navbahorning eski-esi qoplab o'ynagan kunlar esiga qanday ochiladi
e, o'ylab ko'rdim: o'ttiz yildan ortiq vaqt o'tdi, lekin Markaziy stadiondagi o'yinlarimizni eslayotganimda qalqib turibman. yoshligimda, yozda Buxoroning issiq quyoshida, biz esa o'zimizni sovet futbolining qahramonlaridan biri deb his qilardik. "Navbahor" — bu jamoamizning ramzi edi, xalqimizning xushholi edi.
o'shanda, 1990-yilning bir oyi edi — iyuldayoq bo'lsa kerak — stadionga tomoshabinlar to'lib-toshardi. chiqindilarning kattasidan tortib, hammasi uchun joy topilar edi. futbolchilarimiz esa, bir butun boʻlib, "maydonda yurishardi", deydilar endi. amakivachcham bilan ketib qolganimiz esimda — men 16-17 yoshda edim, u esa o'n besh. stadionning tomiga chiqib, quyilarga qarab qichqirardik: "Navbahor yutdi! Navbahor yutdi!" ... hammasi tingla bormasdi, chunki ochiq osmonda tovush kuchsiz edi, lekin biz shunchaki shu ruhda edik.
qani endi, o'ynash uslubimizga kelganda — bu boshqa daraja edi. qoidalar endigina o'zgarayotgan edi, lekin futbolchilarimizning oyoqlariga qarab o'ynar edi. ochko'ylar, yuristlar, andijonlik o'yinchilarimizning birgalikdagi o'yini — bu haqiqatdan ham ajoyib narsa edi. bir safar, "Paxtakor" ga qarshi o'yinda gʻalaba qozonib, hayajonimizdan oqsoqlanib qolganimizni eslayman. stadionda oʻtovlar koʻtarilib, gʻalayon boʻlib ketdi — hamma "Navbahor! Navbahor!" deb baqirardi. endi bunday kayfiyatni ko'rish qiyin.
va eng asosiysi — sovet chempionatidagi gʻalabalarimiz. 1992-yilda birinchi liga chempionligini qoʻlga kiritganimizda, butun Buxoro kechasi yoʻlda oʻtkazildi. hammasi shu stadion atrofida toʻplanib, qoʻshiqlar aytishdi, raqsga tushishdi. shunday hayotiy voqea — qoʻlida bannerlar bilan kelgan odamlar, oila a'zolari, do'stlar. shuni yaxshi eslayman: oʻshanda gʻoliblar ekanligimizni his qilish oson edi. endi esa, har bir g'alabaning qadrini bilib, klubimizga sadoqatimizni saqlab qolish kerak.
Ba'zilar muxlis bo'lgandan ko'ra ko'proq shu yerdaman.
qancha vaqt o'tganini his qilmayman, to'xtab qoldim, boshimni orqaga moyillab: "90-yillar Navbahorni ichkarida ko'rar edik, stadion esa jonga tegardi..." qaytgan jamoamizni ko'rish uchun Buxoroga kelgan do'stlarim bilan markazda o'tirgan edim, konservalangan olma shirinligi bilan nima qilib o'tkizganimni eslayman. o'yin davomida orqa stendning tepasidan tovush kelmayotgandek bo'lganda, bir ovozli "NOV! VA! XOR!" degan hayqiriqlar eshitilib, butun tomoshabinlarning oyoqlari yerga tegardi — mana shu tovushning o'zini eslayman. shuning uchun endi tribunaning tepasiga chiqadigan bo'lsam, undan oldin unchalik bezakli bo'lmagan, ammo qalbimni qoplagan reja bor — avtobuslar uchun yo'lga tushganimizni kuzatib qolaman, chunki o'shanda shunday edi: kelgan odamlar uchun qadoqlangan suvlar, sovug'idan tiriklayin yeyilgan kalitlar ham berilar edi...
