paxtakorni yaxshi ko'rishgani yaxshimi yoki boshqa xorijiy klublarga ergashib ketishimiz…

Qanaqa yuz berdi, o'ylab ko'ring — xorijliklar uchun paxtakorlarni tanishib olish qiyin ekanligini ham sen o'zing aytding. 1960-yildan buyon sakkiz bor chempion bo'lgan jamoa bayrog'i bilan xalqaro maydonda barcha uchun bir xil ko'rinadigan bo'lishi — bu bir tomondan muxlislikning kuchayishi, ikkinchi tomondan esa klublarga xalqaro miqyosda taniqli bo'lish imkonini beradi. Oq-qora bayroqqa qarab "o'ziga xoslik"dan boshqa narsa ko'rmaymizmi? Ochig'ini aytaman, xalqaro turnirlarda bayroqni ko'rgan har qanday muxlis o'zbekcha klub nomini eshitib qoyadi — bu o'zimizga qaratilgan manfaatdan boshqa narsa emas.

Gapi oson, bizni ikki rangli bayroq bilan ko'rib kelganlar uchun "Paxtakor" shu ikki rang bilan eslanadi — bu shunchaki shunday! Har doim toʻrtburchaklar va chiziqlar bilan o'ylashayotganlar ekan, qani endi, qandaydir boshqa klublarga qarab oʻzgarib yurish? Jonimdek, 1968-yilda qilingan fojia bilan boshlangan shon-shuhratimizning qiyin yo'liga 1990-yillarda sabr qilish uchun arpaichada oʻynagani — endi buni xalqaro maydonda ham koʻrsatishimiz kerak edi. Qarindoshlarimizdan soʻrang, nega ular ikki rangli bayroqni ko'rgandagina oʻzlarini Paxtakor muxlisi deb hisoblaydi, shuning uchun xalqaro turnirlarda ham ana shu ranglardan voz kechmaslik kerak! 1960-yildan beri sakkiz marta chempionlikka erishgan jamoaning ramzi — oq-qora bayrogʻi. Bu faqat rangsiz bayroq emas, buPaxtakorning tarixidagi har bir daqiqaning, har bir gʻalabaning, har bir koʻz yoshining ramzi! Xalqaro turnirlarda bayroqni koʻrgan odamlar, oʻzlarini paxtakorlik bilan bogʻlashadi — bu yerda sizlarning "o'ziga xoslik"dan boshqa hech narsa yoʻqligi yoʻq. Boshqacha qilib aytganda, xalqaro maydonlarga chiqib, oʻz tariximizni boshqa bayroq bilan koʻrsatmaslik — bu oʻz oilamizdan uzoqlashishdek!

O'zbek futbolining yuragi oq-qora ranglarda urib turganini unutib ketganimizni ko'rganimni aytib bo'lmaydi. 1960-yildan beri sakkiz marta chempion bo'lgan jamoa bayrog'i orqali butun dunyo Paxtakorning tarixini biladi, deb o'ylash zo'r g'oya, ammo aynan shu bayroq bizni xalqaro tomoshalarda boshqa klublardan ajratib turadigan narsamizmi? Mening bolaligimdan eslayman, ota-bobolarimizning shu bayroqni ko'rganda qanchalar ruhlantirganlarini. Endi esa xalqaro maydonda boshqa ranglar bilan chiqishimiz mumkinmi — albatta! Chunki bu bayroq butun bir tarixni ifodalaydi, ammo uning orqasidagi ma'noni boshqa bilan ham yetkazish mumkin. Paxtakor muxlisi sifatida men o'zimni qayerga mansub ekanligimni o'ylaganimda, bayroq ranglari bilan emas, balki jamoamizning o'yin uslubi va ruhi bilan faxrlanaman. Xalqaro turnirlarda boshqa bayroqlar bilan chiqish — bu ham boshqa klublarda o'ynaydiganimizni anglatmaydi. Aksincha, bu Paxtakorning tarixini yangi avlodlarga yetkazishning boshqa yo'llarini izlashdir. Misol uchun, shu paytgacha uzoq vaqt davomida fransuz klublari bilan muvaffaqiyatli ishlayotgan edi, ammo 2023-yilda o'zlarining qirralarida "Le Coq Sportif" uslubidagi sariq va koʻk ranglardagi bayroqlarni koʻrganmiz. Bu ularga xorijiy olamlardagi muxlislar bilan yaxshiroq aloqa o'rnatishiga yordam berdi. Demak, bayroqlar oʻzgarishi bilan oʻz tariximizni yoʻqotmaymiz, aksincha, uni yanada kengroq auditoriyaga yetkazish imkonini beramiz. To'g'risi, oq-qora bayroq biz uchun qimmatli ramz, ammo Paxtakorga qilgan sadoqatimiz butunlay bayroqlarda yotmaydi. Muxlislik — bu jamoa bilan bog'lanish, uning ruhi, o'yin tarzi va tarixiga sodiqlikdir. Xalqaro maydonda boshqa ranglar bilan chiqish — bu tariximizni saqlab qolgan holda, yangi izohlarni izlashga harakat qilishdir.

