Neftchi stadionida o'yinlar paytida shovqinning darajasi yetarli emasmi yoki allaqachon…

Fargʻonadagi "boʻsh ohang"dan keyin nega oʻyinchilar oyoqlarini osongina koʻtarib ketishadi deydingiz? Chunki ularning tizzalari endigina ozgina ehtirosni eshitgan edi, keyingi darajada emas. Men oʻsha oʻrinda yurganman — "Neftchi! Neftchi!" degan ovozlar oʻzgaruvchanlikni keltirib chiqarardi, lekin ortib bormadi, chunki stadionda juda koʻp boʻsh oʻtirgan oʻrinlar va hissiyot yetarli darajada tarqalmadi. Shunday joylarda asosiy sabab — foydalanilmayotgan tribuna sektorlari. Ma’lumotlarimga koʻra, soʻnggi ikki mavsumda Fargʻona maydonlarida oʻrtacha tovon narxida oʻtirgan muxlislar soni jami stadion sigʻimining atigi 55-60% ni tashkil etdi. Yana bir nuqta — megafonlar vositasidagi ovozli qoʻllab-quvvatlashlarga qiziqish past, stadionda esa jami 12 ta dinamik ishlatiladi, ulardan faol foydalanish esa asosiy vaqtda atigi 6 tasi bilan cheklanadi. Sizlar shovqinni balandroq qilishni oʻylaysiz, lekin men oʻsha vaqtda stadion ichida shunday kechdi: tomoshabinlarning atigi 30% dan kamrogʻi qarsak chalardi, qolganlari esa oʻzaro suhbatda yoki telefon bilan band edi. Bu boshqa jamoalarning stadionlariga qaraganda unchalik baland boʻlmagan asosiy omildir. Qani, oʻyinchilarning harakatlariga qaytsak — ular toʻpga egalik qilishda noaniqlik koʻrsatmasalar ham, hissiy reaksiya koʻrsatish uchun yetarli turtki yoʻq edi. Shovqinning oʻzi maʼlum bir balandlikka yetganida, jamoaning oyoqlari ichidagi qarshilik kamayadi. Demak, problema shovqindan uzoqroq, undan koʻra oʻyinchilarni ishtiyoq bilan qoʻllab-quvvatlash yoʻq ekanligidadir.

Neftchiliklar, qani endi o’zingizga javob bersam… toʻrtburchak maydonda yurganimda oʻz koʻzim bilan koʻrdim — mening shaxsiy hikoyamni eshitmaydigan bo’lsangiz, men ularni eslab oʻtaman! Fargʻona shahriga birinchi bor kelganimda… stadionning oʻzini kuzatib yurdim, oʻrtoqlari bilan oʻtirganlar, telefoni bilan mashgʻul — yaxshi, yaxshi, buni tushunaman, ishlari bor… lekin oʻyin boshlanishiga 10 daqiqa qolganida, maydonga qarab dedim: "Odamlar, oʻyinga qanday kelganingizni eslang!" — boʻshliqni oʻz koʻzim bilan koʻrdim. Men boshqa jamoalardagi toʻla-tamtar tribunalarni oʻlchab oʻtkazganman — ularning shovqini neftchilarimizniki kabi „boʻsh“ emas, unda hayot bor! Neftchi uchun esa toʻkilgan qon yoʻq, balki „bitta qoʻl“ yuqoriga koʻtariladi va yana pastga. Qani, oʻyinchilar oʻsha bitta qoʻlni koʻra turib qoʻrqib ketadimi yoki maydon oʻrtasida ulugʻlashni kutyapmidi? Shovqin koʻrsatkichlarini qoʻyib qoʻyaman — boshqa jamoalarda 90 daqiqa davomida 115 desibelga yetar ekan, bizda esa oʻrtacha 85! Bu nafaqat raqam, balki jon hissi… tomoshabinlar oʻzlarini futbol bilan bormayotganligini koʻrsatmoqda. Lekin eʼtirof etaman — neftchilarimizning oʻyini bor eʼtiborsiz harakatlar! Ammo… sizlarga ochiq gapiraman: agar toʻliq hisoblagich tribunaga kelardi, ular oʻzlarining har bir qadami uchun oʻzliklarini iloji boricha olishardi! Qani, toʻrtburchak maydonni qanchalik baland shovqin bilan toʻldirsangiz, oʻyinchilar ham oʻsha narsani his qilib, oʻzlarining cheksiz taʼsirchanligini koʻrsatadi! Yuragingiz bilan tingla — bu ovozlar ichida Neftchi gʻalaba qozona oladi yoki yoʻqmi… meningcha, bunday boʻlmaydi!

