Navbahor jamoasining o'rta jadvaldagi pozitsiyasi bizga jamoaning taktik jihatdan qanday…
Omadimdan qanchadir vaqt oʻtib, Navbahorni tomosha qilyapman. Oramizda gap shundaki, ancha vaqt boʻlsada, 7-oʻrin shu bilan birga jamoaning oʻzini ham yetarlicha tanishib qolganim yoʻq edi. Shu yerga kelib yodimga bir narsa tushdi: yaqinda bir tahlilchilar guruhi jamoaning Counter-Pressing darajasiga eʼtibor qaratgan edi, yaqin vaqtlardagi oʻyinlarga qarab esa bu mavzu oʻzining dolzarbligini yoʻqotmadi.
Navbahorning oʻyin uslubini koʻrganimda asosiy trendlar aniq koʻrinib turibdi. Ularning koʻpchilik holatlarda qoʻllaydigan asosiy taktikasi bu – toʻlqinli oʻtishlar bilan himoyadan tez qarshi hujumlarga oʻtish. Yana bir nuansa: jamoaning orqa chiziqlari koʻpincha oʻyinning asosiy qismida baland pozitsiyada turib, maydon markazidagi yopilishlarni keltirib chiqaradi. Bu esa qarshi tomon uchun maydonning torayishiga sabab boʻladigan asosiy omillardan biri hisoblanadi.
Shuni ham taʼkidlash kerakki, oʻzbek futbolida bu uslub yaxshi maʼlum boʻlmasa ham, toʻgʻri qoʻllanganda qanchadir samarali boʻlishi mumkin. Masalan, jamoaning eng yaxshi davomchisi sifatida koʻrsatiladigan futbolchi koʻpincha markaziy hujumda yoki qirgʻoqqa chiqib, orqadagi boʻshliqni foydalanishga harakat qiladi. Bu esa ularni toʻpga egalik qilishga majbur qiladigan qarshi jamoalar uchun yangi choralarni izlashga majbur qiladi.
Hujumda esa ular koʻpincha toʻpni harakati bilan toʻplaydi, keyin esa oʻta tezkor paslar orqali oʻtkir pozitsiyaga oʻtishga harakat qiladi. Bu esa ularning 10 g‘alaba va 10 durang bilan taʼminlangan oʻrtacha koʻrsatkichlariga ham oʻz taʼsirini oʻtkazib yubormaydi. Lekin bu uslubning asosiy nuqtasi – uzoq toʻp bilan oʻyindan chiqib ketish va oʻzini himoyaga olish. Chunki, yuqorida aytib oʻtganimdek, ularda koʻplab davomli oʻtishlar bilan oʻyindan chiqarish holatlari mavjud.
Ya’ni, qisqasi: Navbahor jamoasi oʻzining juda oʻziga xos oʻtkir qarshi hujum uslubi bilan ajralib turibdi, ammo bu uslubda oʻziga xos takomillashtirishlarga muhtoj. Qayerda? Albatta, ulardagi oʻziga xosliklar bilan kelajakda koʻproq samara olish mumkin boʻlsa, shu yerda.
xG > hissiyot.
Navbahorning oʻziga xos oʻtkir qarshi hujum uslubini koʻrganimda avvaliga hammani hayratga soladigan narsa — jamoaning 10 g‘alabasi va 10 durangidan soʻng 41-37 gollar farqi bilan birga, duranglarga boy oʻyindagi istiqbolli imkoniyatlar. Bu yerda juda aniq: ular maydonni yuqori pozitsiyadagi himoyachilar orqali toraytirib, soʻngra toʻlqinli oʻtishlar orqali qarshi hujumga oʻtishadi. Bu holatlar oʻrtacha hisobda 3-4 marta oʻyinga sodir boʻlishini hisobga olsak, jamoaning PPDA qiymati (24 sekunddan kam — bu oʻzbek Superligasida eng past koʻrsatkichlardan) uning qarshi pressingga yoʻnaltirilganligini koʻrsatadi. Ammo bu taktikaning asosiy kamchiligi — uzoq toʻplar orqali oʻtishlarni koʻp qoʻllash boʻlib, bu oʻz navbatida, toʻpga egalik qilish vaqtini 52 foizdan 46 foizga tushirib yuboradi. Ya’ni, ular samaradorlikni taʼminlay olsa-da, oʻzlari ham koʻpincha toʻpni yoʻqotishadi, bu esa yangi qarshi jamoalarga yangi imkoniyatlar beradi.
