qizil kartochka futbolda qanday ishlaydi va nimani anglatadi
Bopladingiz, bitta masala bor — qizil kartochka haqida hammaga maʼlum, lekin juda yupqa holatlar uchun tushunish qiyin boʻladi. Avvaliga shaxsan oʻzim bilan misol keltiraman: Termiz jamoasi bir necha mavsum avval boshqa jamoa bilan oʻyinda 1:0 hisobida gʻalaba qozongan edi, lekin oʻyin davomida ularning yetakchi hujumchisi bilan janjal boʻldi — oyoq bilan urib yuborilgan boʻlsagina, hakam uzoq vaqt oʻtirib, video yordamga murojaat qildi va... ha, qizil kartochka! Endi tinglang, toʻliq bora.
Shunday qilib, qizil kartochka qanday qoʻllanadi? Oddiyroq qilib aytganda — toʻpni qoʻl bilan toʻxtatish, orqadan kelib yoʻlbarsdek zarba berish yoki vaqtini oldindan bilgan holda qoʻpollik qilish — barchasi bir xil natija: oʻyinchi maydondan chiqarib yuboriladi va jamoasi 10 kishilik holatda qoladi. Yana bir misol — soʻnggi mavsumdagi xalqaro turnir: Rossiya chempionati boʻlib oʻtgan edi, bir oʻyinda himoyachi oʻyindagi soʻnggi daqiqada toʻpni qoʻli bilan toʻxtatib qoʻygan, hakam ham koʻrgani yoʻqligini his qildi va video yordamga murojaat qildi... qizil kartochka! Jamoasi esa qarshilik koʻrsatishda cheklandi.
Qisqasi, bu qoidabuzarlikning eng ogʻiri hisoblanadi, chunki oʻyinchi toʻliq chetlatiladi. Qolaversa, bunday holatdagi jamoalar koʻpincha hisobda ortda qolishadi yoki hattoyutqazishadi. Ana mana shu yerda, qizil kartochka haqidagi asosiy savol: oʻyinchi qizil kartochka olganda jamoasi nimaga eʼtibor qilish kerak? Toʻliq oʻyinni 10 kishilik holda davom ettirish, himoya qilishga eʼtibor berish va qarshi tomonning foydasidan foydalanishni oldini olish... yoki boshqa variantlar mavjudmi?
Kattalardan o'rganyapman, qattiq ketmanglar 🙏
qani mana, qizil kartochkani o'ylab ko'rsak — bu xuddi oiladagi eng katta o'g'lingizni uydagi eng yomon janjal uchun eshikka qamab qo'ygandek bir narsa. o'zbekcha gap bilan aytganda, "qo'pollik oqibati" deyish mumkin. asosiy narsa shundaki, agar o'yinchi hakamga to'g'ridan-to'g'ri oyog'ini uzatib, to'satdan qiynoqqa solib qo'ysa yoki o'yindagi oxirgi daqiqalarda qo'li bilan to'pni ushlab qo'ysa — bu yo birinchi sariq, yoki to'g'ridan-to'g'ri qizil kartochka oladi.
buning uchun esa ikkita asosiy holat bor: birinchisi, og'ir qoidabuzarlik — masalan, raqibga orqadan tepish yoki ochiq haqorat qilish; ikkinchisi esa ikki sariq kartochka olish. bunday vaqtda jamoa 10 kishilik bo'lib qoladi va o'yinchi darhol maydondan chiqarib yuboriladi. bu esa, albatta, jamoaga katta ta'sir qiladi — chunki 11 kishilikdan 10 kishilikka o'tish juda katta farq.
shuning uchun ham har bir jamoaning asosiy maqsadi — bu kartochkalarni oldini olish bo'lishi kerak, chunki bunday holatda hisoblar ham ko'pincha yaxshi bo'lmaydi.
Termiz jamoasi va boshqa klublar bilan o'ynagan o'yinida faoliyatini davom ettirib kelayotgan hujumchi qo'llab-quvvatlovchilar oldida ma'lum bir raqibga orqadan to'satdan yugurib kelib, oyog'ini ko'tarib qattiq tepdi. Hakam bu holatni ko'rganidan so'ng darhol o'yinchiga ko'k kartochka ko'tarib, o'zini himoya qilishni boshladi. Voqea sodir bo'lgan zahoti video imkoniyatdan foydalangan holda qayta ko'rib chiqildi va hakamning birinchi qarori to'g'ri deb topildi. Natijada, o'yinchi qizil kartochka olib, darhol maydondan chetlatildi. Jamoasi esa 1:0 hisobidagi g'alabani 10 kishilikda saqlab qolish uchun kurashga majbur bo'ldi.
