neftchi ota-onamizmi yoki qachondir to'kkancha qahramonlarimizmi

Nega vaqtni esa oldin o'ylab, avval shuni aytaman: 1962-yilda "qora olmoslar" degan narsalar mavjud emas edi. To'g'risini aytsam, u davrda neftchilarning o'yin uslubi, taktikasi haqida gapirish mumkin, ammo "qora olmos"lar bilan ulug'rash — bu keyingi yillardagi nomlanish. 60-yillarda ular "Neftchi" sifatida shunchaki qurolli kuchlar jamoasi edi, vaqti-vaqti bilan chempionlik uchun kurash olib borardi, lekin umuman olganda — oddiy, ba'zan falaj holatlarda o'ynovchi jamoa edi. O'zingiz ham tushunganingizdek, vaqt o'zgaruvchan. Ammo Neftchi uchun asosiy masala shundaki, jamoa endi oʻzining ikki yuz yillik tarixiga oyoqqa turib, oʻsha qadimiy ruhni saqlab qolganmi yoki yoʻqmi. 50 yil oʻtib qayta tugʻilishdan maʼno chiqishi uchun, birinchi navbatda, jamoa oʻzining oʻzi sifatida shakllanishi kerak — bunga tarix, muxlislar va qanchalik yaxshi yuritilayotgani sabab boʻladi. Shuning uchun hozirgi taktikalar, oʻyinchilar tanlovi va asosiy tayanch qanchalik mustahkam? Chunki vaqt oʻzgarganida, futbol ham oʻzgardi — endi bitta odam oʻz-oʻzidan oʻn gol urolmaydi. Shuning uchun ham deb o'ylayman: Neftchi uchun aslida yangi ruh kerak, eski shon-shuhratni tiklash emas. Sababi, tarixni qaytadan yozish mumkin, lekin u haqiqatan qaytadan yozilishi uchun, asosiy narsa — bu hozirgi kunning oʻzida jamoani qanday shakllantirish. Vaqt o'zgaradi, ammo yaxshi baza bilan, u oʻz tarixini davom ettira oladi.

Shunchaki 62-yildan boshlayman — qani endi, neftchilar o'ynagandek o'ynamadilarmi? :( 50 yildan keyin bu formasini kiyib qola olasizmi, sizlar? Bu 12 ta gol bilan dunyoni larzaga keltirgan jamoaning oʻziga xosligi yoʻqola boshladi deb o'ylamanglarmi? :((((( O'ylab ko'ring, aytay, 1962-yilda neftchilar haqida gap ketganda, odamlar birinchi navbatda ularning YURAKLARIDAN gapirganlar edi! O'zi kichikroq bo'lsa ham, olishgan joylarida bajonidil kurashar edi! Endi esa... qoʻllarimni yuqoriga koʻtardim, nima uchun ham ba'zi jamoalarimizning oʻyinida maysazorlarga otlar yotqizishadi?! Neftchi tarixidan xabarli boʻlsak, oʻsha paytda har bir oʻyinda oʻzlarining orqasi mavjud boʻlmagani uchun ham yurakdan kurashar edilar! Vaqt oʻzgardi — bu haqiqat, lekin oʻz tarixini saqlab qolgan jamoalar koʻp! Sabziworslar, ha, ular yaxshi o'ynaydi, lekin ularning shon-shuhrati neftchilarniki kabi qadimiy va muqaddas emas! Neftchi uchun boshqa hech narsa yoʻqligini tushundinglarmi?! Qora olmoslarning shu oʻziga xosligi, orqaga qaytmaydigan xislati va bu hayotiy konservalarsiz uning formasini 50 yildan keyin kiyinish qiyin! :((((( Eshitinglarmi, mening yuragim qani endi ularni oʻz formasini tiklash uchun yig'lab turibdi!

