Oq-oltin tarixni o'z ko'zlari bilan ko'rish qadrini biladiganlarning birlashgan ovozlari
to'g'risi, mening bu yerda birinchi bor bo'lmishimni sabrsiz kutar edim, lekin vaqt o'tishi bilan shu qadar ko'p o'rinlar bilan to'qnashgach — Bernabeuda o'tirganimda, devorlarning ovozini eshitardimki, o'sha 56-yildagi g'oliblar ham mana shu toshlarni tepkan edi...
bunday soatda — kechasi boshqa yurib kelgan odamlar chapayonlik qiladi, futbol maydoni esa faqat o't bilan qoplangan, ammo u vaqtlarda qaysi birining yuragida o'sha qadr-qimmat yotardi... men kabi ko'p ko'r, tushunasan, avvaliga: bugunga kelib barcha media orqali aylanib yuradigan fotosuratlardek emas edi — o'zi o'ynab, o'z muxlisi bilan his-tuyg'u birligida edi. bundan battarini ko'rganmizmi, ha? qandaydir ter bilan, qon bilan, oq-oltin izzati bilan o'ynaganlar edi...
menga hali ham eslar, Bernabeuda yomg'ir ostida oʻyayotgan kishi, orqa tomondan fenerli kichkina bola qiziqar edi — o'shanda bu yangilik qabul qilish joyi emas edi, bu hayot usuli edi. o'sha kunlarni eslayman: statistikaga berilib ketgan zamonlarda ham, futbolchi va muxlis oʻrtasidagi chegara yoʻq edi...
o'sha musobaqaning ta'sirini kimdir hisoblab chiqishi mumkin — 15 ochko, 5 ta final... lekin aytay, qanaqa noziklik edi — o'yin davomidagi nuanslar... yoki finalda Di Stefano qancha o'ynaganini bilmaymiz, lekin men shuni yaxshi bilardimki, o'sha sariq forma ichida yurganlarning har biri uchun ushbu maydonning bir tup o'ti, bir dona toshi muqaddas edi...
ba'zan holi, men xonim bilan safarga ketganimda, radioeshittirishlarni eshitaman — oʻsha yillar ohangi oʻzgarib, oʻsha gaplar eskirib ketganidek tuyular edi. lekin maydondagi ovozlar — qoʻpollik, olqish, gʻalaba hayqirigʻi — hech qachon oʻzgarmagan.
keling tartib bilan, men shunday deb o'ylayman: bizning bu yerda toʻplanishimizning sababi, ularning qilganlarini unutmasligimiz uchun... uning orqasida ulugʻvorlik yoʻqmi, ular birgalikda yaratgan narsa yoʻqmi? ularni tan olish uchun hozirgi yoshlar ham kelishi kerak... chunki bir kun kelib, ular ham oʻz muxlislariga bunday tarixiy sahifalarni koʻrsatishni xohlashadi, tushunasan?
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Jahonnoma kabi qizig‘a qolib ketaman oʻsha kechada Bernabeuda! Yo‘l yoqasida choy ichar edim, yomg‘ir ostida o‘tirgan odamlardek, faqat maydon o‘rnida qoʻrgʻoshinli qor edi, ammo yuragimda — o‘sha besh finalning portreti yotardi... soat 22:00 atrofida ekan, oʻyin tugagan boʻlsinmi yoki yoʻq, lekin men uchun futbol hali ham tirik edi — Di Stefanoning toʻpi qayerda sakrashi eslar edim.
O'zimizdan yuz o'girmaymiz.
keling tartib bilan, bir eshigi eslar edim — shu Bernabeuning yuqorisidagi kichkina kvartirada ikki chaqaloq bilan yashar edim, ertalab ishlashga ketar, kechasi radioeshittirish eshitardi: "Real Madrid — kvalifikatsiyada, Di Stefano gol urdi..." shunda o'ylar edim, mana shu ovozni tinglayotgan odamlar ham keyinroq, o'g'limni ko'tarib, stadionga boradilar, deganim kelar edi. qachondir bir kun kelib, u ham o'sha to'shakda, yomg'ir ostida tik turgan odamlarning fenerini ko'rib, futbol bu — bularning hammasi, dey olishi uchun... shuning uchun men hali ham juda xursandman, chunki shunday bir vaqtlar bor ediki, klubimiz va muxlislari — bir butun edi, maydon ham, tirsaklarigacha nam boʻlgan koʻylaklar ham...
