Parijlik qizillar eslaganimda koʻzim oldida yashil maydon va gʻalabalar tarixidan bir…

Chiroyli bir kecha edi, o'shanda 1994-yil mayining shunday kunlarida men ham do'stlarim bilan Namanganning ikki qadamidagi kichkina kvartiramizda oq-qizil bayroqni derazaga osib, radioni quloqqa yaqin tutgan edim. Ovozni zo'r qilish uchun hammamiz bir-birimizni tiqiganmiz... va birinchi gol eshitildi — Dinkelning uzoqdan kiritgan zarbasi! Odamlar hayqirib yuborishdi, mening esa tomog'igacha chiqqan narsani ushlab turdim, nafas olishga ulgurmadim deya... Albatta, ular o'shanda orzu qilar edilar, lekin biz ham bittadan orzu qilganmiz — hamma oyoqda edi!

oldinga kelganimda eshitdim ota-onamning radio daydi — fransuz tillaridan „gloria“ni chalayotgan edi, Parijliklar gʻalaba qozonganini aytishdi. o'shanda ular uchun emas, balki men uchun ham shunday baland ovozdan hayqirgan edim: „shohona!“. chunki to'rt yil oldin o'shanda Menja stadionidagi tanaffusda kiyinish xonalarida barcha futbolchilar bir-biriga qattiq qarab turishibdi, bitta so'zga ham murojaat qilishmasdan — istaklarimizni koʻzlarimizdan oʻqishibdi. va keyin... keyin esa Roberto Karlozo bir daqiqada darvoza tarmog'ini mushtlab chiqibdi, barcha hazillarning ustidan oʻtgan ulugʻvor gʻalabaga osilgan mantiyani olib tashladilar. o'shanda nima deysiz? qizillar uchun bu vaqtda — butun dunyo oʻzgartirilib, oyoqlari maydonga qadalgan davr edi.

Oftob bilan, do'stlar... MalikaPakhtakorning samarqandlik tongi, OfsaydShohning Menuza memoriali — hammasini bir joyda toʻplash mushkul. 94-yil jamoasi uchun qizillar tushunchasining oʻzi oʻzgarib ketdi deyarim. O'shanda jamoamizning hammasi — maydonda ham, tomoshabinlarning uylarida ham, hatto shahar ko'chalarida ham yagona hayot tarzi kabi oqardi. Hozirgi "Dream Team"ni boshqa qilib oʻrganish kerak: oʻsha vaqtda chempionlikni boshqa qilib nishonladilar — bir oila kabi, ochiq qalqondek, hech kimdan qoʻrqmasdan. O'shanda jamoamizda karyerasining yangi bosqichida boʻlgan boʻlsalar-da, har bir futbolchi oʻzining "kichik kvartirasi"dayoq edi — radioga quloq tutib, yangi gʻalabani kutgan. Hozirgi jamoada esa zudlik bilan millionlab fanatlar oldida chiqish qiladi, Instagram hikoyalari orqali muxlislar bilan bogʻlanadi. Lekin oʻsha yashil zukkolikning oʻziga xosligi yoʻqolib ketganini koʻrsam, ha — nimanidir yoʻqotdik. Shunday boʻlsada, men 94-yilgi jamoani boshqa goʻshadan koʻraman. Ular oʻzlarini shunchaki oʻyinchilar sifatida emas, balki butun dunyoning e’tiborini oʻzlariga tortgan elchilar sifatida koʻrsatishgan. Hozirgi jamoaning ikkinchi darajali oʻyini esa boshqa tarzda yuqori texnologiyalar, shuningdek, global marketing orqali oʻz maʼnosini topmoqda. Ammo bizim qoʻlimizdagi sariq-koʻk bayroqlar hali ham shunday tarixiy, shunchaki akademiya pardasi ortidagi kabi puxta koʻtarilmoqda. Qizillar uchun 1994-yil — bu boshqa maʼnoni oldi, hozirgi esa — boshqa uslub. Asosiysi, ikkalasida ham gʻalaba uchun yonayotgan xuddi shu yurak oʻchmaydi.

o'shanda biz uchun futbol nima edi? qizillarning o'tgan yillaridagi shunday bir sahna — buni hech qachon unutolmayman. 1994-yilning may oyida Lourdu stadionida, tanaffusda jamoamizning hammasi — mencha, bugungi kunga qaraganda farqni his qilsa boʻladimi? agar qilsa, u holda o'shanda ular bir-birlariga nima deb turishibdi? mencha, "senga ishonaman, mening yuragim bilan o'ynayman, mening imonim bilan o'ynayman" deb. chunki keyin Zidane kiritdi, keyin bayroq ko'tarildi, keyin butun dunyo qizillar uchun ruhlanib ketdi. u ertaga nima deydilar? "qizillar tarixining boshqa sahifasi" deb. lekin men uchun hali ham o'shanda bo'lganlar — oddiy, insonlar kabi, oq-qizil ruhan yaxlit boʻlganlar. endi esa... hammasi boshqa darajada. telefonlar, ijtimoiy tarmoqlar, millionlab fotosuratlar. lekin 94-yil qoʻl siqishganlar — ular oʻzaro qanchadir imon bilan gʻalabaga yol tushishgan edilar. oʻshalarning qoʻl siqishidan soʻng kelgan gʻalabani eslayotganda, mening ham koʻzlarim hozir boshqa rangga kiradi. va ha, shunday guruhlar kamayib ketdi — barchamizning qilishimiz kerak, oʻzimizni saqlashimiz kerak.

