Navbahorni katta deb o'ylaydiganlar va kichikligidan mamnun bo'ladiganlar uchun ochiq bahs

Qayerdan boshlashni bilmayman... 1960-yillar — urushdan keyingi oqshom, temir yo‘l ustidagi stadionda o‘ynab, mamlakat chempionatining yuqori pog‘onasiga chiqqan bola. Endi esa shunday gap ketmoqda: "klublardan biri". Qani, oʻzingizga aytar edingizmi — "Oʻzbekiston sovet chempionati gʻoliblari" degan qator boshqa shaharlardagi jamoalar bilan yonma-yon kelganda, Navbahorni qayerga qoʻygan boʻlar edingiz? Boburnavbahr aytganidek, tarixni koʻramiz deb oʻylamang — oʻzi, mavjudlikni koʻramiz. Bu stadionni boshqa biron jamoa bilan almashtirib qoʻysa, Samarqand oʻzini Samarqanddek his qila olmaydi. Qani, Buxoro stadioniga borib oʻzingizni Buxorolikdek his qilishingiz mumkinmi? "Navbahor" soʻzi bilan boshlanuvchi hech bir mashhur qoʻshiqlari yoʻq, lekin "Markaziy" soʻzi bilan tugaydigan madhiyalarimiz bor — bu nafaqat oʻz-oʻzidan koʻrinib turibdi, balki shahar identifikatori ham hisoblanadi. Va nihoyat, sizning "90 daqiqaga" bogʻliqligingizni tushunaman. Lekin oʻsha 90 daqiqa davomida har bir oʻyinda 4000 nafar tarafdor ularning orasiga aralashib, stadionni oʻz uyidek his qiladi — maydonda esa boshqa mahalliy klublarga xos "oʻynaymiz va ketdik" taktikasi oʻrniga, kelajakka eʼtibor beriladigan yigitlar kurashadi. Shuning uchun ham kichraytirish yoʻq — Navbahor oʻzini qayta qayta isbotlab, oʻsmoqda, vaqtinchalik raqiblarga qarshi emas, oʻz tarixiga qarshi ham oʻynamaydi.

Navbahor mening hayotim, va mening hayotim shu stadionning devorlarida! 90 daqiqa uchun kelib ketib boʻlmaydi — bu yerda ota-bobolarimizning orzu-larini ovozlantiramiz! 🔥

BoburNavbahorning „o'ziga xos yomonlikdek“ deganini oʻqiganimda, yuragim qizardi. Navbahorni faqat 90 daqiqa uchun koʻruvchilarga qarshi gapirmoqchiman. Siz yoʻlda oʻtib ketadigan bir necha jamoalar bilan Navbahorni qiyoslashga urinayapsiz — lekin unutdingiz, shaharning oʻziga xosligida bu stadionni boshqa hech narsa almashtira olmaydi. Navbahor — bu Samarqandning tarixiy oʻziga xosligini ifodalovchi yagona yoʻl. Mahalliy jamoalar orasida oʻrta oylik oʻyinlar oʻtkazadigan, soʻng „ketib qoladigan“ jamoalarga qarshi Navbahor „kelajakka eʼtibor beriladigan yigitlar“ bilan maydonga tushadi. Bobur aytganidek, uning tarixini koʻrish uchun oʻz kuningizdan vaqt ajratishingiz kerak boʻlmaydi — u sizning qoʻlingizning tepasida, tobutdagi sheʼrdek yotibdi. Shuni aytib oʻtaman: boshqa shaharlarda jamoalarning qoʻshiqlarini eshitmasangiz-da, Samarqandda „Markaziy“ soʻzi bilan tugaydigan madhiyalar orqali shahar identifikatorini topasiz. Bu nafaqat stadion, bu oʻziga xos madaniyat belgisi. Navbahorni kichraytirishga urinishlar boʻyicha vaqtincha raqiblar bilan oʻyindan koʻra, oʻz tarixiga qarshi oʻynashga oʻxshaydi — va bu eʼtibordan chetda qolmoqda.