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Beshta final — uyi avtobusdagi yo'llardan boshlanadi. Bugungi jamoada oʻsha tarixiy jismoniyatni topasizmi? Tashvishlanmang, topursiz: hozirgi avlod maydonda toʻp tepasizda, yelkasida bloknoti bilan yuradi, har qoʻshigʻiga notani yozadi, har golidan oldin taktik chizmada "x" ni qoʻyadi. Shu vaqtda avvalgi avlod esa devorlarni qoʻllarida, tomoshabinlar oʻrtasida qolib ketgan futbolchini oʻz koʻzlari bilan koʻrganligini aytardi.
Oʻsha 56-yilgi besh finalda Di Stefano jamoani ikki qoʻli bilan koʻtarib, maydonning oʻrtasida aylanib chiqardi — qanday tasavvur? Bugungi oʻyinchilarga esa har daqiqaning hisoboti beriladi, "yopiq pas" ni qanchalik samarali topsa, unga statsiya yonib turadi. Dastlabki toʻpga qoʻl tegizganlar oʻrtasida gʻalaba nafasi bor edi, keyinroq esa qur’a qoʻyiladigan kompyuter dasturi mavjud.
Bernabeuda o'sha kunlarning eshigi oldiga kelgan odamlarning koʻzida sariq forma egasi uchun to'shakdek muqaddas boʻlgan tuproq hozir bazalarning tagiga berkitilib ketdi. Yoshlar uchun bu yer faqatgina oʻzlarini yulduz sifatida koʻrsatadigan yorugʻlikli oʻtirish zali. Qanchadir yaxshi oʻyin boʻlib oʻtganida ham, stadionda hech kim oʻzini soʻnggi oʻrinda oʻtirgan buvining qoʻlini ushlab, uning yuzi yomgʻirda qanchalik shod boʻlib qolganini bilmaydi.
Mana, sizning vaqtingizda esa bu — tik turish bilan oʻlchanadi. Goʻyo iyun oyidagi oʻyindan soʻng tomoshabinlar uyiga biror "post-match analysis" videoini kuzatishadi, oʻzlarining "kulgili xatolari"ni koʻrib, keyingi oʻyindan oldin ishlab chiqishadi. O'sha vaqtlarda esa ter bilan qoplangan futbolchi uchun yomgʻir — bu hamrohi edi, chunki u bitta butunlikning bir qismi edi.
O'yinga kelish oʻsha vaqtlarda bayram edi — boshqa narsalarni oʻtkazib ham, oʻzing kelardi. Bugungi oʻyin uchun esa biletni bir oylik oldin bron qilish, oʻrindigʻingizning raqamini instagramda story qilib qoʻyish kerak. Ularda hayot usuli bor edi, bizda esa — vaqtinchalik foto lavha.
O'sha jamoaning siri — ular uchun maydonning har bir metrigida oʻz tarixi bor edi. Bugungi avlod uchun esa maydonning har bir metrigida sensorsiz birorta texnikadan foydalanilmagani aytilmasligi mumkin emas.
Avval sana, keyin bahslash.
Omad nima edi, dema — bunga yuqori mexnat kerak edi, chunonchi ota mening kichkina yoshimda stadonga yomg'ir ostida piyoda borish uchun paxtali palto olmasdan qo'yibdi. Chunki 1956-yildagilarda palto shunchaki kiyim emas, balki faxrli orden edi — maydondagi qor va yomg'irga qarshi kurashish uchun... bir marta xotinimning akasi bilan kelgan edim, u yomg'ir ostida "shlyapa ham kiyib olgan" edi, lekin uning oyoqlarida esa sport kiyimidan boshqa hech narsa yo'q edi. Uni ko'rganimda: "Bu qanday shlyapa, bu qanday epchillik! — deb hayqirdim, — Menda esa oyoqlariimni qoplovchi birorta narsa yo'q!" U esa menga qattiq qaradi va dedi: "Ey, chekkadagi qovun singa o'xshagan, sariq forma kiygan odamlarni ko'rma — ular allaqachon yomg'irda suv ichib ketishdi!" 😂🤣🍿
O'sha kunlar uchun statsiyalar yo'q edi — faqat asl yurak urishi bor edi. Yangi avlod esa statsiyalarni ko'rganida yuragini statistikaga moslashib oladi... demak, agar statsiya yurak urishini qayd qilsa, yomg'irda yugurish qanchalik foydali ekanligini ham hisoblab berar ekan — ahamiyatsiz!