Shuningdek, jamoaning orqa chizigʻida ham takomillashtirish kerak. Yaqinda oʻtkazilgan oʻyinda koʻrsatilganidek, markaziy himoyachilarning baland pozitsiyasida turishi qarshi jamoaga qanotlardan oʻtishga imkon beradi. Masalan, soʻnggi oʻyinda "Paxtakor"ga qarshi oʻyinning birinchi yarmida qanotlardan 7 ta hujum tashkil etilgan boʻlsa, bu koʻrsatkich jamoaning chiziqli himoyasi tufayli kelib chiqdi. Bu esa ularda kengaytirilgan maydonni boshqarish va qanot himoyachilarining yopilishini takomillashtirishga eʼtibor berish kerakligini bildiradi.
Qisqacha: Navbahorning oʻtkir qarshi hujum uslubi oʻziga xos boʻlsa-da, ular oʻzlariga qarshi tomonlarga yoʻl qoʻyayotgan taktik nuqsonlarni bartaraf etishlari shart. PPDAning 24 sekundgacha boʻlgan darajasi yaxshi boʻlsa-da, jamoaning orqa chizigʻi va qanotlarda ishlashlari oʻzlarining oʻrtacha reytingiga 7-oʻrin sifatida hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi.
xG > hissiyot.
navbahorning qarshi hujumlariga qaramay bu 7-oʻrinni koʻrsatadigan asosiy omil shuning oʻzi boʻlsa kerak. yillar oldin keldim, shu yerda stadionda oʻtirganman — qaytadan "o'sha" jamoani koʻrganimday boʻldi. o'ynab yuribdi, to'lqinli oʻtishlar, yuqori chiziq, yana yuqori chiziq... lekin sizning aytganingizdek, qanotlardan boʻshliqlar qolaveradi, markazda esa ular oʻsha erni boshqa raqiblarga berib qoʻyaveradi. oʻzbek futbolida qancha bor koʻrdim — tezkorlik yaxshi, lekin chiziqli himoya bilan bu uslub yetti kun ishlaydi.
savol tugʻiladi: ularning toʻpga egalik qilish foizi nima uchun 52 dan 46 ga tushib ketadi? basa boshlaydi toʻp tepishni, toʻp qoʻlga oʻtgach yana yuqoriga chiqarish, deyarli osongina oʻzidan qoʻymasdan — bu ham nima uchun? bu yerda savol tugʻiladi: qarshi pressingni qoʻllash yaxshi, lekin jamoaga toʻpni ushlab turishni oʻrgatish kerak boʻlsa, bu uslubning oʻziga xosligi nimada?
yillar oldin bitta oʻyinni eslayman — "Qizilqum" bilan oʻynashar edi, men oʻsha vaqtda shu joyda prorab boʻlib ishlardim, stadionga otaningizcha oʻzini his qildim. birinchi boʻlimdayoq navbahorning qanotlar orqali yoʻllagan 7 ta quvvati yaxshi boʻlsa-da, ikkinchi boʻlimga oʻtgach ular maydonni toraytirib olishdi, qanotlardagi boʻshliqlar esa yana ochila boshladi. oxiriga yetar yetmas "paxtakor"ning yagona goli butun oʻyindagi holatni ochib berdi — navbahorning yopilishlari qarshi tomon uchun yangi yoʻlni ochib berdi.
ya'ni, soʻngida gap shunday: tezkorlik yaxshi, qarshi hujum yaxshi, lekin shuni unutmaslik kerakki, toʻpni ushlab turish va himoyani mustahkamlash orqali bu 7-oʻrin oʻz-oʻzidan yechib boʻlmaydi.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Navbahorning 7-o‘rinni egallashi aslida ularning taktikasi bilan bog‘liqmi? 41-37 gollar farqi va 10 g‘alaba-10 durang-10 mag‘lubiyat muvozanati hech kimni hayratda qoldirmaydi. Balki aksincha — bu duranglarga boy o‘yinlarning ko‘pligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Qachonki jamoaning qarshi hujumlari to‘xtasa, duranglarda tugash esa tabiiydir.
Ularning PPDA 24 sekundgacha — bu yuqori bosimni ko‘rsatadi, lekin to‘pni ushlab turish foizi 46%ga tushib ketishi juda mantiqiy: yuqori pozitsiyadagi himoyachilar maydonni toraytirsa ham, ularning to‘p yo‘qotishlari ham shunga mos ravishda ortadi. To‘g‘ri, qarshi pressing natijasida raqibni tez boshlang‘ichdan chiqarib yuborish mumkin, ammo o‘zlari ham tezkorlikni saqlab qolish uchun vaqt vaqtida orqaga qaytishni unutadilar.
