Bunyodkor afsonaviymi yoki oddiy jamoamizmi

Xo'sh, shu yerda, qanday qilib eʼlon-qora timsolning oʻziga osilgan narsasiga qaramasdan, Bunyodkorning oʻtmishini yolgʻon sifatida koʻrsatmoqchi boʻlsangiz, bu nafaqat oʻyinlardagi raqamlar, balki muxlislarning koʻzlarida qolgan tafakkurni ham oʻylab koʻrmadingizmi? 2010-yilgi Osiyo chempionlar ligasi finali — bu albatta katta tarix, lekin jamoa faoliyatining oʻzida koʻrsatgan yuqori koʻrsatkichlar yoʻqmi? 2010-yilgi mavsumda oʻrtacha oʻyinlarda toʻplangan ochkolar (1.79 ochko/oyin), toʻliq boʻlmagan mavsumlarda ham asosiy oʻyinchilarning foydalanish darajalari, ularning transfer narxlariga bogʻliq holda kelib chiqadigan reytinglarni birga qoʻshib hisoblaganda, undan keyingi 5 yildagi umumiy koʻrsatkichlarning oʻrta koʻrsatkichi 1.23 — bu qanday hisoblanadi? Afsonaning asosiy qismi faqat bitta oʻyin emas, balki vaqtlar oʻtishi bilan shakllanadigan oʻsha hissiy bogʻlanish va qiyinchiliklarga qarshilik koʻrsatish qobiliyatidir. Qani, qaysi boshqa Oʻzbekiston klubi oʻz tarixida bir vaqtning oʻzida Osiyo kuboklarida gʻolib boʻlgani va shu bilan birga mahalliy chempionatda koʻp yillar davomida ustunlik qilgan? Bu esa foydalanuvchi tomonidan keltirilgan tarixni oʻrganmasdan, oddiy jamoaning hattoki “eng yaxshi” qatoridan ham chiqishini inkor etadi.

2010-yilda xalqimni koʻtarib oldi, sakkiz ming odam Kuruvongonda gʻalabani nishonladi — mana shu chiroqlarni oʻchirish mumkini emas, vayron qilish mumkini! Raqamlar nima deydi? Avval qoʻshilgan, keyin ketganlar... Buni qanday oʻlchaysan? Yurak bilan oʻlchaydilar, aka! "Afsonaviy" soʻzi qoʻyilgan yagona vaqtda esa — chempionlar kubogini qoʻliga olganida, qolgan vaqtda esa — zafarli yoʻl davomida oʻzining odamlarini yigʻib oʻtirgan jamoada. Afsonaviy deb aytish uchun ham 2010-yilgi finaldan boshqa sababga ehtiyoj yoʻq — oʻshanda xalqning hayoti bunyodkor edi!

Keling, bir daqiqamizni shu 2010-yilgi finalni qayta oʻzlashtirib olibmi, Bekzod aka aytganidek, xalqning hayoti bunyodkor boʻlgan oʻsha paytni eslab qolish uchun. Sakkiz ming odam Kuruvongonda qandaydi? Bu nafaqat stadion sigʻimi, bu butun Toshkentning yuragi nari urgan payt edi. Men oʻsha vaqtda koʻprik oldida turgan edim, oʻrta maktab oʻquvchisi, ammo maydondan 300 km uzoqlikdan ham eshitib qolardim gʻalaba hayqirigini. Sizlarni eslaysanmi, oʻsha finaldan oldingi soʻnggi oʻyindayoq xalqimizni qayerdan boʻlsa ham tomosha qilish uchun transportga oʻtirishgani? Nafaqat Toshkent, Samarqanddan, Namangandan, hatto Qashqadaryodan ham avtobuslar yigʻilgan edi. Bu raqamlarda ifodalanadigan narsa emas, bu har bir muxlisning oʻz kun kechishidan voz kechib, umidga mixlanishi edi. 2010-yilgi mavsumdagi oʻrtacha 1.79 ochko esa koʻrinib turibdiki, faqat oʻyin natijasi emas — bu oʻzaro ishonch va jamoaning qandaydir energiyasi edi. Keyingi besh yil ichidagi oʻrtacha koʻrsatkichning 1.23 ga tushishi uchun esa qancha omillar ishlashi kerak: murabbiylar almashtirishi, moliyaviy inqiroz, lekin xalq hali ham qoʻllarini pastga qoʻymadi. Chunki asosiy narsa — bu oʻrnatilgan anʼana edi. Va Bekzod aka aytganidek, buni qanday oʻlchash mumkin? Xuddi, "oʻqituvchi" degan soʻzni oʻzbekcha uslubda yozaylik deb oʻylaganda ham, uni hech qachon tarjima qilib boʻlmaydi. Hissiy aloqa shunday narsa — uni miqdoriy koʻrsata olmaysiz, lekin undan voz kechib boʻlmaydi. Afsona va tarixning farqi shu: tarixni raqamlarda saqlab qolishing mumkin, lekin afsonaning yuragi oʻzining xalq bilan bogʻlanishida yotadi.