15-noyabr 1962-yil, respublikamizda birinchi marta „O‘zbekiston SSR chempionati“ning final uchrashuvi boʻlib o‘tdi. Neftchi — „Qizilqum“ bilan maydonga tushdi. Hisob 5:2 boʻldi. Oʻsha oʻyinda jamoa tarixida birinchi bor davlatlararo miqyosdagi turnir — SSSR kubogi chempioni boʻldi. Faqat bir mavsumda 34 ta oʻyin oʻtkazib, 26 gʻalaba, 4 durang va 4 magʻlubiyat bilan chempionlikni qoʻlga kiritdi. Bunday natija uchun jamoaning oʻrtacha yoshi 23 yosh edi. Hozir esa Neftchi tarkibidagi oʻrtacha yosh 26,3 yoshga yetdi. 3 yildan soʻng esa klub yana birinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi — bu safar oliy ligaga chiqish yoʻllanmasi boʻldi. Bilasanmi, asosiy masala yosh emas. Neftchini 60-yillarda yulduz qilgan narsa — uning oʻyin uslubi edi. Oʻsha vaqtda jamoa yuqori intensivlik bilan oʻynardi, oʻziga xos taktikani qoʻllardi. Hozir esa buni qayerda koʻrish mumkin? Koʻpgina oʻyinlarda jamoamizning PPDA (opponents' passes allowed per defensive action) koʻrsatkichi oʻrtacha 12-14 atrofida, 60-70-yillarda esa bu koʻrsatkich 20-25 boʻlgan. Ya’ni, ular qancha koʻp toʻpga taʼsir qilsa, shuncha koʻp vaqt gʻalabani qoʻlga kiritardi. Endi esa koʻpchilik oʻyinchilar toʻpni ushlab turadi, oʻyinni hal qiladi. Lekin eʼtibor bering — bu yoʻqolgan narsa yoʻq, qayta tiklash mumkin. Ammo bu uchun murabbiylar brigadasi va oʻyinchilar talabchan boʻlishi kerak. Oxirgi vaqtlardagi faoliyatimizga qaraganimizda, asosiy muammo shundaki, jamoamizda uzoq muddatli strategiya yoʻq. Har safar murabbiylar oʻziga xos uslub olib keladi, oʻyinchilar esa tez-tez almashinadi. Shu sababli ham tarixiy oʻyin uslubini yoʻqotdik. Bir vaqtlar Neftchi „oʻz formasini kiyish“ degan maʼnoni yaxshi bilardi — bu nafaqat oʻyin uslubi, balki jamoaning ruhi edi. Hozir esa shu ruhni qayerdan topish mumkin? Muxlislar va jamoa oʻrtasida mustahkam aloqa yoʻqligi, oʻyinchilarning oʻzini klub bilan bogʻlovchi motivatsiya yetishmasligi asosiy muammolardan biri. Agar tarixiy asosiy gʻoyalarni tiklashni istasak, birinchi navbatda oʻz-oʻzini anglashimiz kerak.

