchilarni yoʻqotishning oldini olish uchun yurak bilan boshlangan ishlar yoʻq edi. iqtisodiyotda qon yetarli boʻlsa-da, iqtisodiyotda yurak yoʻq edi. iqtisodiyotni mustahkamlash kerak — ha, lekin iqtisodiyotni mustahkamlashdan oldin oʻziga ishonchni tiklash kerak edi.
o'sha davrlarda neftdagilar xalqqa "sizning oʻrinlaringiz bu yerda" degan ishonchni bergan edi, iqtisodiyotni mustahkamlashga eʼtibor berishgani uchun esa futbolchilar jamoani tark etishmadi. iqtisodiyotni mustahkamlashdan oldin yurak bilan boshlash kerak edi. iqtisodiyotni mustahkamlashni boshlash uchun iqtisodiy qudrat yetarli boʻlgan vaqtlarda ham yurak bilan boshlashganlar edi — iqtisodiyotni mustahkamlash kerak edi, lekin iqtisodiyotni mustahkamlashdan oldin oʻziga ishonchni tiklash kerak edi.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Neftchi tarixida shunday paytlar borki, yurak bilan boshlangan ishlar iqtisodiyotdan ham yuqori turgan. Eldor To'rayevning Pomirdagi oʻyinini koʻrganlar xotirasida qolgan — u yerda o'sha kechaning oʻzida koʻrinib turardi: futbolchi oʻziga boʻlgan ishonch bilan oʻynaydi, chunki uning uchun jamoaning "sizning oʻrinlaringiz bu yerda" degan xabari mavjud edi. Ammo keyingi safar qayerda? Qatarda, Qozog'iston chempionatida... Bu yoʻqotishni iqtisodiyot bilan izohlash mumkinmi? Yoʻq, bu yoʻqotish iqtisodiy qiyinchiliklar tugʻdirgan vaqtda ham yurakdan boshlangan ishonchning yoʻqligini koʻrsatadi.
Akramjon Komilovning taqdiri ham aynan shu bilan bogʻliq: u oʻzini koʻrsatgan vaqtda unga "sizning oʻrinlaringiz boshqa joyda emas, bu yerda" degan xabar kelmadi. Natijada, iqtisodiy jihatdan zaif jamoa foydasidan chiqib ketdi — lekin unda koʻtarilish imkoniyatini koʻrganlar uchun Neftchi boshqa manzil boʻlib qolmadi.
O'tgan mavsumda 60 foiz futbolchini yoʻqotganimiz — bu raqamlar orqasida bor yoʻgʻi iqtisodiyot yoʻq edi, bu klubning oʻzidan boshlangan yurak qonmasligidir. Terma jamoada boʻlsa, futbolchiga "siz moslashmadingiz" degan bahona bilan gapirish mumkin, lekin Neftchi uchun har bir oʻyinchi oʻzining "kichik nashridagi terma jamoasi" boʻlishi kerak edi. Endi esa iqtisodiyotni mustahkamlash mumkin — lekin iqtisodiyotni mustahkamlashdan oldin oʻziga ishonchni tiklash kerak edi. Chunki iqtisodiyotda qon yetishmaganda ham, yurakda qon toʻla boʻlganda hamma narsa tuzaladi.
Neftchi xalqqa birinchi navbatda oʻziga ishonchni berishi kerak edi. Iqtisodiyot mustahkam boʻlgunga qadar, iqtisodiyot mustahkamlansa ham — ular yoʻqolgan yuraklarini topishga hali vaqt bor.