qizil kartochka futbolda nimani anglatadi va qanday ishlaydi

sizga yigirma yildan ortiq maydon ortida o'tirgan esanda, qizil kartochka haqida gap ketganda avvaliga ham o'zimning bir holatimni esladim — Samarqandda o'tgan yoshlar chempionatida, bir oʻyinchi maydonda hakamga juda qattiq so'z aytdi, ikkinchi sariq kartochka oldi va maydonni tark etdi. endi esitib o'zimni tutaman — o'yladim, ha, shunday bo'ladi, qoidada shunday deb yozilgan. qizil kartochka bu futbolning asosiy jazosidir, maydondan butunlay chiqarib yuborish — lekin xuddi agar ikki sariq kartochkaning ikkinchisi vaqtida berilsa, shu natijaga olib keladi. ya'ni yoki darrov og'ir qoidabuzarlik uchun, yoki ikkita xavfli zarba uchun — har ikki holatda ham jamoangiz yo'qotadi o'yinchi. bu yerda asosiy narsa shundaki, bu jazo vaqt bilan ham bog'liq emas: asosiy vaqtning o'rtasida bersa ham, qo'shimcha vaqtda bersa ham, o'yinning hidi o'zgara boshlaydi. masalan, yuqorida aytganlarimdek, 2022-yilgi jahon chempionati finalida Mbappe ikkinchi sariq uchun chetlatildi — bu butun final o'yinini burishtirib yubordi. yoki Alissonning bir necha sekundda ikki marta sariq olishi — vay, qanday maydon bo'ldi! bu nafaqat o'yinchi uchun, balki jamoaning taktikasini ham buzadi, chunki sizning himoyangiz birdan ortiq zo'ravonlikni boshdan kechiradi. shunday qilib, qizil kartochka faqatgina qizil kartochka emas — u o'yinning davomiga katta ta'sir qiladi.

Kylian Mbappe 2022-yilgi jahon chempionati finalida ikkinchi sariq kartochkani olish bilan darhol qizilni olgani bilan butun dunyo yodiga kirdi. O‘yinchilar soni 10 taga tushib ketgani uchun Argentina jamoasi himoyada haddan tashqari harakatlanishga majbur bo‘ldi, fransuzlar esa yuqori chiziqda baribir oldinga siljishdi. Bu o‘yinda bitta odamning yo‘qligi vaqtincha to‘rt daqiqali qo‘shimcha vaqtga qadar kuzatildi — hakam so‘nggi daqiqalarda ishlatgan vaqtni hisobga olishdan voz kechgandek tuyuldi. Bunday holatlar futbolchi va jamoa uchun jazo bilan chegaralanmaydi, ularning keyingi taktik qarorlarini ham boshlab beradi.

Ammo, jamoadoshlar, olganingiz tushunarli! Xayolida shunday savol tugʻgandek: agar oʻyinchi asosiy vaqtning oxirgi daqiqasida (masalan, 90+3’da) ikkinchi sariq kartochka olsa-chi? Qizil olish bilan o‘yinning yakuni o‘zgartiladimi yoki hisob qaydnomasidagi vaqtni hisobga oladi? Rahmat, tushundim 😅

Ogʻir qoidabuzarlik uchun yoki ikki sariq kartochkaning ikkinchisiga qadar vaqtning oʻzida boʻladimi — qizil kartochka boshqa narsani oʻzgartirmaydi, faqat oʻyinchining maydondan ketishini taqozo qiladi. Agar asosiy vaqtning 90+3-da ikkinchi sariqni olish holati kelib tushsa, oʻsha daqiqa oʻtib ketganidan soʻng vaqt qoʻshimcha boʻlishi mumkin boʻlsa-da, oʻyinga taʼsir oʻsha paytdan boshlab boshlanadi — ya’ni jamoangiz 10 kishi bilan davom etadi va hisob kitobdagi vaqtni hisobga olsangiz ham, oʻyinning oʻtish dinamikasi birdan oʻzgarib ketadi. Ikki sariqning ikkinchisiga qadar vaqtning oʻzida qizil berilishi haqidagi afsona aslida yoʻq — va bu juda yaxshi, chunki oʻyinchilar ham, murabbiylar ham oʻzlarini bu vaqtni hisobga olish uchun tirishtirmaydigan boʻladilar.

Rejalarimda ham o‘shanda bo‘lganimdek: jamoamizning finalga qadar yetib kelgan yo‘lini so‘zsiz tan olaman, ammo bunday muammolarni ko‘rib qolish juda og‘ir. Yodda qolgan bir holat — 2018-yilda O‘zbekiston ligasida "Bunyodkor" — "Lokomotiv" o‘yinida, asosiy vaqtning 89-daqiqasida chet davlatdan kelgan himoyachi ikki sariq kartochka birlashtirib olib, qizil bilan maydonni tark etdi. Hisob 1:1 edi, asosiy vaqt tugashiga 1 daqiqa qolgan edi — ammo nima boʻldi? Qo‘shimcha vaqtda vaqtni hisobga olish uchun rulonni yirtib, "Loko" futbolchilari avtomat tarzda yuqori chiziqqa ko‘tarilishdi, ya’ni ikki kishi etishmagan jamoa himoyaning barcha o‘ng qanotini ochiq qoldirdi. Natija — 3:1 "Lokomotiv" foydasiga. Endi o‘ylang: asosiy vaqtda berilgan qizil kartochka vaqtni hisobga olmasdan darhol o‘yinga taʼsir qiladi, ammo hisobda vaqtni o‘tkazib yuborish mumkinmi yoki yo‘q? Bu yerda asosiy nuqta — vaqtni nazorat qilishning o‘ziga xosligini tushunish: asosiy vaqtda berilgan qizil kartochka vaqtni to‘xtatmasligi mumkin, lekin jamoaga zarba sifatida taʼsir qiladi, chunki ikkinchi vaqtda hisobni ko‘tarishni istagan jamoa to‘satdan 10 kishi bilan o‘ynashga majbur bo‘ladi. Ya’ni, vaqtni hisobga olish uchun vaqt vaqt bilan o‘lchanadi, qoidabuzarlik vaqt bilan o‘lchanmaydi. Sababi, asosiy vaqtda berilgan qizil kartochka vaqtni to‘xtatmaydi — vaqt o‘sha yo‘lida davom etadi, lekin o‘yinning dinamikasi bir zumda o‘zgaradi. Xullas, vaqtni hisobga olish bilan qoidabuzarlik vaqtini almashtirib bo‘lmaydi, chunki vaqt har doim sekundlarda o‘lchanadi, qoidabuzarlik esa holatlar va natijalar bilan.

qizil kartochka — bu o'yinchini maydondan butunlay chiqarib yuboruvchi va jamoani kuchsiz qoldiruvchi asosiy jazo, buni og'ir qoidabuzarlik uchun yoki ikki sariq kartochka orqali olishingiz mumkin. vaqt har qachon o'tib ketaveradi, ammo maydonni bir kishi yetishmagani uchun o'yinning oqibi bir zumda o'zgaradi, shuning uchun bu chidamli yo'qotish.