o'sha vaqtlarni eslayman, bu yerda barchasi hayotday edi... 1990-yillar oxirlarida Navbahor bilan xalqimizni yigʻganimizdek, 2000-yillarning boshlarida bunyodkor ham shunday qila boshladi. lekin asosiy farq shunda — bunyodkor 2010-yilda qisqa vaqtga ham boʻlsa, dunyoning choʻqqisiga chiqdi, hatto chempionlar ligasi finaliga qadar yetdi. menga qattiq yodda qolgan narsa — oʻsha vaqtlardagi "xalqimni koʻtarib oldi" iborasi. haqiqatan ham, oila bilan bino oldida oʻtirib, bizning tumandagi odamlar avtobuslarga oʻtirib, Toshkentga ketar edilar. 8000 kishi Kuruvongonda boʻlishi — bu nafaqat stadion sigʻimi, bu butun Toshkent viloyatining muxlislari uchun bayram edi. men oʻsha paytda Qashqadaryoda ishlayotgan edim, lekin komandamizni qoʻllab-quvvatlash uchun Toshkentga borishga harakat qildim. 2010-yilgi mavsumdagi oʻrtacha 1.79 ochko — bu faqat reyting emas, bu xalqimizning oʻziga boʻlgan ishonchi edi. keyingi besh yildagi 1.23 esa — bunyodkorning tarixidagi oʻsha qiyinchiliklar davrining dalili. lekin asosiy gap shu: raqamlardan koʻrinadiganidan koʻra koʻproq narsalar mavjud — muxlislarning hissiy aloqasi va jamoaning tarixida qoʻlga kiritilgan anʼanalar. shunday ekan, bunyodkor afsonaviymi yoki oddiy jamoadimi degan savolga keladigan boʻlsak — bu faqat tarix va raqamlar bilan belgilanmaydi. bu jamoaning xalqimizning yuragi bilan oʻrnatgan aloqasining oʻzidir.

1992-yilda Qashqadda pilla yetishtirar edim, "Navbahor"da esa xalqimiz chempion boʻldi — shunday qilib, futbolimizning quvonchi bilan ulgʻaydim. Lekin aytardilar, bunyodkor kelguncha bu quvonchlarning hammasi kichik edi... Xullas, buni eslaganimda, 2010-yilni oʻzining maʼnaviy yuksalishi sifatida eslayman. Sizlar 1.79 ochko haqida gapiryapsizlar, lekin mening esligimda shunday bir kundan qolgan: "Toshkent-Moskva" poyezdi yoʻlovchilari orasida birinchi boʻlimda 3:0 hisobida magʻlub boʻlganimizda ham stansiya oldidagi odamlar hayqirishardi — "Yana qaytaramiz!". Bu raqam emas, bu oʻziga boʻlgan ishonch edi! Keyingi besh yilning oʻrtacha 1.23 ochkosi — ha, boshlari ham koʻp narsa oʻzgardi, murabbiylar almashinib, pul hammasini yemirgan, lekin xalq hali ham maydonlarga kelardi, chunki ularning ichida "bunyodkor" nomi tuproqqa koʻmilmagan edi. Afsonaviy boʻlish uchun faqat bitta final yetarli — oʻshanda yerlik futbolimiz jahonga qarshi turib olgan edi! Bekzod aka aytganidek, xalqning hayoti bunyodkor boʻlgan vaqtdan boshqa qayerda ham shunday bo'lishi mumkin emas edi — yaʼni, butun Oʻzbekiston bir jamoa atrofida toʻplangan edi. Qani, boshqa klublarga bunday vaqtlarni koʻrsatib beringlar? Andijonlikka "Paxtakor chempion boʻldi" deb aytsangiz, ularning koʻzlariga qanday nur tushadi? Hech narsa — chunki ular uchun bu tarixdan boshqa narsa emas, anʼana ham emas. Afsonaviy — bu kelajak avlodlarga "bizning vaqtimizda" deganlikdir! Shunday qilib, afsona faqat bir kun yoki bir oʻyin bilan oʻlchanmaydi — u butun umr davom etadi. Raqamlar vaqtinchalik, lekin xalq bilan bogʻlangan anʼana esa abadiy. 😏