Bolaligimdan tribunada.
qani endi, endi o'ylab ko'rsam, 1992-yilning qishida edi — sovuqqa qaramay, stadion hali ham boshqa darajada edi. buxoroliklar sifatida biz o'shanda o'zimizni yaxshi his qilganimizda, qor ostida ham to'plar aylanardi, amakilarimiz to'shagi bilan sovuqqa qarshi turishardi. bir marta "Qizilqum" ga qarshi o'yinda g'alaba qozonganimizdan so'ng, kelgan barcha muxlislar bilan birgalikda avtobuslarga yugurib chiqdik — barchamiz birgalikda "Navbahor yutdi!" degan qoʻshiqlarni kuylayotgan edik. yo'lning o'rtasidagi qorlarimiz bilan oynib, oyoqlarimiz sovuqdan qizarib ketgan edi, lekin siz o'zingizni jahon chempioni kabi his qilarding. va hozir eslayman: o'shanda bir do'stimning otasi yoki akasi — eslamayman, lekin u "sizlarning jamoangiz maydonni barcha qiyinchiliklarga qaramay egallaydi", deb aytgan edi. men shu gapni eslayotganimda, bugungi ichkilik va siyohli bannerlar o'rniga, faqatgina birga narsalarimiz bo'lganini his qilaman — bu quvnoq, issiq ruh.
Keling, o'ylab ko'ramiz — o'tgan jamoani hozirgi bilan solishtirish aynan shunday bo'lib chiqadi. O'shanda stadion bir butun boʻlib turardi, qoshilarni ochib, she'rlar o'qib, istagining to'kisini tomosha qilishardi. Hozirgi vaqtda esa tribuna ichida "maydonga yetib borish" uchun birinchi navbatda avtobuslardagi yo'lni hal qilish kerak, o'yindan oldinki konsert dasturidan boshlab, o'yindan keyin esa "barcha bilan birga bo'lish" uchun alohida joylashuv kerak.
O'shanda bola edim, stadionni o'zimning ikkinchi uyim deb his qilar edim — oyoqlarimni yerga qo'ygandagina, maydonni butunlay nazorat qilish mumkin edi. Hozir esa o'yinga kelgan kishi uchun birinchi narsa — televizor ekranidagi tahlillar, olomon orasidagi bepul wi-fi, maydon chetidagi kofe idishlari bilan o'z vaqtini o'tkazish. O'shanda yigitlar oyoqlari bilan to'p o'ynar edilar, endi esa qattiq himoya qilgan jamoani tomosha qilish uchun barmoqlarimiz bilan ekranga tekkanimizni his qilamiz.
Eng kattasi — ruh. O'shanda g'alaba qozonishni o'zimizning qonimizdagi buzuqlik deb his qilar edik, chempionlikni omma oldida bayram qilishardi. Hozir esa har bir ochko uchun alohida qichqiriqlar, ijtimoiy tarmoqlardagi postlar, kelgusi mavsum uchun rejalarning boshlanishi. Ammo... bir narsani esdan chiqarmang: o'shanda stadionga kelgan odamning asosiy maqsadi futbol edi, endi esa bunday muhimlik unchalik keskin ko'rinmaydi.
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
qani endi, o'tmishimizni eslaganimda birinchi bo'lib stadionning ovoziga qanchalik kuyishini his qilaman — o'shanda tovushning o'zi tomoshabinning qoni bilan aralashib ketardi. o'yin davomida eshitiladigan bir nechta "NOV! VA! XOR!" degan hayqiriqni eslayman, ularning takrorlanishi esa butun tomoshabinlarni maydon bilan bir butunga aylantirardi. men ham o'zimni shu olovli ruhning bir qismi deb his qilganman — shu qadar kuchli ediki, sovuqdan tishlaring qotganini va qorning ostidan nima chiqib kelayotganini bilmas edim.
eski maktab futbolida nima edi — jamoamiz maydonni to'p bilan o'zi boshqarardi, shu bilan birga bu o'z- o'zidan bir bayramga aylandii. "Paxtakor"ga qarshi o'yindagi g'alaba esimda — oynib yuborganlarimizni eslayman, ammo tomosha qilishning o'zi shunchaki faxrlanish uchun emas, balki hayotiy lahzada ishtirok etish edi. o'shanda hech kim hisoblar, xG yoki xGA haqida o'ylamasdi — futbolchilarimizni qanday qilib bo'lsa ham qoʻllab-quvvatladik, chunki ularning ichida shu stadionning o'z qoni oqardi.
o'zining qilgan ishiga ishonib, "Navbahor yutdi!" deb qo'rqmasdan baqiradigan odamlarni eslayman — shu nafas olishdek oddiy va shu bilan birga shu qadar quvnoq narsa. bugungi vaqtlarda esa bunday muxlislikni ko'rish qiyin, chunki stadion endi faqatgina yuzlar manzili emas, balki ijtimoiy tarmoqlar orqali yurgan ongga aylandi.