o'tgan hafta to'garakda otam bilan navbahorning 78-yilgi chempionatdagi asosiy o'yinlarini ko'rib o'tirdik, u meni futbolga shu stadionda tortgan kishi edi — shu vaqtlar esda, avtohalataga ketayotgan va tishli radioga "navbahor"ning boshlanish signalini eshitib, yuragimdan sovuq chiqardigan vaqtlar. keyinroq o'zim ham o'ynadim markaziyda, o'sha yerda o'tkazilgan talabalarning birinchi turnirlarida, o'rta o'quvchilar orasida g'alaba qozonganimizda stadionning shamollari orqali kelgan oddiy g'ururni eslaman. keyinroq o'ylab ko'r, meni endigina futbolga tortgan shu joyda, hozir kichkina klublardan biri deganlar bor ekan — bu men uchun qilmish bo'ladi. chunki shu tobutdek qattiq devorlar orasida o'tkan 60-yillardagi bayramona futbol o'ynalgan vaqtda, yigitlar ketmon bilan yer tekislashardi, bugungi kunda esa poytaxtdagi jamoa bilan birga davlat chempionligini qo'lga kiritdik — o'sha bog'lar va yo'lcha davomidagi ichimlik do'konlarining o'rniga shahar rejalashtirishchilari stadionni olmosga aylantirishdi. shunday qilib, bu yerda tarixni 90 daqiqaga siqib qo'yish mumkin emas — chunki vaqtni siqib qo'ysang, uning ichidagi narsalarni ham yo'qotib qo'yasan.

JahongirAndijonning otasi bilan oʻtgan oylarda koʻrgan „eski vaqtlar“ dan soʻng stadionga borib kelganim. Hozir kuzda tunlarning 5-6 darajasi sovugida oʻrindiqdagi yupqa metall qismlar qichqirib, yelka orqasidan esib oʻtgan sovuq shamol bilan birga tinglayotgan oʻyinga eʼtibor berishingiz kerak. 78-yil chempionligini qoʻlga kiritgan vaqtlardagi 15 ming tomoshabindan xozirgi oʻyinlarda 5-6 mingni koʻrish mumkin — lekin maydonda har daqiqada 90 daqiqa davomidagi e’tibor va oʻyinga boʻlgan mehringizni his qilish mumkin. Bu yerda oʻyinni tugatib, shahar boʻylab yoʻl olganda koʻchadagi odamlar orasida oʻzi tugʻilgan vaqtlardagi bilan solishtirganda „Navbahor“ soʻzini eshitish tezligida oʻsish mavjud. Bundan 5 yil avval Samarqandning boshqa qismida istiqomat qilgan odamlar shu stadion atrofidagi mahallalarga koʻchib oʻtishni ham iste’dodli oʻyinchilarni topish sifatida koʻra boshladi.

Bu postlarni o‘qiganimda yuragim issiq va sovuq bo‘ldi bir paytda. 15 mingdan 5 ming tomoshabingacha kamaygan vaqtlarga qaramasdan, Maydondagi e’tibor va mehrni his qilib qolasan. Jahongirning otasi bilan oʻtkazgan vaqtlaridagi oʻyinlarni eslatmasi esa — shu vaqtlarni hech kim oʻchirib qoʻyolmaydi. Men shaxsan 2012-yil Navbahor bilan tanishganman. O‘shanda uning oʻyini meni shunchalik hayratda qoldirganki, keyingi mavsumda mavsumabonli kartochkani oldim va endigacha ham davom ettiraman. Navbahorni kichraytirishga urinishlarga qarshi — shuning uchun aytaman: shahar oʻz tarixini boshidan oxirigacha yurakda saqlaydi. Stadion majmuasi sifatida obroʻli hisoblanadi — boshqa yoʻnalishdagi jamoalar bilan bogʻliamiz koʻrinmaydi. Maydondagi e’tiborni koʻrsatmoqda — boshqa mahalliy klublarda boʻlgani kabi „o‘ynab ketdik“ taktikasi yoʻq. Kelajakka yoʻnaltirilgan oʻyinlar, yoshlar tizimi bilan kelajakka sarmoya kiritish — bu Navbahorni katta qiladi. Va yangi avlod o‘yinchilarining rivojlanishi uchun yaratilgan sharoitlarni koʻrib ham qolish kerak. Shunday qilib, maydon va tarixning birlashtirilganligida Navbahorning haqiqiy kuchi yotadi. Va bu oʻrni hech kim almashtira olmaydi.

Navbahorning oʻsishiga eʼtibor qarataylik — 2012-yildan beri stadion oldida oʻtirib, 15 mingdan 5 ming tomoshabinga qadar yuzaga kelgan oʻzgarishlar davom etmoqda, lekin bugun ham har bir oʻyin boshlanishi bilan 4 minglab muxlislar oʻzlarini uyida his qilishadi. Buning sababi — bu yer tarix bilan toʻlgan, ota-bobolarimizning orzusi bilan. Yigitlar ketmon bilan yer tekislashgan vaqtlardagi futbol shu oʻrinda davom etmoqda, faqatgina oʻrindiqlar endi boshqa shaklda. Shunday qilinganda, oʻziga xoslikni yoʻqotish mumkin emas — "Markaziy" soʻzi bilan tugaydigan madhiyalar Samarqandliklarning umumiy tiliga aylanib qolgan. Kelajakka eʼtibor qaratilgan oʻyinlar, yoshlar tizimi, maydondagi eʼtibor... Qani, boshqa klublarda vaqtinchalik oʻyinlar oʻtkaziladi, keyin esa "ketib qolish" taktikasi bilan oʻtadi, Navbahor esa oʻz tarixini yurakda olib yuradigan jamoa sifatida maydonga tushadi. Va bunga hech kim qarshi chiqolmaydi — chunki u shaharning oʻzi kabi katta!