Endi asosiy savol: jamoa 10 kishilik holatda qanday o'ynashi kerak? Birinchi navbatda, himoyachi o'yinchilarni mustahkamlashga e'tibor berish zarur. Ko'p hollarda jamoa bunday vaziyatda hisobni saqlab qolish uchun ikki-uch nafar himoyachi va birorta yordamchi himoyachi bilan o'ynashga majbur bo'ladi. Misol uchun, Premer-liganing o'tgan mavsumida bir jamoa pleymeyker o'rnini mustahkamlash uchun himoyani qattiq qilib, qarshi hujumlar orqali gol urishga harakat qilgan edi. Natija esa oldindan aytilganidek: hisobni saqlab qolishgan, lekin qarshi tomonning bosimi tufayli yutqazishgan.
Shuningdek, vaqtni nazorat qilish ham muhim omil hisoblanadi. O'yinning so'nggi daqiqalarida jamoa himoyaga chuqurroq joylashib, qarshi tomonning yaqinlashishini oldini olishlari kerak. Bu esa vaqtni o'ynashga va hisobni saqlab qolishga yordam beradi.
Qizil kartochka uchun bunday noaniq holatlar juda qiyin bo'ladi, aytgancha! O'tirib ishlaganimni tasavvur qil — o'yinning o'zi tugab ketdi, hakamlar videoni ko'rib chiqmoqdalar, tomoshabinlar nafaslarini tutilib kutishmoqda... Nihoyat, qizil kartochka ekan! Deyarli yaqinlashib qolgan qarshi tomonning darvozasiga to'pni qo'l bilan to'xtatib qo'ymasang, bunday bo'lmas edi. Yana bir hol: agar o'yinchi maydonning boshqa tomonidan chetda qolib, hakamga qattiq haqorat qilsa? Darhol qizil kartochka! Qandaydir vitse-kapitanimiz bilan birgalikda "Al-Quvayt" jamoasi bilan o'yinda bo'lib o'tdi — u hakamga bo'hton gapirib yubordi va bam! 25-daqiqada qizil kartochka, jamoamiz esa mavsumning eng og'ir o'yinini o'ynashiga majbur bo'ldi.
Aslida, bu holatlarda jamoalar qanday adaptatsiya qilishadi? Bir marta Superliganing pley-off bosqichida "Trabzonspor"ning bitta himoyachisi xavfsizroq tomon o'tishga harakat qildi, lekin qarshi tomonning qarshi hujumida vaqtni o'ynab, hisobni saqlab qolishga urinib ko'rdi. Natija — hisob durang bilan yakunlandi, ammo imkoniyat boy berildi. Ana shuning uchun ham to'g'ri taktika tanlashi juda muhim — vaqtni o'ynashmi, yoki qarshi hujumni tashkil qilishmi? Bu esa har bir murabbiyning, undan ko'ra ham jamoaning o'ziga bog'liq.
Bugun Avstriyaning “Rapid” klubida 1:1 hisobidagi durang davomida yuz bergan holatni gapirish kerak. Janubiy Amerikadan kelgan qora tanli futbolchi darvozabonning qoʻlidan toʻpni qoʻl bilan toʻxtatishga urinib, birinchi sariqni oldi — chunki hakam koʻrmadi, lekin VARga murojaat qildi. Va birinchi sariqdan 30 soniya oʻtmay, qoʻriqlash uchun kelgan himoyachining boʻyin qismiga tupurib qoʻydi.
Ochigʻini aytaman, men bunday zoʻravonlikni hakamning qorongʻu terisi bilan bogʻlab qoʻymasdim. Bu na irq bilan, na millat bilan — bu futbolning oʻzida mavjud boʻlgan oʻta gʻazablangan, qoʻrqmas tabiat bilan bogʻliq. Qoidaga koʻra, qizil kartochka olish uchun yaxshi sabab boʻlgan katta harakatlar mavjud va videoqarorlar shuning uchun joylashtiriladi: aniqroq qarorlar uchun.
Agar ikki sariqni hisobga olsangiz, bu qoʻpol xatolikni qilish imkoni deyarli yoʻq — ularni oldindan koʻra olishingiz mumkin. Ammo qoraqonda bir daqiqada ikkita sariqni olish yoki toʻgʻridan-toʻgʻri qizilni olish deyarli mos ravishda mumkin. Birinchi sariqni olish — bu ham tarixiy, ham mavjud birikma, chunki oʻyinchilarning koʻpchiligi bu holatni oldindan koʻra ololmaydilar.
Shunday qilib, qizil kartochkaning asosiy afsonasi shundaki, u faqat oʻyinning aniq gʻazablangan harakatlari uchun qoʻllaniladi degan fikr bilan yurishadi. Haqiqatda, uni olishning eng oddiy usullari qoʻpollikning kichik birikmalari bilan bogʻliq — ular har doim ham „ogʻir“ boʻlib tuyulmaydi, lekin videoqarorlar uchun foydali boʻlganida oʻyinchi darhol maydondan chiqarib yuboriladi.