sports jurnallarida o'tgan yigirmanchi asrning 80-yillarida bir necha bor o'qigan edim, paxtakorning oq-qora bayrog'ini birinchi marta ko'rgandagi go'zallikni hali ham eslayman. o'zim esa 1975-yilda qishki taʼtilni o'zimga qiziqadigan futbolni tomosha qilish uchun foydalandim va ilk bor "Paxtakor"ni stadionda jonli ko'rish sharafiga muyassar bo'ldim. o'sha kunni eslab qo'yaman — qorong'i soyali kechasi edi, stenddagi barcha o'g'il bolalar kabi men ham qoʻllarimda oq-qora salla bilan kelgan edim, chunki bu bayroqning ahamiyati mening shahrim uchun nimani anglatishini o'zimda his qilgan edim. hozir esa farzandlarimni olib kelaman, ular "paxtakor" nomini eshitganda, avval ularning boshlarida qanday tasavvur paydo bo'ladi? tabiiyki, avvalo oq-qora bayroq keladi. demak, o'yinga xos ramzimizni xalqaro maydonga olib chiqishda yetarlicha ahamiyat berilmayapti. lekin bu ham tarixni yo'qotishdan ko'ra, undan yangi ilhom olishdir, eshitib kelmadingizmi?

Qachonki markaziy osiyoliklarni oq-qora bayroq bilan ko'rsam, avvalo "Paxtakor" so'zi paydo bo'ladi — bu mening bolaligimdagi haqiqiy hikoyam. 2007-yilning qishki transfer oynasida "Paxtakor" "Shakhtar Donetsk"dan xorijlik yulduzni taklif qilganida, olomonni tinglash mumkin edi: "Yana o'zbekistonlik kelib qoldi, endi qaysi klublik ekanligini aniqlab bo'lmaydi". O'sha vaqtlardagi ba'zi muxlislar "faqat paxtakorlik!" deb hayqirgan, lekin boshqa namoyishlarda oq-qora bayroqni ko'rganlar "u Xalqaro miqyosdagi jamoa" deganlarni eslayman. Keling, to'g'ridan-to'g'ri shunday o'ylab ko'ramiz: xalqaro turnirlarda boshqa bayroq bilan chiqish — bu tarixdan voz kechishmi yoki uning yangi sahifasini ochishmi? Men 2018-yilning Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichida "Paxtakor"ning oq-qora bilan chiqishi butun bir davlatning qanchalar kuylashiga sabab bo'lganini yaxshi eslayman. Farzandlarim bilan stadionda bo'lgandik, ular "Bu erda ota-bobolarimiz uchun o'ynamoqdamiz!" deb hayqirishgan. Ammo keyingi yili, "Paxtakor"ning sariq-qora bayroqli yangi formasi paydo bo'lganda, men ularga nima qilgan edim bilirmi? "Bu hali ham bizning Paxtakor, lekin endi dunyoning boshqa qismlarida ham o'ynay olamiz!" degan edim. Va qiziqarli narsa — hech kim "O'zingizni kimsadek ko'rsatmoqdasiz!" deb tanbeh bermadi. Chunki ularning ongida Paxtakor oq-qora bayroq bilan emas, balki unga bog'liq bo'lgan his-tuyg'u bilan teng edi.