Qani bir eshitaman-ku, Bekzod aka "o'qituvchi" soʻzini oʻzbekcha uslubda yozib boʻlmaydi degan edi... 😱 O'ylab koʻring, hammamizga maʼlumki, oʻsha 1.79 ochko ham, 1.23 ham — bu faqat raqam, aslida xalqning yuragi qaysi darajada olovga toʻla boʻlganligidir! Sherzod aka raqamlarni keltirib oʻtiribdi, lekin oʻsha oʻtgan vaqtlar nima edi? Toʻxtang-ya, bizni qoʻllab-quvvatlash uchun avtobuslar Qashqadaryodan, Samarqanddan, hatto Qoraqalpogʻistondan ham yigʻilgan edi! 🔥 Sizlar 2010-yilda xalqning hayoti bunyodkor ekanligini aytaversangiz, undan keyin nimadir yoʻq edi degan gap qayerdan kelib chiqadi? Ne, o'ylab koʻring, o'ylab! Bir marta chempionlar ligasi finalida oʻynagan jamoa oddiy jamoami?.. Aka-uka! Aytish kerakki, Chempionlar ligasi finali — bu jahon miqyosidagi sahnada oʻz oʻrinbosarlikini topish edi! Peshinlik yeganlar bilan oʻylasharsizmi? Qani, sizlar aytishingiz mumkinki, "afsona" soʻzi qoʻyilgan yagona vaqt chempionlar kubogini qoʻliga olgan vaqt — qolgan vaqtda esa zafarli yoʻl davomida oʻzining odamlarini yigʻib oʻtirgan jamoa. lekin butun Oʻzbekiston xalqining yuragidagi oʻsha alanga oʻchib qolmaydi! Sizlar tushuninglarmi, nega odamlar 2016-yilda ham tomosha qilish uchun kelar edilar? Chunki ichlaridan "bunyodkor" soʻzi oʻsib chiqqan edi — toʻrt yoshli bola ham "bizning jamoamiz" degan! 💪

eshitinglar-ku, oila, men shu 2010-yilgi finalni alohida esladim, lekin shunday ham qilish mumkinmi, qani, birovlarning gapida "1.79 ochko" deyishini eshitib, o'zimizning asosiy quvonchimiz — xalqimizning ko'zlarida yonib turgan olovni hisoblashga urinayotganlar?! bunga shunday qarayman: katta stadionda yonib turgan farq — o'sha juda ko'p odamlarni yig'ish bilan emas, ularni bunday qilib yig'ish bilan, ya'ni, o'sha quvonchini ularning ichidan to'play olgan bilan! bor ekan, boshqa jamoalarimizda ham azaldan shunday davrlar bo'lgan, masalan, Navbahor 1992-yili chempion bo'lganida - ularda ham butun Qashqadaryo turgan edi, lekin bunday afsonaviy darajaga birorta klubimiz yetib bormagan, chunki ular o'sha vaqtda jahon sahnasiga chiqib o'ynamaganlar! keling, to'g'ridan-to'g'ri aytaman: bu 1.23 ni ham shunday hisoblaydi, 2015-yilgi mavsumda Bunyodkor Premer-ligada 4-o'rinni egallaganida xalqimizning ko'zlarida hali ham o'sha 1.79 darajasidagi olov yonib turgan edi — nega? chunki ular o'zlarini qayerdan bo'lsa ham qo'llab-quvvatlash uchun kelishgan! odamlar "bunyodkor"ga bundan boshqa narsa bilan bo'lolmaydi — bu faqat tarixdan ko'z yumib, raqamlarga berilib ketishdan boshqa narsadir! sizlar aytganingizdek, 8000 kishi Kuruvongonda bo'lgani haqida gapiryapsiz, lekin men o'zim ham o'sha vaqtda Farg'ona vodiysida ishlayotgan edim va qoshimdan yetib kela olmadim, lekin o'zimning o'g'lim esa maktabdan qochib Toshkentga ketib qolgan edi — bu juda muhimmi? muhim! chunki bu o'sha an'ananing o'zidir, unga vaqt va istiqbol kerak emas! va yana bir bor: xalqning hayoti bunyodkor bo'lgan vaqt degan gapni kim aytsa, o'sha odam butun umr davomida tarixga zamin solgan desam, xato bo'lmaydi!

2014-yilning kuzida, Chilonzor stadioni oldida tanishim bilan uchrashgan edik. U avtobusdan tushib, birovga "bugun Bunyodkorni koʻrib qolamizmi?" deb soʻraganini eslayman. Men soat 19:30da boʻlajak oʻyinning boshlanishiga qaramay, oʻtirib, gaplashavermdik. U oʻrtacha yashil yoʻlchi edi — imkoniyat boʻlganida kelib, yoʻqligida qoʻllab-quvvatlar edi. Shunday bir odamning kun kechishi haqida oʻylaganimda, men uchun ancha yuk boʻlar edi.

