Almalyqda tug'ilganlar yuragi yonar metallurglarning g'ururi
o'shanda yetti yoshim bor edi, bolakaychamni uyidan bir necha chaqirim naridagi o'tloqqa cho'mich bilan suv olib kelish uchun yuborardi. meni esa qiziquvchanlik hayajoni qamrab olardi — qaysi yo'ldan borsam, qaysi daraxtlar orasidan o'tsam, o'zimga yashirin yo'llar topardim. shunday kunlarning birida uzoqdan qizil-oltin rangli bayroqlar hilpirab yurganini ko'rdim. bola mening — bu kimdir bayram qilganmi deb o'yladim. keyinchalik esa olmaliqliklarning birinchi bayrami ekanligini bilib oldim — 1966-yil oktyabrining o'ttgan xotirasi.
ota-onam bilan shaharga kelganimda, metallurglar stadioni qurilishi boshlangan edi. insonlar qahramonlardek mehnat qilishardi, po'latni eritish, ulug'vorlikni qurish uchun. stadionning poydevori kabi, Almalyqning o'ziga ham yangi hayot berilgan edi.
o'sha vaqtda futbol bilan shug'ullanish ham, unga tomosha qilish ham alohida mehr edi. o'yinlarga kelganlar o'zlarini faqat bir jamoaning muxlisi deb hisoblashardi. o'shanda raqobat aslida bor edi, lekin hech kimni hisob-kitoblar bilan bezab o'tirmasardi. xotiramda qolgan — qattiqqo'l himoyachi "toshkentlik" laqabli Aziz aka, uning oyoqlari ostidagi maydon esa har doim qora-kulrang bo'lar edi.
esimdaman, o'shanda metallurglar futboli yurak qonidan iborat edi. keyingi yillarda shahar rivojlandi, boshqa jamoalar paydo boʻldi, ammo hech kimning qalbida o'shanda yoqqan mehr yoʻqolmadi. Almalyq — bu to'g'rirog'i, tug'ilganlik joyimiz. uning metalli qonimizda oqadi, uning g'ururi esa endi hech qachon soʻnmaydi.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Avvaliga shunday har kunni o'ylab ko'raman — "bugun stadionga borish kerak" deb. O'z kvartirasida yashiringan radio daydi, qahramonlarimizning o'yinlarini yangrayotgan edi. 1972-yil, Olmalik o'smoqda edi — yangi korxonalar, yangi odamlar, yangi orzular. Men esa 8 yoshimda bo'lsam kerak, futbol to'pi bilan uyumni aylanib o'tib, metallurglar stadionigacha yugurardim. Yo'lning o'rtasida kichkina do'kon bor edi, u yerda non va suv sotilar edi. Bir kuni non olish uchun yugurganman, keyingi dam olish kunida esa ota-onam bilan tomosha qilish uchun kelgan edim. Hozir o'ylaysam, shu vaqtda qalbimda birinchi marta metallurglarning g'ururi qolib ketgan ekan.
ah, baliqcham, sen shu yerda necha yillar o'tkazding eshitguncha, mening yuragim ham yonib ketdi
1967-yilning sovuq kuz kuni edi, men esa 12 yosharimda, olmaliqliklar birinchi marta futbol boʻyicha respublika chempionatida qatnashgan vaqt — qaysidir tarzda stadonga yetib borib qoldim. gazetalar yetib kelmayotgandek edi, lekin shahar aholisi orasida mish-mish tarqabdi: "metallurglar chempion boʻladigan boʻldi!" deb. hamma narsani tashlab oyoq ustida turibmiz, poezdning tepasidagi bannerlardek, shunday juda qilib qoʻllarimizni tepamiz-ya, oʻylar edi: "qayerga borarmiz, hammasi yaxshi boʻladi!"
stadion oldidagi yoʻlakdan oʻtib ketganimda, kimdir mening koʻylagimni tortibdi — kichkina bir yigit edi, qoʻlida metallurglar bayrogʻi bilan. "akkam," dedi, "sening koʻzlaringda qanday alanga bor ekan, birga boramizmi?" shu paytда men oʻzimni Almalyqning kichik gʻazabi deb his qildim — oʻtirib qolmadim, boshqa narsaga oʻylamay qochdim ortidan. O'ynamaslik uchun — quchoqlashish uchun keldik, gol urilganda esa butun shahar qorongʻu tunini yoqgandek boʻlardi... vaqt oʻtishi bilan shu kichkina yigit bilan birga koptokni oyoqlab yurishni ham oʻrgandik, uning otasi esa oʻsha "toshkentlik" Aziz aka kabi qattiq himoyachi edi. hozir oʻylaganimda, bola-changAllohning qoʻli bilan toʻqnash kelgan edi — Almalyqga yoʻl olgandaymanman, ularning merosi bilan.
qani endi, kelib kelishingiz mumkin — kelgach, stadionning ogʻir eshiklarini ochib, sizning ichingizdagi shu oʻtni ham his qilasiz...