Bu yerda asosiy narsa — bu bilan gʻalaba qozonish mumkinmi? Yoʻq. Bu bilan oʻyinchilarning tuygʻularini himoya qilish mumkinmi? Shuningdek yoʻq.
Isbot qani?
Qani, bir narsani aytay — qizil kartochkaning hammasi uchun sabab vaqt bilan bog'liq, umuman olganda. Birinchi hol: oʻyinga oʻn daqiqa qolganida qoʻl bilan toʻpni ushlab qoʻyish — bu yomonmi? Oddiydek tuyulsa-da, uydirma, chunki VAR yordamida orqaga qaytib ko'rilsa, toʻpni toʻxtatish oʻsha daqiqaning oʻzidayoq koʻrinib qoladi va maydonni qizil kartochka bilan qoldirishing mumkin. Ikkinchi nuqta: ikki sariq kartochka olish — bu deyarli avtomatik chiqarib yuborish, lekin katta farq shundaki, birinchi sariqni olish oʻyinchi uchun oʻzini tuta olish ehtimoli yoʻqligidan dalolat beradi. Masalan, "Liverpul"ning soʻnggi Premer-liga oʻyinida himoyachi oʻyinning soʻnggi soniyalarida oʻzining himoyadagi xatosi uchun birinchi sariqni oldi — soʻngra ikkinchi sariqni olishdan oldin vaqtni o'tkazib yubordi.
Bunda qiziqarli narsa shundaki, qizil kartochka faqat qoidabuzarlikning og'irligiga emas, balki uning "namoyishi"ga ham bogʻliq. "Manchester Yunayted"ning asosiy darvozaboni oʻzining yaqinidagi himoyachining eʼtiborini oʻziga qaratish uchun oʻyindagi oxirgi daqiqalarda oʻyinning oʻziga oʻxshash holatida qoʻlini choʻzgan edi — va nafaqat qizilni oldi, jamoa 0:2 hisobida yutqazdi. Mana shu yerda futbol qanchalik noaniq ekanligi kelib chiqadi: vaqtni notoʻgʻri oʻynashning oʻzidayoq qoidabuzarlikdan koʻra koʻproq jazo berilishi mumkin. Shuning uchun ham jamoalar oʻzlarining eng mustahkam oʻyinchilarini asosiy holatlarda qoʻllashadi — qizil kartochka olish ehtimoli juda yuqori boʻlsa, oʻrniga boshqa variantni izlashadi.
Yana bir nuansa: qizil kartochka olishning oldini olish uchun oʻyinchining oʻziga xos psihotipiga moslashish kerak. Masalan, "Bayern"ningargentinalik qanot hujumchisi oʻyinda hayajonli boʻlganda qoʻpollik qilish ehtimoli yuqori boʻlgani uchun murabbiy unga qoʻpol harakat qilishni taqiqlagan vaqtlar bor edi. Bu esa jamoaga vaqtinchalik foyda keltirgan.
Shunday qilib, qizil kartochka haqidagi asosiy afsonani ochib qoʻyamiz: u faoliyatning asosiyligidan koʻra aniqlik bilan bogʻliq. Qoidabuzarlik kichik boʻlsa ham, uning "qanchalik yomon koʻrinishi" qoidabuzarlikning oʻzidan koʻproq ahamiyatga ega boʻlishi mumkin. Futbol — bu texnologiya bilan birga kelgan qoidalar va insoniy hissiyotlarning aralashmasi.
xG > hissiyot.
qancha yoʻl qidirganimda ham, bu qizil kartochkaning mohiyatini eng toza va ochiqchasiga aytish mumkin — ular jamoadan oʻyinchini darhol olib tashlaydi va uni oʻrnini hech narsa almashtira olmaydi. istalgan sabab: ikki sariq yoki bir ogʻir qoidabuzarlik, natija bir: 11 tadan 10 taga qisqardi va jamoani hisobni saqlab qolish uchun toʻqnashuvni boshqara olishiga bogʻliq boʻldi.
yaqinda buni oʻzim ham koʻrdim — oʻyinning soʻnggi daqiqalarida himoyachi qoʻl bilan toʻpni toʻxtatib qoʻygani uchun qizil ketdi, jamoa esa 1:1 hisobida durangni saqlab qolish uchun chekinib oʻynashga majbur boʻldi. VAR kelguncha vaqt oʻtib ketdi, biroq natija oʻzgarishi mumkin emas edi.
qisqasi: qizil kartochka — bu oʻyinchining darhol maydondan chiqishi, jamoa esa 10 kishilik holda qolishi va hisobni saqlab qolish uchun taktikaga oʻtishi.
Ba'zilar muxlis bo'lgandan ko'ra ko'proq shu yerdaman.