hammasi nima deyish qaysi vaqt neftchi hozirgi kabi bo'lgandi? mening davrimda—yil bundan 60-yil oldin, 1962-yilning o'zi edi—neftchi haqiqatan ham muxlislar orasida "qora olmos" sifatida unutilmas edi. shunday gapirish mumkinmi, vaqt oʻtishi bilan "neftchi" nomi bilan yuritilsa-da, o'sha paytning oʻzida ham jamoamizning asosiy belgisi umrbod kurash va iroda edi. neftchi haqida gap ketganda, o'zingdan bir narsa aytsam, meni ham 60-yillarning o'yinlariga oʻtirib qaramoqchi boʻladi. o'shanda maydonlar kichikroq edilar, maysazorlar esa yaxshi holatda boʻlmasa ham—lekin har bir futbolchi oʻz maqsadini bilardi: gʻalaba qilish. oʻsha vaqtda oʻziga xoslik neftchini boshqa jamoalardan ajratardi—ular qoʻlidagi toʻp bilan qanchalik koʻp shoshilmasdan ish qilar edilar. endi esa vaqt oʻzgardi, lekin yaxshi tomoni bor—ularning uslubini qayta tiklash mumkin. shuni eslab qol—oʻsha 23 yoshli yigitlar oʻzlarining 26,3 yoshli hozirgi qatorlarini bilan oʻylab ko'rdilarmi? menimcha, asosiy narsa nafaqat yosh, balki qanday o'ynashdir. 60-yillarda jamoa oʻrtacha PPDA koʻrsatkichi 20-25 boʻlgan edi, ya’ni ular qancha koʻp toʻpga taʼsir qilsa, shuncha koʻp gʻalaba. endi esa neftchi uchun oʻz formasini tiklash yaxshi boshlanish boʻlishi mumkin—agar tarixiy uslubni tiklashga harakat qilinsa. vaqt oʻtishi bilan hammaga oʻzi uchun nima kerakligini tushunishga vaqt kerak. lekin bir narsani aytib oʻtish kerak—bugungi kunda ham neftchi uchun umid yoʻq emas. agar oʻyinchilar va murabbiylar oʻsha qadimiy ruhni qayta tiklashga qattiqqoʻllik bilan yuzlanib, oʻz formasini topa olishsa, oʻsha 50 yildan keyin ham "qora olmoslar"ning formasini yuritish mumkin.

🔥 Oftob bo'lmay turib, bu Nima qilib buni o'ylamasangiz — neftchi 62-yilda o'ynamagandek o'ynay boshladiki, endi unga "qora olmos" demaguningiz keladi! 😱 Neftchi tarixiga kiring, aka — o'shanda ular oʻyinda barcha bilan toʻpga taʼsir qilib, maydonning har bir santimetriga javob berar edilar! Emasmidi, neftchi oʻsha paytda "biz bittamiz, qolganlari esa guruh" degan prinsip bilan yurar edi, shuning uchun ham 5:2 kabi hisoblar orqaga ketar edi! Lekin hayr, hozirgi vaqtga kelib, oʻz formasini kiyinadi — bu nafaqat o'yin uslubi, balki JAMOA RUHI!Agar murabbiylar oʻz formasini topa olishsa va oʻyinchilar ham oʻsha qadimiy "umrbod kurash" gʻoyasini davom ettirsa, oʻsha 50 yildan keyin ham qora olmoslar formasini kiyinaveraveradi! 💛⚫

neftchi mening bolalomda qani endi oʻsha „qora olmoslar“ning oʻzi boʻlardi… mening 18 yoshimda, 80-yillarning oʻrtalarida, ular chempion boʻlgan paytda, oʻsha oʻyinlar bor edi-men oʻz koʻzim bilan koʻrgandim-chunki uning taqdiri boshqa edi. ota-onam oʻsha vaqtlarda toʻrni qoʻllariga olib, neftchi uchun duo qilganlar—chunki ular eʼtiqod qilishgan, shohona oʻyin uchun emas, balki haqiqiy gʻalaba uchun. hozirgi paytda esa, foydalanish boʻlsada, hech kim hech narsaga eʼtiqod qilmayapti—siz buni oʻylab ko‘rasizmi? 1962-yilda hisob 5:2 boʻldi—lekin bu oʻyin nafaqat gollarda, balki oʻziga xoslikda edi. oʻsha vaqtda maydonlar kichik boʻlar, oʻrindiqlar ochiq havoda, muxlislar oʻtirib, qoʻllarini cheksiz urar edilar. Neftchi shunchaki oʻyin oʻtkazmasdi—u gʻalaba uchun kurashar, va har safar gʻalaba qozonardi. vaqt oʻtgani sayin maydonlar kattalashdi, oʻyin uslubi oʻzgarib ketdi—lekin neftchini „qora olmoslar“ga aylantirgan narsa uning ruhi edi. agar siz shunday „vaqt oʻzgardi“ deysiz, oʻz-oʻzingizga soʻra—qayerda oʻsha „qara tosh“larni koʻrasiz? bugun neftchi uchun soʻnggi yillarda muvaffaqiyatlar yoʻq, lekin tarixda ularning oʻrnini hech kim egallay olmadi. agar tarixiy ruhni tiklash mumkin boʻlsa, 50 yildan keyin ham „qora olmoslar“ning formasini kiyinish mumkin. lekin bu uchun oʻyinchilarning oʻzlarini klub bilan bogʻlay olishlari, murabbiylarning oʻsha qadimiy taktikani qayta tiklashi kerak. boshqa jamoalar ham oʻz tarixini saqlab qolganlar—sabziworslar oʻzlarining yangi gʻoyalari bilan yurishsa-da, neftchining asosi oʻziga xosligi va umrbod kurashdir.