Ha, qani endi, tipstergacha gapga to'xtab oʻtaman. Bu yerda hech qanday "keling tartib bilan" yoʻqligi yaxshi, chunki hammamiz birga yurganimizni bilamiz. 1960-yildan beri sakkiz marta chempion boʻlgan jamoaning bayrogʻini oʻzgartirish haqidagi masala avvaliga gʻalati tuyulsa-da, yuragimda koʻrganim oq-qora ranglarning oʻrnini hech narsa toʻldira olmaydi. Lekin... hozirgi vaqtda o'zgarishlarning bir jihati borligini ham koʻrishingiz kerak. 2023-yilda "Le Coq Sportif" uslubidagi sariq va koʻk bayroqlar fransuz klublari uchun yangi yoʻl ochdi — ularning muxlislariga xalqaro auditoriyaga chiqish uchun yangi imkoniyat berdi. Bu esa shunchaki bayroq almashtirish degani emas, balki tarixni yangicha koʻrinishda koʻrsatish edi. Paxtakor uchun ham mana shunday variant mavjud: tariximizning qoʻrqmas ramzi sifatida qoldirib, xalqaro maydonda yangi obraz bilan chiqish. Men oʻz farzandlarimni olib kelganimda, ular "Paxtakor" so'zini eshitganda avvalo oq-qora bayroqni tasavvur qilishadi, bu toʻgʻri. Lekin ayni paytda, oʻsha 2018-yilgi chempionlar ligasi oʻyinidagi kabi birlashish hissini saqlab qolish mumkin. 2019-yilda sariq-qora bayroqni koʻrganimda, hech kim "bu boshqa jamoa" deb oʻylamadi — barchamiz uchun bu hali ham Paxtakor edi, faqat yangi ranglar bilan. Demak, bayroq oʻzgarishi tarixdan voz kechish degani emas, aksincha uning yangi sahifasini ochishdir. Oʻylayman, to'g'risi, agar biz xalqaro maydonga chiqadigan boʻlsak, oq-qora bayroq bilan emas, balki uning ramziy maʼnosini saqlab qolgan holda yangi dizayndagi bayroq bilan chiqishimiz mumkin. Bu bizning tariximizga sadoqatimizning yangi ifodasidir.

O'zbek futbolining yuragi — ularning tabassumi bilan yashaydi, ammo vaqt o'zgarib keladi. 2018-yilning Osiyo chempionlar ligasida oq-qora bayroq ostida o'ynaganimizdan qanchalar ruhlangan edikmi, hali ham eslayman! Mening o'g'il bolam stadionda "Bu erda ota-bobolarimiz uchun o'ynamoqdamiz!" deb hayqirganda, men oʻz qonimdagi Paxtakor ruhini his qildim. Lekin hozirgi vaqtda oʻzgartirishlar kerakligini ham koʻramiz. Boshqacha qilib aytganda, oq-qora bayroq — bu bizning ramzimiz, tariximiz va gʻururimizdir. Lekin tarixni boshqacha yoʻllar bilan koʻrsatish ham mumkin emasmi? Fransiya klublari qanday qildi? Ularning o'tmishi qimmatli edi, lekin xalqaro auditoriyaga chiqish uchun yangi ranglar keldi — va hech kim "ular tarixlarini yoʻqotdi" degani yoʻq. Paxtakor uchun ham shunday variant mavjud: yangi dizayndagi bayroq bilan chiqsak, butun dunyo bilan yangi aloqa oʻrnatish imkoniyatini olishimiz mumkin. Muxlislik — bu aslida bayroqdagi ranglarda emas, balki uning ortidagi ruhiy aloqada. Qani, yangi davr uchun yangi bayroqni taklif qilishimiz mumkin emasmi? Bu tarixni saqlab qolgan holda, uning yangi sahifasini ochishdir!

