Shundaymi deydilar, Xorazm - o'zbek futbolining qishloqlarning yuragi?
e, qani endi, o'shanda qizg'in kunlarni ko'rdim... urganchliklar haqida gaplashayotganimizmi? nafaqat o'zimiznikilar biladi, Xorazm jamoasi 72-yildan boshlab nima deydi, "bizga tarix yoqadi" deganchadek o'ynardi. stadionda odamlar sig'maydigan darajada qizib ketar edi, haqiqatan ham shunday edi — katta maydonlarga bag'rikomilik bilan o'rin olgan aholi, futbolni o'zbekistonning qishloqlarida tug'ilganini eslamasdan qolib bo'lmasdi.
o'shanda Xorazm jamoasi Respublikalararo chempionatda to'rtinchi o'rinni qo'lga kiritganida, men boshqa chetda turganimni eslayman — "mana shunday bo'lardi" deb o'yladim, lekin shu zahoti umid birada edi. shu vaqtda futbol faqat raqam emas, balki bayram edi, odamlar uchun esa — shunday esdaliklar qatoriga qo'shib ketaverar edilar...
urganchliklarning o'yin uslubi — bundayligi bilan boshqa jamoalardan ajralib turardi. qaysidir ma'noda ularni o'zbek futbolining qishloq yuragi deb aytish mumkin, chunki ular maydondagi har bir harakatga, har bir qadamga o'zlarining dardi, qattiqqo'lligini solib o'ynar edilar. o'shanda stadion maydoniga tinglovchi darajasida bo'lganlar uchun bu shunday bo'lar edi — kunlarning birida esdaliklar qatoriga qo'shib ketaverar edilar...
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
qani, Urganchdan bir necha yuz km uzoqlikda, Navoiy shahrining o'rtancha kichkina maktabi qarshisidagi maydonda, toʻpmagan-to'p o'ynar edim… qishloq bolalarini eslayman, boshqa hech narsaga vaqt yo'q, sport zal sifatida foydalanar edilar, lekin har toʻp urilganda — Xorazm nomi aytar edilar: "uraylik, qishloq yuragi o'ynamoqda!". maktab zalida, derazadan oyna o'rnatilmagandek, to'pga tegishim kelar, u esa mening tomondan allaqachon olam olam oʻtib ketgan edi… shunday qilib, o'ynamasdan, o'zimni Xorazmning bir parchasi kabi his qilar edim!
xalqimizning og'zidan tushganida esa — "zudlik bilan qaytib kelaman!" deb baqirar edim, stadionga yetganda esa yelkaning xushbo'y hidi bilan birga, qoʻshiq chalayotgan aholi esigimda edi… bu shunchaki oʻyin emas edi, balki shu vaqtning oʻzida xalq bilan boʻlgani kabi — qishloqning barchasi birgan!
Bolaligimdan tribunada.
oy, o'g'lim, o'g'lim, sizlar nima deysizlar, nafaqat Xorazmning o'sha zahotiyoq "qishloq yuragi" o'yin uslubi, balki o'zimizning shunday kichkina muddatlardagi ishtiyoqi ham… eslayman, meni Xorazm jamoasi bilan birinchi tanishtirgan vaqtni — urganchliklarningRespublikalararo chempionatdagi chiqishlari maydonidagi hushbo'y qizg'inlikni his qilganimni aytaman. stadionga kelib qo'ysangiz, avvaliga ovozlar: "qishloq yuragi o'ynamoqdaman!" degan hayqiriqlar, keyin esa ochiq osmon ostida o'ynayotgan o'yinchilarga qarshi yo'llangan ijobiy kinoya — bu yerda bir vaqtning o'zida xalqning o'zi, mehmonning o'zi va futbolning o'zi edi.
va shu zahoti eslayman, o'zimning o'g'limga o'rgatishdan ko'rgan shunday kichkina tajribalarimda — "bunday o'yinni hech qayerda ko'rmaganman" deb o'yladim, chunki odamlar yo'l yo'qotmasdan, to'g'ridan-to'g'ri dalaga to'planishar edi, o'yin esa - kelganlarning barchasining o'zini ifodalardi.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Eshitib turibman, boshqa jamoalar qandaydir shartli nomlar bilan o‘ynar edi — yuzlab strategiyalar, murabbiylar, yillar davomidagi tahlillar. Ammo Xorazm... Xorazmda o‘sha to‘g‘ridan-to‘g‘ri olov bor edi. Hozirgi vaqtda esa yigitlar o‘ynamasdan, o‘yin oldidan analitiklar bilan so‘zlashayotgani kula ketar edi.