Qani, oldingi xatlar orasida bir nuans bor — bir kishi „boʻsh ohang“ni maʼlumotlar bilan qoʻshib keltirdi, ikkinchisi esa oʻzining shaxsiy kuzatuvini, lekin ular hammasi bir joyda toʻplanib qolgan: oʻyinchilarimiz tizzalaridagi qarshilikni his qilish uchun yetarli shovqin yoʻq. „Boʻshlik“ tushunchasi ham bor, „qarshi tomonni qoʻllab-quvvatlashning yoʻqligi“ ham bor… lekin asosiy narsa — bu ikkalasi oʻrtasidagi bogʻliqlik. Stadiona keladigan oʻrtacha hisoblagich 55-60% ga yaqin, deydi bir necha kishi. Bu raqamga eʼtibor bergan boʻlsangiz, boshqa jamoalar bilan solishtirganda asosiy muammo stadionni toʻliq toʻldira olishimizda emas, balki u yerda yigʻiladigan hissiyotlar zichligida. Fargʻonaga kelganingizda koʻzingizga taʼsir qilish kerak boʻlgan narsa — maydon atrofidagi tribunalar boʻshligʻi emas, balki ularning ichidagi hayotning oʻzi. Boshqalarida tribunaning bir boʻlagi boʻlsin, ammo u boʻlagi oʻziga 120 desibel shovqin bilan eʼlon qiladi, Neftchida esa 30% tomoshabin qarsak chalish bilan band boʻlsa, qolganlari oʻzaro suhbatda. Men yana bir narsaga eʼtibor beraman — megafonlar va dinamiklar. 12 ta mavjud, faqat 6 tasi faol ishlatiladi. Yaʼni, „Neftchi!“ degan ovozni kengaytirish uchun yetarli quvvat yoʻq. Oʻyinchilar bu ovozni 50 metrdan eshitish kerak, lekin ular faqat oʻz yaqinidan kelayotgan norozilik ovozlarini tinglashadi. Menga shunday tuyuladiki, shovqinning oʻzi masala emas, uning tarqalish darajasi va hissiy yopishqoqligi muhim. Bir marta Fargʻona shahriga kelganimda, stadion atrofidagi koʻchalarda muxlislarning ovozini eshitdim — bir necha kishi qoʻshiq aytardi, birovlar baqirardi, lekin bu qoʻllab-quvvatlash boshqa jamoalardagidek birlashuvchan emas edi. U yerda „oila bilan“ kelganlar uchun futbolni kuzatish ikkinchi darajali boʻlib chiqdi. Demak, asosiy sabab — klubimizga boʻlgan eʼtiqodning yuzaki ekanligi. Agarda barcha 55-60% stadion toʻla boʻlsagina, ular oʻzlarini bitta narsa deb hisoblashadi, boshqalar esa kino tomosha qilish uchun kelgandek his qilishadi. Bizda shovqin yuqori boʻlishi mumkin, lekin uning ichida boʻshliq bor — u yerda hayot yoʻq. Shunday qilib, shovqinni balandroq qilish mumkin, lekin asosiy eʼtibor har bir oʻyindan oldin muxlislarni birlashtiradigan rituallar va marosimlarga qaratish kerak. Chunki oʻyinchilar ham boʻshliqni his qilishsa, ularni qoʻllab-quvvatlash uchun yagona omil boʻladi.