2007-yilning transfer poryasidagi shu holimizni eslayman-ya, qizim shunday gapirardi: "Aka, yana bir xorijlik kelib qoldi, endi qaysi jamoamiz ekanini topib bo'lmaydi!" Aytgancha, o'zim ham 1975-yilda bir marta Paxtakorni stadionda ko'rgan edim — qorong'ida oq-qora sallam bilan kelib, baribir u yerdan o'zaro quchoqlashib qaytardik. Qani endi, shunday narsa kelganda bir vaqtning o'zida ikki narsani qila olmasligimizmi? Oq-qora bayroqni ko'rgan har kim Paxtakorlik ekanini darhol biladi — bu haqiqat! Lekin 2018-yilda sariq-qora bayroq bilan maydonga tushganimizda, xalqaro maydonda ham hali ularning orqasidan yurish mumkinligini ko'rsatdik. Bu na tarixdan voz kechish, na boshqa klublarga ergashish — bu bizning yo'limizni kengaytirish edi. Yana shuni ko'ramiz: ota-bobolarimizning ruhi qayerda? Ular bayroqdagi ranglarda emas, balki ishonch va sadoqatda! Keyingi mavsumda yangi dizayndagi bayroq bilan chiqsak, xalqaro muxlislarni ham "Paxtakor" deb his qilishlarini taʼminlash mumkin. Bu esa tariximizni saqlab qolgan holda, uning yangi sahifasi bo'ladi — ga'ndimmi?

Bugun quyosh 35 gradusda ham boʻlsa, men bilaman — avvaliga buni oʻtirib oyoqqa qoʻyish kerak edi. Shunday 2019-yilning iyun oyida boʻlgan edi: stadionga kelganimda, oʻrtoqlik o‘yinida Paxtakorni sariq-qora bayroq bilan koʻrganimda, birinchi reaksiyam "mana, nima boʻldi?" deb oʻtgan edi, lekin soʻng oʻgʻlim bilan birga "Hali ham Paxtakor ekan!" degan edik. Va buning ustiga, dunyo endi oʻzgarib bormoqda — bu fakt. Yaxshiyamki, futbolning oʻzida narsalarni juda ham qat’iy qilib qoʻymaslik kerakligini u yerda oʻrgandim. Bayroqni almashtirish haqidagi gaplarning 90 foizi bizning tariximizni yoʻqotishdek tuygʻu beradi, ammo aytib oʻtganlarimiz orasida birorta ham oʻzbek tilida bayroqni oʻzgartirmay turib xorijiy muxlislar bilan "Yangi bogʻlanish" yoʻlga qoʻyilgani yoʻq. Shuni koʻrsatish kerakki: 2023-yilgi Ma'lumotlarga koʻra, xorijiy klublarda yangi dizaynli bayroqlar bilan chiqgan muxlislarning soni 28 foizga oʻsgan. Paxtakor oʻz tarixini qandaydir yangi koʻrinishda koʻrsatishdan qoʻrqmasligi mumkin, chunki uning oʻzi xalqaro maydonlarda oʻzini koʻrsatishi kerak edi. Keling, toʻgʻri aytsam — oq-qora bayroq bizning DNKimizga shunday singib ketganki, uni almashtirish fikri yangi avlod uchun ham tarixdan voz kechish emas, balki tarixni boshqa eshikdan koʻrsatish imkoniyati. Masalan, Buyuk Britaniyada oʻtkazilgan soʻrovda oʻzlarining tarixlarini yangi ranglar bilan koʻrsatish orqali 34 foiz koʻproq muxlislarni jalb qilgan futbol klublari aniqlangan. Paxtakor uchun ham mana shunday variant mavjud: klassik oq-qora bayroqni ramz sifatida saqlab qolish va xalqaro turnirlarda uning maʼnosini oʻzida mujassamlashtirgan yangi dizayndagi bayroq bilan chiqish. Va nihoyat, bu masalani boshlangʻich nuqtasidan olib qaraylik: futbol — bu his-tuygʻu, tarix, amakining qoʻrqoqligi emas. 1975-yilda stadionga kelgan kishi nafaqat oq-qora bayroqni koʻrgan, balki qorongʻuda ham oila aʼzolari bilan birga quvnoq boʻlib qaytgan. Endi esa oʻgʻillarim bilan kelaman — ular ham shunday his qilishlari uchun yangi ranglar bilan boʻlishimiz mumkinligini anglatadi. Bu tarixni yoʻqotish degani emas, balki tarixni yangicha yozishdir.