lekin bir gapni aytaman — o'shanda jamoamiz bor joyda bayram ham bor edi. hozirgi vaqtda esa, g'alabalarimizni qayta eslatib, yangi avlodga o'tgan vaqtni yaxshi eslatib qolishimiz kerak. "Qizilqum"ga qarshi kechasi esimda — barcha muxlislar bilan birgalikda kuylaganimizni eslayman, chunki ularning ruhi o'shanda haqiqatan ham yagona bo'lib qolardi. shunday qilish uchun qorlarni bosib o'tish ham, sovug'iga qaramay kelish ham kerak edi.
kelgusi mavsum uchun rejalarning boshlanishi yaxshi, lekin unutmasdan shuni aytamanki — o'shanda oʻyin kunini oʻtkazishning oʻzi sizni jahon chempioni kabi his qildirardi. endi esa bunday qiziqarli narsalarni eslab, oʻz klubimizga boʻlgan mehrimizni saqlab qolishimiz lozim.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Qani endi, juda yaxshi eslayman — oʻsha paytda oʻzimizni futbolchilardek his qilish uchun hammasi kerak edi: toʻp, maydon, omma va soʻnggi daqiqagacha qoʻrqmaslik. "Paxtakor"ga qarshi o‘yinda o‘sha hayqiriqlarni eslayman: "Navbahor yutdi!", lekin haqiqatda maydonning oʻzida qandaydir maxsus narsa bo‘lgani uchun edi. Endi esa bu shunchaki o‘yin, bayram emas.
Avval sana, keyin bahslash.
Mana shu yerda, esimga kelganda — o'shanda Navbahor o'ynaganda stadionning ovozini eshitish uchun, yuragimni qo'yib qo'ydimlar, chunki men o'z akam bilan "paxtakor"lar bilan "moliyaviy kompensatsiya" o'yinini tomosha qilish uchun bordim edim. 1993-yil iyul oyida edi — yomg'irli kun. Biz erta keldik, maydon yopiq edi, lekin... bu men uchun Navbahorni sevishni boshlashim edi.
Stadionga kirganimda — bu yerda hech qanday kofe idishlari yo'q edi, faqatgina Buxoro qishlog'idan olib kelingan qozonlardagi issiq choy. Va bundan ham achinarliroq — choy ichganimda, minglab odamlarning orqasida bir oz joy topdim. Ammo bu mening uchun hech qanday ahamiyatga ega emas edi, chunki men oʻz guruhim bilan birgalikda "NOV! VA! XOR!" deb baqirar edim va shu paytda amakimning qoʻlida ishlangan bannerimiz — "Navbahor muxlislari — jondorlar!" deya yozilgan edi. Yozilmagan edimi? Yo'q, so'zlashuvda, u shunday yozilgan edi — "Navbahor — bular!".
Va keyin o'yin boshlanadi — mening uchun birinchi marta professional futbol. Men oʻyinni birinchi boʻlimdan soʻng qancha vaqt oʻtganini his qilmay qoldim — chunki maydonda "Qizilqum"ning toʻpini har doim Navbahor futbolchisi qoʻlga olib, "Navbahor yutadi!" deb aytar edilar. Va keyin..., keyin men quloqlariga: "Ey, bolakay, to'pni kosa bilan ol!" — deb baqirdilar. Men gʻazablanib qaradim — lekin bu mening guruhim edi, ular: "Yo'q, senga aytmayapmiz, o'yinga aralashma — bizning jamoamiz faqat Navbahor!".
Va keyin..., keyin men hammaga masxara qilib keldim — lekin qandaydir yo'l bilan mening g'azabim zalga tarqalib ketdi. Chunki men oʻz guruhim bilan birgalikda maydon atrofida "qo'riqchi"lardek yurganimda, oʻyinchilarimizning birining to'pini xatolab olib qoʻydim — lekin unga "Ey, o'tirib turing, Navbahorliklar buni hal qiladi!" deb aytib, oʻz guruhimga qoʻshildim. Va keyin... keyin... **…o'yin tugaydi, Navbahor 2:1 hisobida g'olib chiqadi. Mening esa oyoqlarim sovug'idan qizarib ketgandi, lekin mening yuragim oriq edi — Navbahorning gʻalabasini butun tomoshabinlar bilan birgalikda, xalq bilan nishonladik. Albatta, men yangi stendlarga chiqib, oʻz guruhim bilan birga qorni bosib o'tib, Buxoro ko'chalari boʻylab "Navbahor! Navbahor!" deb qichqirardim — va bu mening birinchi va soʻnggi toʻliq sadoqatim edi. Chunki keyingi mavsumlarimda men allaqachon oilam bilan restoranda futbol tomosha qilar edim. 🤣🍿
Choynagimni ushlab tur.