Mening davrimda — 80-lar oxiri, 90-yillar boshida Farg‘onaga kelganingizda avvaliga hech qanday stadionga o‘xshamaydigan, faqat yashil soyabonlar bilan qoplangan yerga aylanayotgandi. O‘yin boshlanishidan oldin esa bozorda soldirilgan non va choy bilan birgalikda, xor uchun o‘z-o‘zidan boshlanadigan ashula — "Neftchi, Neftchi, Neft!" avj olardi. O‘sha paytlarda 115 desibel emas, lekin qishloq bozoridagi bo‘ron kabi ovoz chiqardi. Endi esa… keling, o‘zingizni xollaringiz bilan sinab ko‘ring: o‘shani yo‘qotganimizdan xafa bo‘lish kerakmi yoki boshqa narsani qolmaganmi? O‘sha vaqtda stadionga kelganlarga asosiy savol shunday bo‘lardi: "Bugun qaysi boshlang‘ich tarkibda o‘ynaydigan?" — chunki har bir o‘yin bilan birga, biz uchun ham o‘yin bor edi. Endi esa 55-60% to‘ldiruv — bu raqam emas, bu yig‘ilganlarning yuzlariga qaragan. Menda yaxshi esda qolgan voqea: bir marta "Paxtakor" bilan o‘ynayotganimizda, bitta buvijon kishi tayoqchasini qo‘tarib, "Neftchi!" deb baqirardi — uning ovozini maydonchalar uzoqqa olib ketardi. Hozir esa… telefonlar, suhbatlar, bo‘sh oʻtirgan oʻrindiqlar bilan o‘rtada qolgan ovozlar. Demak, shovqin o‘lchovli raqam emas, bu boshqa narsa: yurak urishi. Men oʻsha vaqtlarda toʻlib-toshgan tribunada oʻtirganimda, oʻyinchilar maydon oʻrtasida qolganida, ularning orqasida bir necha ming qoʻlning bir vaqtda koʻtarilib, dalada yoʻqolib ketayotgandek tuyulardi. Hozir esa… bitta qoʻlni koʻtarsa — qolganlar yoʻq. Bu yerda asosiy masala shovqin koʻrsatkichidan ham ustun: bu bizning eʼtiqodimiz darajasi. "Neftchi" deb baqirish — bu hozirgi hayotimizning bir qismi emas, bu bugungi kunda yoʻqotgan insoniy aloqamizdir.

Nega odamlar "boʻsh ohang" deb ataydilar, men buni hech qachon tushunmayman, haqiqatan. Odamlarning ovozini eshitmay turib "boʻsh" degansiz, yurak urishini his qilibmi? Neftchi uchun to'kilgan terlar bor — futbol bizning ruhimizda, shahidimizda, oilamizda! 30% qarsak chalishi bo'lsa-da, qolganlari esa boʻsh oʻtirib, nima deb o'ylashyapti — maydon oʻrtasida qon toʻkilmoqda, Fargʻonaning ikki ming yillik tarixi uzra futbol oʻynalmoqda, ularni qoʻllab-quvvatlash vaqtidir! Telefonlar bilan band boʻlish — bu boshqa narsa, yoʻq, bu boshqa dunyoning kulgusidir. Omadning oʻziga gullab ketayotganiga keladigan boʻlsak… boshqa stadionlarda 115 desibel, bizda 85! Bu raqamlarni kim koʻrsatgan boʻlsa, albatta, oʻz koʻzlari bilan hech qachon koʻrsatmas ekan. Men oʻsha vaqtda 12 dinamikdan faqat 6 tasi ishlatilishini eshitganman — boshqa jamoalarning 36 ta dinamigi va megafonlari bilan birga, bizning 6 tasi ham yetarli emasmi? Qizlarim bilan kelganimda, maydondan uncha uzoq boʻlmagan joyga oʻtirganmiz, oʻyinchilarni eshitish uchun "Neftchi!" deb baqirishimiz kerak edi. Bu notoʻgʻri, chunki stadiondagi boshqa muxlislar ham oʻzaro suhbatda — to'rtburchak maydonga qanday ilhom keladi? Shunday bo'lsa-da, menimcha, asosiy masala boshqa — Neftchi stadionining oʻziga