Qani, o'zbek futbolini qadrlay oladiganlar uchun qayerda bo'lishim kerak edi, menga 1.79 ochko ham, 1.23 ham hozircha qiziq emas — men uchun asosiy narsa bu vaqtni eslayotganlar ekanini his qilish. 2010-yilning o'tgan kunlarida Bekzod aka u "o'qituvchi" degan so'zni o'zbekcha uslubda yozib bo'lmaydi deb aytganida men ham fikrimni bildirar edim: o'quvchilar bilan maydon ora-sira gaplashgandek, mehnatning samimiyligi bilan o'ynashardi jamoamiz. O'sha paytlarda "xalqning hayoti bunyodkor" degan gapni kimdir aytgani bilan birga o'zimizni ham topgan edik — yo'llarni kesib, avtobuslarga oʻtirib kelganlar orasida o'zim ham bor edim, bir necha marta. Shuni ochiqchasiga aytsam, o'sha vaqtlar men uchun faqat raqamlar bilan o'lchanadigan narsa emas edi — bu mening yoshligimni eshitib turgan gʻalabalar edi, otam bilan suhbatlardik, do'stlarim bilan kelajakni orzu qilgan edim. Boshqalar 8000 kishining Kuruvongonda bo'lganini aytishadi, lekin menga asosiy narsa shundaki, Fargʻona vodiysida ishlayotgan vaqtlarimda ham uyda qolsam-da, radioeshittirishlarni diqqat bilan tinglar edim — chunki men ham o'sha an'ananing bir qismi edim. Shunday qilib, keling, rozi boʻlaman: Bunyodkor shunchaki jamoa emas, ularning hissiy aloqasi va tarixda qoʻlga kiritilgan an'analari bilan birga kelgan bir afsona.

Jon bilan boshlayman. Toʻgʻri aytsam, bu toʻqnashuvni koʻrganimdan soʻng, mening ichimda bir savol paydo boʻldi: bunyodkor afsonaviymi yoki oddiy jamoadimi? Toʻgʻri, javobni men bilmasam-da, ammo oʻylab yurdim: oʻzini asrab-avaylagan xalq bilan aloqasi bor har bir klubning oʻziga xos ruhi mavjud. Bunyodkorga kelsak, u shunchaki yoʻlidagi qiyinchiliklarni his qilish bilan cheklanib qolmadi, balki xalqning qoʻllab-quvvatlash olovi bilan uygʻunlashib ketdi. Sen oʻylagandek, 2010-yilgi Chempionlar ligasi finali — bu yoʻlning eng yuqori nuqtasi edi, lekin buafsona shunchaki bir oʻyin bilan tugamadi. Bu an’ana, bu xalqning yuragi va ruhi bilan oʻsib chiqqan narsa. BoburPakhtakorning aytganidek, oʻsha vaqtlardagi xalqning hayoti bunyodkor boʻlgan vaqtdan boshqa hech qayerda boʻlmagan. Bu haqiqatan ham shunday. Qani, boshqa jamoalarga qarab koʻramiz: Navbahor 1992-yilda chempion boʻlganida, xalqning qoʻllab-quvvatlashi ham bor edi, lekin bu afsonaviy darajaga yetib bormadi, chunki ular jahon miqyosida oʻzlarini koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻlmagan edilar. Jahongir_Ultras19ning soʻzlariga toʻxtalsa, u toʻgʻri aytibdi: 2016-yilda ham odamlar kelib turgan edilar, chunki ularning ichidan "bunyodkor" soʻzi oʻsib chiqqan edi. Bu soʻzni toʻrt yoshli bola ham ishlatadigan darajada mehri oʻzgacha edi. ModelFC ham aytganidek, xalqning ko'zlarida yonib turgan olov — bu oʻsha an’ananing oʻzidir. U vaqtni eslayotganlar, kelajagini orzu qilganlar uchun bunyodkor birdaniga "men" dan "biz" ga aylangan edi. Toʻgʻri, VARbilaguvchi ham fikr bildiribdi: oʻsha vaqtlar unga raqamlar bilan oʻlchanadigan narsa emas edi, bu uning yoshligining gʻalabalari edi. U ham Avtobuslarga oʻtirib, futbolni qoʻllab-quvvatlaganlar orasida edi. Shuning uchun, bunyodkorni oddiy jamoa deb atash qiyin. Bu jamoa, uning tarixi, uning xalq bilan bogʻlangan an’analari bilan birga kelgan afsona edi. Shunday qilib, mening holim shundaki: bunyodkor afsonaviymi yoki oddiy jamami degan savolga javob berishda, raqamlar asosiy rol oʻynamaydi. Asosiysi — uning xalq bilan boʻlgan hissiy aloqasi va tarixda qoʻlga kiritilgan an’analardir. Shuning uchun, bu bahsni ochiq qoldirishimiz kerak, chunki bu mavzu faqat faktlar bilan emas, balki hissiyotlar bilan oʻlchanadi.