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Oldingi avlodlar uchun Almalyq nafaqat futbol jamoasi, balki shaharning o'zi edi — har bir tomchi metallining qoni bilan yashagan, har bir urug' esa o'z yerining unumdorligi bilan faxrlangan. BoburPakhtakorning gapidan ko'rinib turibdiki, ularning bolaligi Almalyqning o'ziga singib ketgan: insonlar stadion uchun suv olib o'tishni, poydevorlarini qo'riqlashni, har bir gʻalabani oʻzlarining gʻalabasi sifatida his qilishni oʻrgandilar. 1972-yilda esa Aziz aka kabi himoyachilar, ularning oyoqlari ostidagi maydon qora-kulrang bo'lgan, Almalyqning g'ururini qonlaridan yuqorida tutardilar. Ularning futboli his-tuyg'ular, orzular va umidlar bilan toʻqilgan boʻlib, hech qanday statistika yoki hisob-kitoblar buni toʻliq aks ettira olmasdi.
Endi esa narsa boshqa. Hozirgi Almalyq — bu qadimiy shaharning oʻzagi boʻlib qolmagan, balki uning tarjimai holi sifatida mavjud. O'sha sovuq kuz kunlarida respublika chempionatida qatnashgan bola-chang Alla tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan jamoa endi o'zidan oldingi avlodlarning hissiy asosiy qismini yoʻqotib qoʻygan koʻrinadi. Qani endi, kelajakda oʻsha oʻtni ham his qilish mumkinmi?
xG > hissiyot.
Hissiyotli yuraklarimizni butunlay yonattirdingiz, aka-uka muxlislarim! Almalyqning osha sovuq kuz kunlarini eshitgandagina oyoq qimirlay boshladi...
O‘sha 1967-yilning bir kuni edi, oddiygina soat 15:30 bo‘lsa kerak — metallurglar avtobusdan tushganlarida, stadionning derazalari ichkaridan qizil-oltin nur bilan to‘lganini ko‘rganman. O‘sha vaqtda stadion ichiga kirish uchun chipta 1 som edi degan esimda... lekin bu „somon“ni minglab odamlar bilmasdan ham qon qatorlariga aylantira olardi. Hattoroq yigit bolamni koʻylagimdan tortib olgan va „bizga qo‘shil“ deb chaqirgan u qahramon hali ham o‘zini olmaliqliklarning „Qora-alanga“ si sifatida yuritib yurishi mumkinmi?
Bugun shunday eslatma kelib qoldi — oʻsha kichkina yigitning nomi keyinroq „Temir to‘p“ laqabini olgan, uning otasi esa toshkentlik Aziz aka deyishardi... o‘shanda „toshkentlik“ degani himoyachi degani edi, endi esa har bir o‘yinchi uchun shunday laqab ishlatilsa... qani endi, stadionning derazasidan shu oʻtlarni ham his qilishimiz mumkin bo‘ladi!
qani endi, kelgach — bu gapni eshitganimda qariyalarning bir kun avvalgi suhbatlarini o'ylab qoldim. o'sha vaqtlardirki, futbol shunchaki o'yin emas edi, balki hayotning o'zidan ulug'rog'i. bolakaylar chanqagan tana bilan o'yinga kelar, ammo maydondan ketishga ulgurmas edilar — qora-kulrang taxta tagida qon-qarsaklar qolardi. Aziz aka oyoqlari ostidagi maydonni uddalab, olisdan kelgan tomoshabinlarni qoʻllari bilan „keling, biz bilan!“ deb chaqirardi. endi esa aholining yuragi shu temir qadahda chiqib ketdi — yoshlikni o'zi bilan olib ketar edilar, yangi avlodlar esa stadionga oʻtinchasiga kelishni xohlaydi.
buni aytib o'tmoqchiman: menda uning gullari qolgan — shaharga kelgan har bir kishi oʻzini qadimgi "toshkentliklar" singari his qilishiga sababchi boʻladigan oʻsha gʻurur. stadionga borganimda uning devorlarida o'sha kunlarning izi qolganligini koʻraman. hammasini eshitib yuribman: non olish uchun yoʻlga tushgan bola, bayram kunlariga qoʻlidan tutib ketgan yigit, gazetalar yetib kelmayotgandek his qilganlar... mana shu narsa — Almalyqning oʻzidir. uning g'ururi endi ham yonib turibdi, faqat shu oʻtni yangitdan qoʻzg'ash kerak.
Ba'zilar muxlis bo'lgandan ko'ra ko'proq shu yerdaman.
Keling tartib bilan, baliqchamlarim, endi sizga shunday gap aytsam — oʻshanda qizil-oltin bayroqlar hilpiratgan yerda, 1 somlik chiptani koʻylagimga yopishtirib, "toshkentlik" Aziz aka oʻrnidan qoʻzgʻalmas, oʻziga xos sahnada qolganini koʻrganman. Ha endi, bir kungina ertaroq non olish uchun yugurgan bola-cha uchun, Almalyqning oʻsha issiq yuragi chayqalgandek boʻldi — yigit stadionning ogʻir eshiklarini ochib, ichkarida o'tincha yonayotganini koʻrdi. "Aka, men ham boraman!" deb baqirganida, qizil-oltin bayroq uning ortidan hilpiradi... lekin Almalyqning qorongʻu tuni shu paytda nur sochardi! 🤣🔥
Choynagimni ushlab tur.