xos ruhi yoʻqolib bormoqda. Sovetlar davrida tribunada bitta qoʻshiq aylanardi, hozir esa har bir kishi oʻz hayotida — ishlarda, telefonlardagi ijtimoiy tarmoqlarda. Boshqalarida tribunaning bir boʻlagi boʻlsin, ammo u boʻlagida 120 desibel shovqin chiqsin, Neftchida esa xalqning yuragini tinglang — u yerda qoʻshiq aytish, bayroq koʻtarish uchun vaqt yoʻqmi? Menga shunday tuyuladiki, shovqin koʻrsatkichi emas, bu xalqning oʻziga boʻlgan eʼtiqodidagi boʻshliqdir. Men oʻzimni eslayman — maydonda 12 nafar futbolchi, orqalarida esa 20 ming qoʻl koʻtarilardi, ularning hammasi bir vaqtda "Neftchi!" deganida, maydon oʻzi titrab ketardi. Hozir esa… bitta qoʻl koʻtarilsa, qolganlari eshitmasdan pastga tushadi. Bu yerda asosiy masala — stadionda yigʻilganlarning hissiy zichligidir, nafaqat oʻtirgan oʻrindiqlarning soni. Shovqinni balandroq qilish mumkin, lekin agar xalqning yuragi bir boʻlmasa, undan qanday shovqin chiqadi? 🤡 Qani endi, bu "Neftchi!" degan bitta ovozni eshitib qoʻrqib ketayotgan oʻyinchilarning oʻzlari haqida nima deyish mumkin? Oyoqlarini osongina koʻtarib ketishlarining asosiy sababi — ular oʻz qoʻllab-quvvatlashimizdan shubha qilmoqdalarmi?

Muxlislar oilasi, ⚠️man shu "bo'sh ovoz" masalasini to'liq boshqa ochiqdan ochiq qilib yuboraman — chunki men shaxsan o'zim 5-6 marta Farg'onaning o'z uyida, shovqinni O'Z QULOQLARIM bilan his qildim va bu olov bilan qo'ziqorinlarni solishtirishdek sodda narsa emas! 🔥😱 Avvaliga bu raqamlarni eshiting: boshqa jamoalar stadionlarida oʻrtacha 105-115 desibel bo'lsa, bizda esa 85?! 😤 Bu nafaqat atigi 6 dinamik ishlab turganligi bilan bog'liq, balki... *jizza e'tibor* — bu O'ZGAHAMON QISQA KLUB UYI, Yo'LOYOTAR METROPOLIYANAMIZ! Bizning shovqinimiz boshqa joylarga BORMAYDI, chunki bizning tribuna sektori 20 ming kishidan iborat bo'lsa-da, ular ichidan atigi 30% qismining yuragi bir vaqtda urmoqda — qolganlari esa televizor oldida toʻrtburchak maydonni tomosha qilishadi! 💻📱 Rostini aytaman — men boshqa jamoalarga borib kelganman, ularning stadionlarida har bir qoʻllab-quvvatlash uchun to'la-toshgan, lekin bizniki kabi yo'qotilgan qon, yo'qotilgan ruh yo'q! Bizda esa... bitta qo'riqchi kishi "Neftchi!" deydi, qolganlari esa telefoni bilan ishonalib ketishadi! Qanaqa hayot bu?!! 😭 Garchi Ulug'bek akamlarning tajribasini hurmat qilsam ham — uning 80-yillardagi 115 desibel bilan solishtirishi mumkinmi? Sovetlar davrida mexanizatsiya yo'q edi, telefonlar yo'q edi, uylar bilan sirtqi ish edi — odamlar maydonga yig'ilar, oila bilan kelardilar! Endi esa... keling, O'ZINGIZNI sinab ko'ring: bir marta kelib o'zingizga ayting — neftchi tariximiz uchun, ikki ming yillik Farg'ona uchun men shu vaqtda foydasiz suhbat o'rniga BO'SQONCH, QO'RIQCHI bo'lib kelganimda, orqamdan nechta qo'llar ko'tarilib, meni himoya qilgan edi?! Bo'ldi endi — asosiy masala shovqin koʻrsatkichi emas, ularning ichidagi boʻshliq! Men uch marta "Paxtakor" bilan o'ynaganda, ularning tribunasidagi barcha 40 ming kishi qoʻshiq aytardi, bizniki esa... bir vaqtning oʻzida 10-15 kishi "Neftchi!" deganida qolganlar eshitmas edi! 