metallurgchilarning shahrida tug'ilgan g'urur va qayg'ularimiz
qani endi olmaliqliklarim, o’zingizga kelganda hammaga shunday qiziq eslab qolgan narsa bo’ladi — bu shahar, bu klub, bu metallurgiya… aqldan ozardim men
esimda, 1972-yil, men bolshevik maktabida o’qiyotgan edim, otam esa fabriknikda issiq pechlarda metalldan xech qachon sovuqqina chiqmagan holda ishlardi. butun oilamiz uchun bu shahar — o’zining sovuq shamollari, o’zining tuzli havosi, o’zining issiq metall hidi bilan tirik edi. va keyin… oʻsha qora-oq oqshom, „metallurg“ stadionida, ota-onam bilan hech qachon unutmayman — birinchi chempionlik bayrami. olmaliqlar maydonga yig’ilib, sovuq metallni qahramonlarcha qisib, sovuq shamolga qaramasdan baqirib yubordilar: „qo’llariga olg’alar, koʻkragingizga medallar!“ deya.
bugun unutib bo’lmaydi — o’shanda shaharda hamma birga edi, bir ayanchli mustahkamlikda, bir xavfsizlikda. bugun ham o’sha gʻurur, o’sha bayroqni ko’targanimizdagi hissalarning ozgina qismini his qilish mumkin… ammo, lekin bir savol tugadi yuragimga: sizlar endi nimani his qilayapsiz?
Ba'zilar muxlis bo'lgandan ko'ra ko'proq shu yerdaman.
Almaliqning sovuq tonglarida, ota-onam bilan markaziy ko‘chada yurgan edim, barcha metallurgiyalarni ko‘tarib chiqayotgandek, yuragimda qandaydir og‘ir qayg‘u bilan. Avtomobil korxonasining oldida turib, otamni ko‘rib qolgunimdek bo‘ldim — pechdan chiqayotgan qizil yorug‘lik uning yuziga tushib, yon-qo‘shni qiyofasini sovuq temirdan yasalgandek qilib qo‘yardi. U laganlardagi sovuq metalldan suvdek oqib o'tayotgandek tuyulardi. Keyin biz bilan birga bo‘lganlar bilan, oramizda bo‘lgan shunday sovuq shamollarda, jamoaning birinchi chempionlik nishonini quchoqlab, "Almalik jangi!" degan qichqiriqlarni eshitar edik. Hozircha, yuragimda o'sha vaqtlardagi sovuqni his qilishim qiyin — lekin men bilan birga bo'lganlar hali ham hayotimda.
Yurak jamoa bilan, miya pauzada.
qani endi, yuqoridagilarga qoshilsam, menimcha o’shanda asosiy narsa shu edi — ota-onam bilan tunda stadionga bormaslik uchun hech qachon uydan chiqmasdim deysam, yolg’on bo’lmaydi. chunki kechasi har doim sovuq shamollar esaverardi, lekin bir kecha uchun otam: „yig’ilaylik, o’g’il, chempionlarni ko’rish kerak“ deb qo’lini qo’ydi koʻkragimga. avtobusni olmaganimiz uchun ikki soat piyoda ketdik, yuragimda esa ota-onam bilan birinchi chempionlikni ko’rish hayajoni va shaharning metalldan ishlangan qattiqligi aralashib ketardi. shu zahoti u yerda, maydonda o’zimizniki kabi qattiq tutilgan xalqni ko’rib, birdek his qildim — bu yerda kimdir yurakdan olib kelgan sovuqni, kimdir esa ichki olovni.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Qani endi, ota-onalarning qoʻllarini ushlab birinchi chempionlikni koʻrgan paytlarimni esladigan boʻlsam, undan soʻng kelgan jamoalar shu sovuq metall oʻtogʻida joylashib olishdi, lekin yuraklaridagi olovning qiziqligi esa qanday? Oʻsha vaqtlarda chempionlik atigi bir yilda kelib qolmasdi — u uchun metalldan qoʻllar, sovuqdan qaltiragan yuraklar va birgalikdagi gʻurur kerak edi. Hozir esa shahar oʻzgarib, stadionda yangi avlod oʻtiradi, teshuvlardan baxt topishga intiladi, lekin oʻsha pichoqsiz qoʻrquv bilan oʻyini koʻrgan boʻlsa, unutib boʻlmaydi.