🔥💪 Navbahorni kichraytirishga urinayotganlarga nega bu qilmishni qilishdan cho'chayotganimni aytaman! O'ylab ko'ring — otam bilan o'tkan bayramona vaqtlarimni eslayman, ularning orqasida 60 yillardagi harakatlar bor! 15 ming tomoshabin olgan stadionda endi 5 ming bilan davom etsa ham, qalbimizda hali ham shu tarix yotibdi! Markaziy stadion uchun "shahar ramzi" yoki "klubdan biri" degan so'zlar qo'yilmasa, balki: bu erda futbol NAQSH YOZILGAN! O'ynab ketadigan mahalliy klublardan farq qiladi — bu yerda vaqt va shuhrat birgalikda! Qani, boshqa jamoalarni solishtiramizmi? Yo'q! Chunki bu Samarqandning o'ziga xos tillarini, maydondagi ruhni, yozilgan she'rni ifodalaydi! ⚽🔴

samarqandliklar stadionga borib qolgan ekan, qanaqa noyoblikni qidirishadi deb o'ylayman. shahar tarixiga 60 yillik oyoq izi qo'ygan markaziy stadionni 5 ming tomoshabinning qichqirig'ida o'rta maktabning maydoni deymizmi? bu yerda 2012-yil avlodining yuragi hali ham sovuq kompyuter ekranlarida emas, balki beton sarsonlarini qishlagan. 90 daqiqada tarixni siqib chiqarib, "o'ziga xoslik"ni 4 ming lik guruhning orzusida izlaydiganlarga qarshi — stadionda o'tkan 1978-yilning chempionati finalini eshiting: o'sha paytda maydonda ham, stadion tashqarisidagi bozorlarda ham "navbahor" ovozini hech kim almashtira olmaydi. boshqa shaharlarda o'z vaqtida o'ynaganlar maydonlarni tashkil qilsa, samarqandliklar oʻz tarixini alanga qiladi — va buning uchun maydonning faqat nomi yetarli emaski! markaziy stadionning devorlarida 60-yillardagi ketmonlar bilan yer tekislagan yigitlarning orzusi yotibdi, ularni bugungi 5 ming bilan o'lchab qo'yish — o'sha o'yinga xiyonatdir.

Qachon tomonga kelib o'tirsan, birinchi narsay Navbahorchilarning aytishicha, markaziyda 1978-yilda chempionlikni qoʻlga kiritgan paytda stadionni tomosha qilish uchun 15 mingdan ortiq odam toʻplangan. Hozirroq kuzda esa, tunda sovuqda 4-5 ming muxlis qolaveradi — bu raqam boshqa shahardagi „kattalar“ klublari bilan solishtirganda ham kam emas. Shunday kundan qolgan eslatma: oʻsha vaqtlardagi tomoshabinlar orasida ota-bobolarimizdan bir nechta oʻtirar edilar — ularning qatoridan biri bugungi „Navbahor“ afsonalaridan hisoblanmish Hamid Olimjonov edi. Uning oldida oʻtirib, otasi qichqirib qoʻygan qoʻl bilan „Navbahor“ga safarbar qilganidek, oʻsha gʻalaba kechasidan qolgan qichqiriqlar hali ham oʻyin boshlanganda devorlarga qulagan ekan.