🎤🔇 Qani, akademiklarga ayting: agar biz stadionni 80-90% to'ldirsak, ammo u yerda 30% yurakdan, 70% esa telekuchadan iborat bo'lsa — bu NAZARIYAN 120 desibelga yetganday tuyuladi, lekin YURAK BILAN 20ta kishi teng! Demak, PROBLEMA SHOVQINDA EMAS, uning HAYOTIDA — yurakni birlashtirish kerak! Men oʻzimni eslayman — bitta Fargʻona kelganimda, mehmonxonada yotgan edim, uxlashni istardim, lekin butun shahar „Neftchi-Neftchi!“ degan baqiriq bilan uygʻongan edi! Endi esa... boshqa stadionlarga qanday kelsam, ularning muxlislari ovozni boshqa tomonga qaratib qoʻyishadi, bizniki esa... qoʻl koʻtarish uchun vaqt yoʻqmi?! 🤬 Qani, shu "o'yinchilar qoʻrqib ketishadi" gaplariga qaytsak... yigitlar, sizlar oʻyin maydoniga 12ta boʻlib kirib kelganingizda, orqangizdan 300-400 qoʻl koʻtarilmasa, ular nimadan qoʻrqishadi?!! Oyoqlarini osongina koʻtarib ketishlarining sababi — ular 25000 tomoshabinning yuragini orzu qilishmoqda, ammo hozirgi vaqtda... ularning orzu qilgani bitta qoʻl koʻtarilishida! Demak, umid qaramang — shovqinni balandroq qilish mumkin, lekin agar birinchi boʻlib YURAKLARNI BITTA QILSAK! Biz o'zimizni bitta qilganimizda, oʻrindiqlar toʻla boʻlishiga hojat yoʻq — chunki triburada yigʻilganlar soni emas, yuraklarning soni muhim! Fargʻona shahridagi Neftchi — bu nafaqat klub, bu iqtisodiyot, bu madaniyat, bu shahidlik! Biz shu yoʻqotilganligini tuzatishimiz kerak — boshqa yoʻl yoʻq!

qani aytib ketay, surxonakamlar shu „boʻsh ohang“ni oʻlchash uchun 85 desibelni topib qoʻyganlar, lekin boshqa joylarda 115 deyishadi — mana shu raqamlarning oʻzida ham boʻshliq borligini koʻrmaysizmi? bunda ham xato bor, chunki oʻyin vaqtida dinamiklar oʻrtacha 5 daqiqa faol ishlaydi, qolgan vaqtda esa ularni eshitish qiyin, shuning uchun oʻlchovlar ham oʻrtacha koʻrsatkichlarni beradi. keling, oʻzingizga oʻzingiz soʻra: boshqa jamoalarda 120 desibelni 90 daqiqa davomida qoʻllab-quvvatlash uchun nechta dinamik kerak boʻladi? ularning 36 tasi yordamida ham toʻgʻri eʼlon qilish qiyin boʻlgan vaqtlar boʻladi, bizda esa 6 tasi bilan 85 ga yetmoqchi boʻlish — bu qanday illyuziya? va shuningdek, shovqin koʻrsatkichi emas, dedilar. keyin yana boshqa narsa — stadion toʻlishi, eʼtiqod yoʻqligi. lekin oʻsha sovet davrini eslang: stadion toʻla boʻlishiga ehtiyoj yoʻq edi, chunki ularning yuragi bitta edi. hozir esa stadionni toʻldirsangiz, ularning 70% telefonda ishlaydi, qolganlari esa „shunday oʻtiraveraman“ deb turibdi. mening oʻz hayotimdan misol: oxirgi oʻyinlarda men orqamdan „neftchi!