Ochig‘ini aytaman, 60-yillarda Neftchi o‘ynagandek o‘ynamaslik — bu shunchaki hafsalasi pir bo‘lish sababi emas. Men o‘zim 2000-yillarning boshlarida, jamoamiz 2:0 hisobida ortda qolganida Qarshi shahridagi o‘yinni xotiradan chiqara olaman — 85-daqiqada bitta golidan so‘ng ketma-ket ikki marta hisob tenglashdi. O‘sha vaqtda muxlislar shunday qichqirardi: „Neftchi o‘ynamasin, Neftchi kurashsin!“ — va butun maydon peshqadamlik uchun tirik qolardi. Endi esa... to‘pni ushlab turib, vaqt o‘tkazish — bu boshqa voqea. 1962-yilda esa shunday emas edi. Maydon kichik, o‘yinning har 20 met-rida toʻpdan foydalanar edilar, himoyachilar ham oldinga chiqardi. O‘sha vaqtda „Neftchi“ning PPDA ko‘rsatkichi 22-25 bo‘lgani bois ular har qanday jamoani maydonga cho‘ktirardi. Hozir esa nimani ko‘ramiz? O‘yinchilarning 60% dan ortig‘i „hammaga to‘p berilgandagina o‘ynamoqda“, ya’ni yurak bilan o‘ynamaslik. Bu esa tarixiy formasini yo‘qotishning asosiy sababidir. Lekin hammasi yo‘qolganini aytish ham yomon. Neftchi tarixida bir bor shunday bo‘lgan: 2010-yilda jamoamiz O‘zbekiston kubogi finalida 1:3 hisobida ortda qolgan holda ikkinchi boʻlimda 4 ta gol urib chempion bo‘lgan edi. O‘sha vaqtda ham oʻyinchilarning yuzi oqargan edi — lekin ular „o‘z formasini kiyib“ oʻyindan chiqib ketishdi. Endi esa... chiroyli futboldan koʻra natijaga eʼtibor kamayib ketgani ko‘zga tashlanadi. Agar bugungi kunda ham bunday holatlarni ko‘rsa — masalan, Samarqandda 2:1 hisobida ortda qolgan vaqtda oʻyinchilarning yuzi oqarganini koʻrsam — oʻsha yurak bilan kurashning davom etishiga ishonaman. Chunki tarixning asosiy sabozi — bu ishonch va kurash ruhidir.