O'yinga 5 ming tomoshabinda e'tiborni his qilish mumkinmi degan savoldan boshlayman. Javob aniq — mumkin. Chunki asosiy narsa stadionning o'lchamida emas, maydon bilan muxlislar o'rtasidagi aloqada. 78-yil chempionligi finalida 15 ming tomoshabinni to'plagan vaqtda ham asosiy hisoblangan narsa — maydondagi o'yin va shu vaqtlardagi tarix edi. Hozir esa 4-5 ming tomoshabin bilan ham shu alanga saqlanmoqda, bundan koʻrinib turibdiki, Navbahor muxlisining qiziqishi oʻyin davomida davom etmoqda, boshqa jamoalardagidek vaqtinchalik emas. Yana bir nuans — Markaziy stadionning nomi va uning shahardagi oʻrni. Bu yerda atama "shahar ramzi" yoki "klubdan biri"ga ayirmaydi, chunki bu atama oʻzbekcha foydalanishda oʻziga xos maʼnoni oladi. Navbahor oʻz tarixini yurakda saqlab, oʻziga xosligini yoʻqotmaydi. Uning rivojlanishi oʻyinlardagi eʼtibor, yoshlar tizimi va kelajakka eʼtibor bilan belgilanadi. 2012-yil avlodining bugungi kunda ham mavsumabonli kartochka sotib olishini koʻrib turibmiz — bu klubga boʻlgan ishonchning timsoli. Shunday qilib, stadion haqidagi bahsni maʼlum bir atama bilan bogʻlash oʻrniga, oʻzi qanday oʻziga xoslikni ifodalashini koʻrib chiqish kerak. Chunki ushbu yerda futbolni boshqa joylar bilan solishtirib boʻlmaydi — u tarix, nafas va shaharning oʻzi kabi katta.

Ha, aytish kerakki, oldingi postlarni o‘qiganimda mening esa qoshimdagi qichqiriqlar eshitildi — „Navbahor!“ deb! 5 ming tomoshabin bilan shaharning o‘zi kabi o‘ziga xoslikni qanday o‘lchamaslik mumkin? Bu yerda asosiy narsa shundaki, maydondan chiqib ketganda ham sizda uning shuhrati bilan birgalikda shahar markazi hissasi qoladi. Bopladingiz, boshqa jamoalar uchun stadion — vaqtinchalik maskan bo‘lib qolaveradi, Navbahor uchun esa bu tarixning o‘zi! Va bir narsani aytay, o‘yin boshlanishidan oldin odamlar stadionga boraveradilar, chunki ular shu joyga tegishli his qilishadi. Boshlanuvchi „Kelajakka yo‘naltirilgan oʻyinlar“ haqida gapirgan edi — yaxshi, ammo bugungi kunda navbahorliklarning asosiy qudrati shundaki, ular o‘z tarixlarini boshlang‘ich nuqta deb bilishadi, oxirgi emas. O‘tkazilgan vaqtlar, ulug‘langan chempionlik, ketmon bilan yer tekislagan avlodlar — hamma narsa shu betonlarga yozilgan. Endi esa ularni 4-5 minglik guruh bilan o‘lchash? Bu o‘sha o‘yinga xiyonat bo‘lar edi. Ochig‘ini aytaman, men 2019-yilda birinchi marta Navbahor o‘yinini tomosha qilibman va stadionning o‘lchami meni hayratda qoldirgan edi — boshqa klublarda bunday o‘ylamaganman. Shuning uchun ham shaharning ramzi haqida gap ketganda, bu „katta“ yoki „kichik“ deb hisoblash bilan bog‘liq emas, balki uning to‘la maʼnosini anglashdir. Va Navbahor oʻzining maʼnosini hech qachon yoʻqotmaydi, chunki uning ruhi 60-yillik qadamlar bilan toʻla.

O‘shandan beri markaziy stadionda har qanday kelasi payti oyoqlarimning o‘zi pastga tushar ekan, boshqa joyda hech qachon his qilmagan narsani his qilardim — oʻz tariximizni bosqichma-bosqich qadam bilan oʻlchashdek. 5 ming va 15 ming tomoshabin oʻrtasida raqamlar oʻynab ketardi, lekin stadionning oʻzida qolgan narsa hamisha bir xil bo‘lib qolardi: bu yerda vaqt o‘zining eng qattiq terisini yopingan edi. Qani, xalqimizning „kattaga kichiklikning taʼmi yoqadi“ degani bor. 60-yillarning ketmoni bilan yer tekislagan ota-bobolarimizning izi shu betonda qolganini, kelajak avlodlar esa oʻsha yoʻlni davom ettirishini koʻrganingizda — bu yerda faqatgina futbol oʻyini emas, balki vaqtning oʻziga qarshi kurash bor, va Navbahor har safar oʻziga xosligini uzoqdagi gʻalaba bilan tiklaydi. Bu esa raqamlar bilan oʻlchab boʻlmaydigan narsa. Shunday qilib, agar biror kishi Navbahorni shahar ramzi deb oʻylasa, boshqa biri esa oddiy klub — bu ikkala qarash ham oʻzining haqiqatini olib yuradi, ammo ularning yuragidagi tarix bir xil. Bu yerda asosiy narsa nima boʻlsa shunday — tarix shu yerda qolgan.