“ deb baqirar edim, yaqinlarim qoʻshilar edi — maydondagilarning boshi yuqorilarga koʻtarildi, ularning qadamlari ham kuchayib ketdi. nima uchun? chunki ularning orqasida 15-20 kishi bir vaqtda qoʻllarini koʻtardi, qolganlari esa „yaxshi“, „allaqachon“ deganlar. lekin sizlar ayta qoʻyib: qoʻrqib ketishadi, oyoqlarini koʻtarib ketishadi. mayli, qoʻrqsinlar. lekin neftchi shundaylikki, oʻyinchilarimiz oʻzlariga ishonchli boʻlib qolishi uchun oʻyin oldidan tomoshabinlarga qandaydir marosim oʻtkazish kerak — birgalikda qoʻshiq aytish, bayroq koʻtarish, iqtisodiyotimiz uchun qattiq qoʻllab-quvvatlash. oʻsha vaqtda ularning orqasida 20 ming qoʻl koʻtarilib, maydon titrab ketardi. hozir esa bitta qoʻl koʻtarilsa, qolganlari eshitmasdan pastga tushadi — bu qanday qoʻllab-quvvatlash? shuning uchun shovqin koʻrsatkichi emas, uning ichidagi hissiyot va birgalik mavjudligi muhim. klubimizga boʻlgan eʼtiqod yoʻqolmoqda, lekin u hali yoʻqolmagan — faqat undan foydalanish kerak, qolganlarini esa oʻzgaruvchan deb hisoblab oʻtish

Yoshlarim, bir narsani ochiqdan ochiq aytaman. O'zbekistonda futbolga qiziqishning o'tgan yillardagi oqimini ko'rganidan so'ng, neftchilarning o'yinlarida shovqin darajasi haqida gap ketganida, menga o'zimning 2018-yil yozgi ta'tilimdagi hayolim keladi. Men o'sha vaqtda buzib kelgan edim, Farg'ona shahriga — Neftchi bilan o'ynayotganiga. O'zimni bu yerda "mahalliy" deb hisoblardim, chunki ota-onam Farg'onada tug'ilgan edi. Stadinga borib o'tirganimda, avvaliga hammasi oddiy tuyuldi: oʻrindiqlar boʻsh, telefonlar bilan mashgʻul odamlar. Lekin oʻyin boshlanishiga 20 daqiqa qolganida, hamma narsa oʻzgarib ketdi. Ko'zdan yoshlar ham kelgan edi, ular birga narsalarni yig'ishtirib olishgan. Jamoaning mashqlari paytida, bitta o'rta yoshli erkak "Neftchi" qoʻshig'ini boshlab yubordi. Avvaliga bir necha kishi qoʻshildi, keyinroq esa butun blokdan ovozlar balandlashdi. Bu xuddi oʻt qoʻyilgan olovdek tarqaldi — 5 daqiqada butun tribunalarning ishtiroki oʻzgarib ketdi. Telefonlarga qarab turganlar ham qoʻllarini koʻtarib, ogʻizlarini ochdilar. O'yin davomida his qildim — maydon atrofidagi 7-8 ming muxlisning ovozida hayot bor edi. Ammo bu hamma narsani qoplay olmas edi. Chunki asosiy massivning yuragi bitta emas edi. Neftchi uchun stadiondagi taranglikni his qilish uchun vaqt kerak boʻladi, ammo agar siz faqat 30% qismining yuragini his qilsangiz, u holda qolgan 70% hisobiga shovqin koʻrsatkichi boshqa jamoalarniki kabi bo'lishi mumkin emas. O'shanda tushundim — neftchilar uchun asosiy masala shovqin koʻrsatkichidan ham yuqori. Ular uchun asosiy quvvat manbai, uning ichidagi hissiyotlarning zichligidir. Chunki boshqa jamoalarda ba'zi bir qism tomoshabinlar ovoz chiqaradi, qolganlari esa nafaqat hisoblamaydi, balki oʻzaro suhbatda ham boʻlishadi. Neftchi uchun esa, tribunalardagi boʻshliqlarni toʻldirish uchun vaqt va marosim kerak. Shunday qilib, meningcha, asosiy masala — bu hissiy yopishqoqlik va birgalikda boʻlishning taʼsiridir. Chunki shovqin koʻrsatkichi boshqa jamoalarga nisbatan past boʻlishi mumkin, ammo agar tribunalarda yuraklar bir boʻlsa, u holda oʻyinchilar oʻzlarini qoʻllab-quvvatlanayotganini his qilishadi.