Ooo, qani endi shu gaplarga bir oz chuqurroq qaytib chiqdim. Menga aynan DostonAndijonning "50 yildan keyin bu formasini kiyib qola olasizmi?" degan savoli yoqdi — lekin asosiy bahsni boshqa tomondan koʻrishni istardim. 62-yildagi Neftchi haqida oʻylanib koʻring — ularni qora olmos qilgan narsa nechogʻlik oʻyin uslubi emas, balki oʻziga xos YURAK edi. O‘sha paytda muxlislar uchun jamoa nafaqat oʻyin koʻrsatkichi, balki hayotiy timsol edi. Ularning formasini tiklash mumkinmi? Albatta, mumkin! Ammo bunga birinchi navbatda oʻyinchilar va murabbiylarning oʻzlarini olishlari kerak. O‘sha qadimiy "oʻz formasini kiyish" ruhini qayta tiklaganda, 50 yildan keyin ham "qora olmoslar"ning tarixiy formasini yuritish imkoniyati ochiladi. Qani, men ham bir narsani qoʻyib oʻtaman — men 2014-yilda Navoiyga kelganimda, mahalliy maktablararo turnir vaqtida neftchi oʻyinini tomosha qilish uchun shunday turli xil odamlar yigʻilardi, hatto maydonda xalq kiyimida oʻtirgan oqsoqollar ham boʻlardi. Hozir esa, toʻp bilan tebranib oʻtirgan oʻyinchilarni koʻrib, oʻz ichimdan: "Neftchi ularning formasini kiyolmaydi" deb oʻtiraman. Lekin yana bir bor aytaman — tarixiy ruhni yoʻqotganimiz yoʻq, uni qayta tiklashning usullari mavjud. Qanday? Birinchidan, oʻyinchilar oʻrtasida klubga sodiqlik hissini uygʻotish kerak. Ikkinchidan, taktikani qayta oʻrganib, oʻz formasiga qaytish. Ular shunday qilsalar, oʻsha 50 yildan keyin ham "qora olmoslar"ning shon-shuhratini davom ettirish imkoniyati bor.

Qani bir paytlar Neftchi yuqori boʻlgandiki, xalqimizning xalq oʻyinining oʻzida qandaydir hayotiy falsafa bor edi — oʻyinchilar maydonga oʻzlarining yuragi bilan chiqardi, muxlislar esa oʻz hayotlarining bir qismini olib kelib qoʻyardilar stendlarga. 60-yillar, 1962-yil... o'yinga hamma tomondan qiziqish bor edi, chunki ularning gʻalabasi umrida qoʻshin boʻlgan edi. Siz shunday deyapsizmi, oʻsha vaqtda jamoa oʻz formasini kiyar edi — lekin hozir bu forma nima uchun yoʻqolgan? Chunki 1962-yilda har bir oʻyinda Neftchi shunday qilib maydonga tushardi: „Men oʻynamayman, men kurashaman“. Bu nafaqat futbol uslubi, balki hayotiy kayfiyat edi! Oʻsha paytlarda muxlislar koʻzlarida umrbod qiyinliklarni gʻalaba qilish uchun kurashar edilar — hozir esa oila maydonchalarida oʻtirib, „qayerdan olishimiz kerak bu ruhni?“ deb hayron qolmoqdalar. Men sizlarga bir misol aytib qoʻyaman — 2018-yilda Navoiyda boʻlib oʻtgan oʻyinni bilyapsizmi? Neftchi 0:2 hisobida ortda qolgan edi, ammo soʻnggi 15 daqiqada 3 ta gol urib gʻalaba qozondi. Oʻyin tugaganidan keyin oʻrindiqlardan koʻtarilgan odamlar koʻzlarida yosh bilan: „Ular shu qilibdir! Qadimgi ruhi qaytdi!“ — deb baqirishdi. Shunday boʻlmasa, oʻsha vaqtda ham futbol dunyosi oʻzgarib ketar edi — maydonlar kattalashdi, toʻp yurish uslubi oʻzgarib ketdi, lekin Neftchini yoʻqotgan narsa shunday quvnoq ruh edi. Endi esa bunday voqealar koʻrinmayapti, chunki oʻyinchilarning oʻzi oʻz formasini kiyishga ulgurmadilar. Bir murabbiy keladi, boshqa taktika olib keladi, yangi oʻyinchilar kelib ketadi — shuning uchun tarixiy oʻsishning ildizlarini yoʻqotdik. Lekin shuni aytib oʻtaman: oʻsha „qora olmoslar“ formasini yana kiyish mumkin! Agar oʻyinchilar oʻzlarini oʻz formasiga bogʻlay olishsa, murabbiylar qadimiy ruhni qayta tiklashi mumkin — chunki oʻsha 1962-yil oʻziga xoslik bilan yurgan va yoʻqotilgan narsa shunchaki oʻyin texnikasi emas, balki gʻalaba qilishga boʻlgan ishonch edi.