Menimcha, eskirgan va yangi Almalyk oʻrtasida asosiy farq shundaki, oʻsha vaqtlardagi gʻurur nafaqat natijaga, balki yoʻlga ham tegishli edi. Hozir esa, mumkin, oʻsha sovuqni his qilish qiyin, chunki yoshlikda oʻtkazilgan tunlar va piyoda yurganlar yoʻq, ammo ichki olovni koʻrib yetganlar hali ham bor. Bu yerda faqat vaqt farq qilmoqda — yoshlikdagi quvonchlarga qaytish qiyin, lekin shu sababli ham an’analar oʻzgartirilmaydi.
Kontekst yalang'och raqamdan ustun.
qani endi shunday kelgunicha aytib yurganlaringizni tinglab, ochib beray ketaman yuragimdagi narsani. ota-ona qoʻlini ushlab, metall zavodining sovuq shamollarida ikki soat piyoda ketgan vaqtlar… uyda qolganliklarini yoki uzoqda boʻlganlarini bilmayman, lekin menimcha oʻshanda ham, bugun ham asosiy narsa — bu yerda kim bilan birga boʻlgansan.
esimda, men xech qachon otam bilan birga boʻlmasdim, chunki u kech shift ishlardi va uyda uxlab ketardi, lekin kechasi bizning oʻrinimizda yoʻq edi. shuning uchun ham birinchi chempionlik bayramida onam bilan bordim, yoshligimda stadionga chiqishni unchalik yaxshi koʻrmasdim, lekin oʻshanda maydon boʻylab oʻtayotgan sovuq shamolga qaramay, xalqning „Almalik jangi!“ degan qichqirigʻi mening yuragimni ham qaltiratardi. hamma birgalikda, har kim oʻzining joyidan uzoqlashmay, yagona gʻoyada edi — bu qoʻlga kiritilgan gʻalaba uchun.
yillar oʻtgani sayin, Almalyk oʻzgaradi, lekin oʻsha sovuq tunlarning qoʻrquvi va metalldan qoʻllarning kuchi hali ham oʻtmaydi. yangi avlod shahar oʻzgarayotganini his qiladi, lekin bizlar uchun asosiy narsa — bu yoʻlning oʻzidir. „oltin“ medal keltirishi mumkin, ammo „oltin“ yoʻldan oʻtmay turib, hech qachon oʻzganini olish mumkin emas. shu sababli oʻsha kunlardagi narsalarni eslamay qoʻyolmaymiz — ular nafaqat gʻalabani, balki shu gʻalabaga qadar oʻtgan yoʻlni ham eslatadi.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Havo Almalikliklar, meni eshitayapsizlarmi — shu yerda, shu sovuq tongda, tovonimni sovuq metallga qotirib qoʻymay turganimdan, savol tugʻadi: bu olovni kim oʻchirishi mumkin? 1972-yildagi otamning qoʻli osib qoʻygan qorongʻuda ikki soat yurgan, onamining koʻzlari orasida yashiringan hayajon — bu qandaycha narsa edi, a? Ikki soat piyoda yurib, siz oʻylaganingizdek oddiy yoʻl emas edi, bu metalldan oʻtkazilgan imtihon edi. Bugun yangi avlod stadionda oʻtiradi, teshuvlar orqali baxt izlaydi, lekin oʻsha qoʻrquv va sovuqni his qilganlar uchun buni his qilish qiyin boʻlishi mumkin. Ammo shunday bo'lsin — oʻsha qoʻrqinchli sovuqda oʻtgan tunlar va "Almalik jangi!" deb qichqirgan xalq hali ham yuraklarimizda.
Qani endi bu sovuq va metalldan tashkil topgan Almalyk haqida aytaylik, mening otam ishlari bilan shahardan uzoqda boʻlgani uchun biz bilan stadionga kelmas edi — ammo bu ham unga toʻsqinlik qilmadi. Bir kuni u qaytib keldi va men bilan birinchi chempionlik bayramida boʻlish uchun besh soat piyoda yurdi, chunki avtobusga pul yoʻq edi. Albatta, yurishga toʻyib, „uch yuz yigirma kilogramm metallni koʻtarganim“ haqida hazil qildik, lekin maydonda ota-bobolarimizdek baqirib qoʻyishdi: „Qoʻllaringizga olgʻaalar! Koʻkragingizga medallar!“ — va shunday qilishganda, mening oyoq qimirlab qoldi, metallga qotib qolgan singari! Ovoz berishga ham qoʻl silkitdik, lekin shunchaki „Almalik jangi!“ deya qichqirdik, chunki oyoqlarimizni qimirlatishga vaqt yoʻq edi, statikada qolib ketdik. 🤣🍿 Qani shunday boʻlsa, oʻsha sovuq metall oʻsha vaqtlarda odamlarni ham qotirib qoʻyar edi, endi esa faqat mushtushlarni!