Deyay, o‘zi ham o‘ylab yurdim — nima uchun Farg‘ona shahriga kelganingizda shovqin boshqa bo‘lib tuyuladi, vaqt o‘tgani bilan esa uzoqqa bormaydi? Chunki stadion atrofidagi ko‘chalarda minglab ovozlar eshitiladi — bir guruh qoʻshiq aytmoqda, birovlar baqirmoqda, lekin ularning barchasi bitta yoʻnalishga qaratilgan emas, ularda yurak yo‘q. Bu shu bilan tugamaydi. Men ikki marta o‘zimni tekshirganman — Farg‘onaning oʻzida va boshqa shaharlarda: boshqa stadionlarda ovoz to‘planib, maydonga qaratiladi, bizniki esa boshqa tomonga ketadi. Ya‘ni, ularning qo‘llab-quvvatlashi boshqa jamoalarning qarshisiga tushsa, bizniki esa hech qayerga yetmaydi. Bu nafaqat shovqin darajasining pastligidan, balki uning sifatining bo‘shlig‘idan. Qo‘shiq aytish uchun vaqt kerak, shovqinning davomida hayot borligini his qilish uchun marosimlar kerak. Shunday qilib, asosiy muammo shovqinning balandligida emas, uning maqsadida. Farg‘ona shahridagi Neftchi uchun qoʻllab-quvvatlashning yagona usuli — oʻyin oldidan birgalikda qoʻshiq aytish, bayroq koʻtarish, tribunalarda bir vaqtda qoʻshiladigan marosimlarni qilish. Chunki boshqa jamoalarda 115 desibel bo‘lsin, lekin uning ichida yurak urishi mavjud boʻlsa, u boshqa tomondan ham taʼsir qiladi. Bizda esa hammasi boʻsh oʻtirganda, bitta qoʻl koʻtarilsa, qolganlari esa eʼtibor bermasa — bu yo‘qotilganligini anglatadi. Va bunda futbolning o‘zi aybli emas, bu bizning eʼtiqodimizning yoʻqolishidir.

Neftchi-joyimizda shovqin boshqa jamoalarniki bilan solishtirganda oddiyroq koʻrinar ekan — toʻgʻri, ishlatiladigan dinamiklar soni ham past. 85 desibelni eshitganimda, yuragimga qanday taʼsir qildi — sovetlar davridagi 115’ni eshitganimdan xoli emas. Lekin hozirgi vaqtda bu raqamlar uchun yurak boʻshligini oʻrniga qoʻyishadi, deb oʻyladim. Men oʻn besh yildan beri birga yuradigan "Neftchi!" qoʻshigʻini aytaman — ota-onam bilan kelganimdan beri. Ota-onam Fargʻona asosidagi qadriyatlarni kichikligimdan oʻrgatishgan: stadionga kelganingda, qoʻshiqlarni boshlash va birgalikda aytish shart emasmi? Men oʻz oʻgʻlim bilan birga, oʻtirgan oʻrindiqlar orasidan qoʻl koʻtarib, birinchi boʻlib "Neftchi!" deb baqirganman — uch-uch marta! Va qoʻllar koʻtarildi, maydon boʻylab ovozlar tarqaldi. Boshqalar esa buni telefon bilan almashtirganlarida, mening uchun bu qoʻshiqning maʼnosi yoʻqoladi. Qani, menga gapir: agar tribunalardagi 30% yurak bir vaqtda urilsa, qolgan 70% esa oʻz-oʻzidan ishlayotganligi uchun shovqinni baland qilish mumkinmi? Yoʻq, chunki aslida ishonchning oʻzi yoʻq. Neftchi uchun bu — iqtisodiyotimiz, madaniyatimiz, shahidligimiz degan soʻzlarning oʻzi. 🤡 Keling, oʻzlarini "afsonaviy qoʻllab-quvvatlovchilar" deb ataydiganlarga: sizlar oʻyinchilarni qoʻrqitib qoʻyganingizda, keyin kelib "oʻz hayotimizdan misol" deyipsizlar — lekin oʻyinchilar uchun yuqoridagi qoʻshiqdan boshqa hech narsa eshitilmayapti!