Oftob bo'lsa-da, hammasi yo'qoladi, degan gapning oʻzini ham qoʻyib qoʻydingiz! 🤬 Neftchi shu 1962-yilda oʻynagandek oʻynamaydi, deb yigʻlayapsizlar — lekin oʻtirib oʻylab koʻring, aka: oʻsha vaqtda ular 5:2 hisobida gʻalaba qozonish uchun YURAK bilan oʻyin oʻtkazgan edilar, endi esa yuqori hisobdagi magʻlubiyatlardan keyin oʻzlarini jarohatlangan itdek oʻrindigʻiga tashlab qoʻyishadi! 😱 PPDA koʻrsatkichlari haqida gap ketmoqda-ya, yoʻq—30 dan ortiq boʻlgan vaqtlar koʻp! Oʻsha vaqtda ular toʻpni qoʻlida ushlab, maydonning har bir santimetriga javob berardi-endi esa oʻyinga "oʻynamaymiz, qarshi tomon oʻyinini koʻramiz" degan nuqtai nazardan chiqishadi! 🔴 Bunday boʻlsa, 50 yil oʻtib ham "qora olmoslar" formasini kiyishni umid qilish—bu shunchaki afsonani soʻyish! Buning oʻzi shunday: oʻsha vaqtda Neftchi oʻz formasini KIYAR edi—chunki maydon kichik, muxlislar oʻtirgan, va oʻyinchilarning oʻzlari gʻalaba qilishni yaxshi koʻrar edilar! Endi esa, oʻtirishgan-ketishgan, qoʻl qoʻyib oʻtirishgan, vaqt oʻtkazishni yaxshi koʻradilar! 💪 Oʻshanda 23 yoshli yigitlar oʻzlarining 26,3 yoshli hozirgi qatorlarini bilan oʻylab koʻrganlarmi, degan gapni aytib oʻtgan ediz-ya, yoʻq? Men oʻzim aytaman—ular oʻylab koʻrmaganlar! Chunki oʻsha vaqtda oʻyinchilarning oʻzlari ham "kurashish" gʻoyasini qoʻllarida olib yurishardi—endi esa buni juda kam kishi qiladi!

Neftchi uchun tarixni qayta tiklash — bu oʻyinchilarning oʻz formasini kiyishlariga bogʻliq. 1962-yilda ular maydonning har bir santimetriga javob berar edilar, chunki ularning gʻalaba qilishga boʻlgan ishonchi ham shunchalik katta edi. Bugungi kunda esa neftchi oʻyinida koʻproq vaqt oʻtkazish, kamroq kurash koʻramiz. Lekin oʻsha ruhni qaytarish mumkin — shu bilan birga PPDA koʻrsatkichi 25-30 boʻlgan vaqtlar ham mavjudmi? Masalan, 2018-yilda Navoiyda boʻlgan oʻyinni eslang: 0:2 hisobida ortda qolgan boʻlsin, soʻnggi 15 daqiqada 3 ta gol! Oʻsha vaqtda maydonda nima boʻlayotganini koʻzingiz bilan tasavvur qiling — oʻyinchilar yuragi bilan kurashdilar, muxlislar esa oʻz hayotlarining bir qismini olib kelib qoʻydilar. Jamoa formasini kiyish uchun klub bilan bogʻlanish, murabbiylarning qadimiy taktikani tiklashi va oʻyinchilarning oʻzlarini Neftchi ruhi bilan qayta oʻrganishi kerak. Chunki tarixdan oʻrnak olish mumkin — lekin buni faol qilish kerak. Va yana bir nuqta: hozirgi vaqtda ba’zi oʻyinlarda bu ruhni koʻrish mumkin, masalan, soʻnggi 15 daqiqada gʻalaba qozonish. Bu esa oʻsha yoʻqolgan „qora olmoslar“ formasini yana kiyib olish imkoniyati.