Yangi avlod uchun buni tushuntirish qiyin — maydondagi har bir qadam, har bir kurash, to‘pni olish uchun qilgan sa’y-harakatlarining o‘rniga raqamlar kelgan. O‘sha kunlarda esa Xorazmda futbol nafaqat reytinglar uchun, balki qalbning chinakam xotirasiga yozilgan edi.
Shu boisdir, maydon ortidagi odamlar hali ham eshitadilar: "ushbu yo‘lni boshlashga Xorazmdan boshqa hech kim qodir emas". Bu bevosita bizning futbolimizning qishloq yuragi sifatida qolganligini anglatadi. Hozirgi vaqtda esa yigitlar... yaxshi, ular yaxshi o‘ynaydilar, ammo tug‘ilma dardni his qilishadi deb o‘ylaymanmi? Yo‘q.
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
Ochig'ini aytaman, ahmoqlar eshitmasa — Urganchda o'sha yillar nima bo'lganini eshitibgina qoʻl oyog'img sovuq tortdi… 1972-yilning shuRespublikalararo chempionati olishar edi, stadionda oʻsha vaqtning oʻzida bittagina yomgʻir yogʻib, yelkaning xushbo'y hidi tarqalib, oʻtkir istak bilan odamlar nishonga kelgandek edi. Qo'rg'onchaliklar to'pni birinchi urganlarida butun stadionda "EY XORAZM!" degan faxriy hayqiriq ketdi — bu men yangi tug'ilgani kabi esimda!
Odamlar bu bilan tug'ri qildi — ular ustiga suv quyilgandek o'ynardi, maydon qanchadir kattaligida boʻlsa-da, ularda yoʻl yoʻqotib ketishganidek his qilib, toʻpga qoʻl urganlarida orqa qavatdagi ota-onalar qarshisida jangovar nido chiqarar edilar. Qaysidir qishloq, qaysidir qahramonlikning oʻzidayoq edilar!
Xorazm jamoasi oʻsha zahoti boshqa hech qanday tashkilotga oʻxshamadi — ular yoʻl-yoʻlakay futbol o'ynashar edi, qattiq, mayda ajdodlarning el shiori bilan: "o'zingdan chiqqan maydonning hammasini ol!" Shu boisdir, hozirgi vaqtda kichik maydondagi o'yinchilarimizni koʻrganimda esa qoʻlimdan keladiganicha oʻzini boʻlmay turib turaman… lekin Urganchning oʻsha ruhi bittagina boshqa yerda yoʻq!
Ochigʻini aytaman, aytib oʻtganlaringizga qaramasdan, men shunday deb qolaman: olamning barcha futbolchilarining yuragi oʻz stadionlaridagi asosiy stendga qaraganda kattaroq boʻladi! 🤣
Urganchliklarning oʻsha „qishloq yuragi“ bilan toʻp surishi kulgiliroq boʻlar edi — bir vaqtning oʻzida toʻpni dala boʻylab ishlab chiqarmaguncha, bittasi unga „yugur, maydonni yutmoqday yugur!“ deya hayqirib, ikkinchisi esa „toʻpni qoʻlga olgach, erkak boʻlish uchun ur!“ deya qoʻllarini ushlab turardi. 😂
Stadion sigʻmaganida esa, odamlar oʻzlarini oʻrindiqdek qilishar edi — toʻp maydonning qayerida boʻlsa, olomon ham oʻshanaday boʻlar edi. Yigitlar esa „men bilan oʻynamoqdasiz!“ deb elon qilishar edi! „Xorazm bilan futbol — bu bayram, statistika esa unda ishtirok etmaydi!“ deganlar edi… yana shunday qilib yugurib ketganlar edi!
Yoki yaqindagina eshitdim: bir odam „Xorazm 1972-yil toʻrtinchi boʻldi“ deganini, boshqa odam esa „ha, qishloq yuragi toʻrtinchi boʻlsin, lekin qoʻrqma, ular hali ham qishloqqa kelib tosh uloqtirib, toʻpni qoʻliga olgach, nishonga tegish uchun ikkinchi urinishlarini boshlaydi!“ deb javob bergan edi. 🍿