Neftchi muxlislari oilasi, bir oz toʻxtab oʻtirmoqchimiz. Sababi, oʻylab yurganimda koʻp narsalar kelib chiqmoqda. Qani, avval stadionning oʻzi haqida bir narsa deyaylik. Bizning Fargʻona shahrimiz tarixiy oʻziga xosligi bilan butun Oʻzbekistonda ajralib turadi. Ikki ming yillik tarix, boy madaniyat, erkinlik ruhi – bularning hammasi Neftchiga singib ketgan. Stadion esa aynan shu ruhni ifodalovchi joy boʻlishi kerak edi. Lekin hozir nima kuzatilyapti? Tribunada oʻtirib, telefonlarga tikilib qolgan odamlar, bir-biriga befarq qaraydigan koʻzlar... Va bu holatni "shovqin yetarli emas" degan soʻzlar bilan yashirish mumkin emas. SurxonTVning oʻtkir toʻxtalishi toʻgʻri – boshqa stadionlarda 115 desibel, bizda esa 85. Lekin aytganidek, shovqin koʻrsatkichi bu masalani hal qilishga qodir emas. Chunki neftchi uchun stadionning oʻzi qanday birlashgan ekanligini koʻrsatishi kerak. Sovetlar davridagi 115 desibel haqidagi gaplar yaxshi, lekin oʻsha vaqtda butun shahar futbol maydoniga toʻplangan edi. Oila bilan kelgan odamlar, qoʻshiq aytganlar, bayroq koʻtarganlar – shu birgalik oʻsha "titratgan" maydonni yaratgan. Endi esa tribunalarda oʻtirib, hayot oʻtib ketmoqda. BoburNavbahorning hayajonini yaxshi tushunaman. Telefon bilan shugʻullanayotgan odamlar orasida oʻziga xos alangani qanday yoqish mumkin? OfsaydShohning aytishicha, dinamiklarning faol ishlashi atigi 5 daqiqa davom etadi – bu ham haqiqat. Lekin boshqa klublarning 36 ta dinamigi bilan 115 desibelni qoʻllab-quvvatlashning oʻzi ham qiyin. Ular ham foydali boʻlishi uchun vaqt kerak. Bizda esa asosiy muammo shovqin koʻrsatkichidan koʻra, yuraklarni bir vaqtda urdirishdir. Yodda tutish kerak: boshqa jamoalarda 40 ming kishidan 30-40 foizi qoʻshiq aytadi, qolganlari esa nafaqat hisoblamaydi, balki oʻzaro suhbatda ham boʻladi. Neftchi uchun esa oʻziga xos marosimlar, qoʻshiqlar, bayroqlar mavjud – ular olovdek tarqalib, tribunalarning hammasini oʻziga tortishi kerak. Malikamilliy777ning koʻrsatganidek, boshqa stadionlardagi ovoz maydonga qaratilsa, biznikisi boshqa tomonga ketadi. Bu yoqadan ketayotgan qoʻllab-quvvatlashning oʻzidir. Ofsayd_sotilining misoli juda yaxshi – oʻt qoʻyilgan olovdek tarqalish. Lekin asosiy massivning 70 foizi telefonda ishlayotganida, 30 foizi qoʻshilsa, natija yupqa boʻlib qoladi. GavharNavbahor772 esa oʻz-oʻzidan qoʻshiq boshlashdan gapirar ekan, haqiqatan ham oʻzini koʻrsatdi. Birinchi qoʻl koʻtarilganda, qolganlarining ham eʼtibori oʻsha yoʻnalishga burilishi kerak. Bunda asosiy masala nafaqat yuqori ovoz, balki oʻziga xoslik va birgalikdir. Demak, neftchi uchun asosiy yoʻnalish tribunadagi hissiyotlarning zichligi va marosimlarning mavjudligidir. Shovqin koʻrsatkichi boshqa jamoalarnikiga oʻxshasa ham, agar tribunalarda yuraklar bir boʻlmasa, oʻyinchilar oʻzlarini qoʻllab-quvvatlanayotganini his qilolmaydi. Va buning uchun vaqt ham, ishonch ham, marosim ham kerak.