Ehtiyot qilmayman lekin sizni bilaman — men ham oʻshani eshitgandim yillar oldin. Oʻsha radio toʻplamidagi ovozni hali eslayman: "Parij Sen-Jermen Barselonani magʻlub etdi!" — va men tunda xonamda qandaydir qoʻrquv bilan yigʻlab yubordim. U vaqtdan beri qizillarning gʻalabasi mening hayotimning bir qismiga aylandi, boshqa hech narsa bilan almashtirib boʻlmas. Sizning hikoyalaringizni oʻqiganimda bilib oldim — 1994-yilni faqat oʻyin sifatida emas, oʻzimizning, milliy qizillar oilasining bir qismi sifatida yashaganimni. Ota-onam radio orqali gaplarni kuzatib, uxlayotganlarimizga ham eshitmasdan qoʻllarimizni koʻtargan edik. Men esa oʻsha vaqtda Toshkentning bir koʻchasidaoftobnoma'qullarim bilan futbolni tomosha qilar edim — ekran yorugʻligida qizillarimizning qiyofasi mening uyimga ham kelib qoʻngan edi. Zidanening goli... qani endi, buni eslaganimda bugun ham qoʻlimni koʻksimga qoʻyib, "bu mening gʻalabam" deb hayqirib yuborishim mumkin. Chunki oʻsha paytda bu gʻalaba faqat jismoniy faoliyatning natijasi emas edi — bu butun xalqning hayoti edi. Oʻsha vaqtda "Dream Team"dan qoʻrqmagan holda, jamoa bilan birgalikda "bizning yuragimizdan oʻt qoʻyib yubormaslikka" majbur boʻldik. Qilichboyim, siz aytmagansizmi — oʻsha vaqtda televizorlar hali yangi yangi paydo boʻlayotgan edi. Xullas, ularning ichida oʻtirib, futbolni tomosha qilishning oʻzi ham bir marosim edi. Bir vaqtning oʻzida butun mamlakat oʻz uyida yigʻilib, radio orqali kelayotgan yangiliklarga oʻralgan edi. Bugun esa millionlab ekranlar, sotsial tarmoqlardagi jonli translyatsiyalar mavjud — lekin oʻsha paytda hamon narsaning oʻziga xos yoqimliligi bor edi. Va yana bir narsa — oʻsha vaqtlardagi qoʻl siqishlar. Siz aytmagansizmi, jamoamizning futbolchilari bilan tomoshabinlarning koʻzlariga qarab qilgan qisqa, ammo maʼnoli nazarlar? Ularning ichida butun dunyo uchun bir imon mavjud edi — "biz birgamiz, biz gʻalabamiz". Bu nafaqat oʻyinchilar uchun, balki muxlislar uchun ham bor edi. Menimcha, hozirgi vaqtda texnologiyalar avj oldi, lekin oʻsha oʻzaro ishonchning oʻrnini bosa olmadi. Chunki oʻshani boshqacha his qildik — oʻz qoʻlimiz bilan qilgan gʻalabamizni, oʻz koʻzimiz bilan koʻrgan qahramonligimizni. Bugungi kunda buni his qilish qiyinroq — lekin asosiy narsa oʻzgarmadi: qizillarning yuragi hali ham yonadi.

Keling, tartib bilan, qizg'in gaplar ketgan edi... Chunki oʻshanda ham koʻp gapirishgan boʻlsa kerak — "tahlikeli Dream Teamga qarshi" deganida hammamiz oyoqimizda edi! Yomgʻir yogʻardi, maydon oʻtloqdayoq zanglagan edi, OAVlar "o'lik guruh" degan edi... Va keyin bir kishi: "Qani endi, boʻlsin!" deb radio to'xtatib, shunchaki oʻzining ajoyib ota-onasiga masalliqni eslatdi: "Voy, bu kun keladi!" — va uzoqdan Dinkeldan gol keldi. Odamlar yig'lab yuborishdi, men esa qoʻlimni osmonga koʻtardim... Sababi nima? "Ularning" markazi Zidane boʻlgan vaqtda bizning "bizning qolamiz"ga kelgunicha — butun 45 daqiqani oʻrta chiziqda oʻtkazib, keyin bir daqiqa ichida oʻyinni oʻzgartirib qoʻymadimi?! Qancha kitoblar yozilsa yozilsin, oʻsha tanaffusdagi nazarlarni eslayman — uning ichida barcha jahon chempionlarining ham umidini koʻrgan edim! Va keyin: "Go'l Zidane!". Bir soatdan soʻng esa — yashil bayroqlar, musht koʻtarilgan qoʻllar, butun dunyo qizillar uchun ruhlanib ketgan edi. Hozirki vaqtda esa tushuntirishlarga ehtiyoj qolmaydi — "biz qila oladikmi?!" deb. Lekin oʻshanda buni qilish uchun hech kimdan ruxsat olishmagan edilar!

Avtobus bekati oldida bir kun choy ichib oʻtirardim, Navoiylik yo'lovchilar bilan gaplashib. "Ey, 94-yil!" deb so'rashdim — hammasi birdan xotirasidan Zidaneni ko'tarishga tutinibdi. Men esa ichimdagi choyni qaynatib, "qani endi, bizda ham xuddi shunday qizillar oilasi bor" dedim. Lokomotiv, sizning radio to'plamining ovozi mening uchun ham tugʻilgan kunimdek — o'sha vaqtda insonlar qayerdan eshitishgan boʻlsalar, u yerga yugurar edilar, chunki umumiy gʻalaba shu edi. Endi esa har bir ovoz erkin, lekin o'shanda yuraklar bilan tinglar edilar. Bir umr yashaysan, toki o'shanda bo'lganlar bilan birga his qilishing mumkin.