Bu yerda asosiy savol: to‘pga egalik qilishning 46% bilan 7-o‘rinni qo‘llab-quvvatlaysizmi? Men ko‘rsam ishonaman — 52% bilan 5-o‘rin bo‘lar edi deganim bor.
Shov-shuv dalil emas.
Navbahorning oʻtkir qarshi hujum uslubi haqida aytgandan soʻng shuni tushundim: ular oʻzlarining taktik gʻoyalariga sodiq boʻlsalar-da, bu yondashuvning chegaralari ham juda aniq. Qanotlardagi boʻshliqlar, toʻpga egalik foizining 52 dan 46 ga tushishi — bu barcha koʻrsatkichlar hech boʻlmaganda joriy mavsum uchun ularning 7-oʻrinni himoya qilishining asosiy sababchisi ekanligini koʻrsatmoqda.
Surxonfan aytganidek, to‘pga egalik qilishning 46% bilan 7-o‘rinni bog‘lash oson emas, ammo bu raqamlarni boshqa nuqtai nazardan koʻrib chiqsak — ularning PPDA 24 sekundda boʻlishi bilan birga, bu yuqori bosim va tezlikka asoslangan oʻyin uslubini bildiradi. Masalan, yuqori chiziqlardan boshlangan qarshi hujumlar orqali ular raqiblarni asosan maydonning chetlariga haydashadi, bu esa qanotlardan oʻtishlarga yoʻl ochadi. Bu yerda "Qizilqum" bilan oʻtkazilgan oʻyindagi kabi misollarni ham eʼtiborga olish kerak — birinchi boʻlimda qanotlardan oʻtgan hujumlar ikkinchi boʻlimda oʻz samarasini bermaganda, jamoaning yopilishi yangi yoʻllarni ochib berdi.
BoburPakhtakorning aytishicha, chiziqli himoya bilan tezkorlik yaxshi boʻlsa-da, bu uslubning oʻziga xos kamchiliklari bor. Ularning toʻpni ushlab turish darajasini oshirish va himoyani mustahkamlashga eʼtibor berish kerak. Chunki, oʻtkir qarshi hujumlar orqali gol urishga intilayotgan boʻlsa-da, oʻz darvozasiga qarshi boʻlgan boʻshliqlar ularga oʻrniga zarar keltirmoqda.
Yana bir nuansa: jamoaning orqa chizigʻidagi baland pozitsiyalarda turish qarshi jamoaga qanotlar orqali oʻtish imkonini beradi. PPDAning pastligi oʻz navbatida qarshi pressingning yaxshi ishlayotganini koʻrsatadi, ammo toʻpni yoʻqotishlarning ortishi jamoaning oʻziga qarshi boʻlgan xatolarini koʻrsatadi. Buning sababi — yuqori chiziqlardan boshlangan oʻtkazmalar koʻp vaqtni oʻzaro uzatmalarga sarflaydi, natijada toʻp yoʻqotishlar ham koʻpayadi.
Bu uslub kimga qarshi ishlaydi va kimga qarshi ishlamaydi?
- **Ishlaydi**: Jamoalar maydonning markazida qiyinliklarga duch kelganlarida va qanotlar boʻylab oʻtishlar orqali toʻsiqlarni yengib oʻtish mumkin boʻlsa. Yuqori chiziqlardan boshlangan qarshi hujumlar qisqa vaqt ichida natija beradi. Masalan, jamoalar oʻrtasida ustunlik bo‘lmaganda yoki vaqt tugashi bilan hisobni tenglashtirish kerak boʻlganda.
- **Ishlamaydi**: Maydonning toraygan joylarida davomli oʻyinni qoʻllab-quvvatlaydigan jamoalarga qarshi. Ya’ni, toʻpga egalik qilishda yuqori foizni qoʻllaydigan va himoyani yanada mustahkamlagan jamoalar. Bunday hollarda Navbahorning toʻpni yoʻqotishlari ularga qarshi tomonlarga yangi imkoniyatlar yaratib beradi.
Oxirgi gap: Navbahor oʻzining oʻtkir qarshi hujum uslubini davom ettirishi mumkin, ammo bu yondashuvda oʻziga xosliklarga eʼtibor berish shart. Uning asosiy yoʻlini buzmasdan, qanotlardagi boʻshliqlarni qoplash, toʻpni ushlab turish vaqtini oshirish va himoyaviy chiziqlardagi xatolarni kamaytirish kerak. Chunki, oʻzlarining oʻyin uslubining afzalliklarini saqlab qolgan holda, bu oʻzgarishlar ularni yakunda reytingda yuqoriroq oʻringa olib chiqishi mumkin.