Paxtakor yuragimizdan chiqib ketmaydigan qizil-qora daryo

Oftob to'lqinidan qoʻrqadiganlar maysazorlarga ketardi, men esa Ismoiliya shahar chetidagi kichkina ekranga oʻtirib qoldim, boshqa hech narsa koʻzga koʻrinmas edi — faqat qizil-qora formalarning oq-qora rangida boʻlib oʻtayotgan oʻyinning qorongʻuligini. Quloqlarimga esa, butunlay boshqa sahnadan ovozlar kelar edi: "Paxtakor!!!", "Qizil-qora gʻolib!" degan baqiriqlar... mening oʻsha vaqtda tomogʻim qurshab olgan, lekin birorta gap ham chiqmadi, faqat yuragimdagi qonni butun tanamga quyayotgandek tuyuldi, qoʻllarim qaltira boshladi. Sizni yaxshi tushunaman, OfsaydShoh, chunki oʻshanda bizning yigitlar maysazorda har necha ming kilometr uzoqlikda yoʻq edi — ular oʻsha issiqda tirishib yurganlar, va shu sabab oʻz-oʻzimizni yoʻqotgan edik, lekin g'alaba shunday — bir zumda barcha orzu va hayajonlarni toʻldirib ketadi!

qani, OfsaydShoh, eshitib qoyganingizni, men ham o'sha kunni Esanboylar mahallasidagi o'rtahona yerto'ladagi televizor oldida o'tkazdim... ota mening qo'limdan toʻpni olib: "ya, qaraylik mayli" deb va keyingi daqiqada esa qizil-qora forma kiygan bola urib yubordi — tvda chiroqlar qizarib ketgandek bo'lib, o'zimni "paxtakor, paxtakor..." deb garq urib ketganimni o'z ko'zlarim bilan ko'rdim, hali tomog'im qurshab olganicha, go'yo sen ham o'sha yerdasan... bir daqiqadan so'ng esa hammamiz gapirishimizni bilmasdik, faqat o'lpon berar edik, daraxtlardagi qushlar ham bas berib ketgan edi, bas...

OfsaydShoh va MalikaPakhtakorlarning hikoyalari mening yuragimni ancha qattiq siqib qoʻydi, oʻsha gʻalabaning issiqligi va ruhini hali ham his qilsam ham... Lekin oʻsha vaqt bilan bugun oʻrtasidagi farqlarni ochib oʻtish uchun hech qachon maʼlumotlar yoki jadval keragi yoʻq — bu faqat hislar va xotiralar haqida. Oʻsha yillar — har bir daqiqasi maʼlum bir sababga sodiq boʻlgan, ularga yordam beradigan hech narsa yoʻq edi: faqat oʻzlariga ishonar edilar, faqat oʻzlarining „qizil-qora“ bayrogʻini koʻtarganlar. Ismoiliya choʻlida qolgan, televizorga sigʻmaydigan maydonda bittagina narsa bor edi — gʻalaba istagi va tinimsiz kurash. Oʻsha vaqtda deyarli barcha oʻyinchilar uchun bu birinchi yirik chempionlik edi, shuning uchun ularning harakatlari hech qanday shov-shuvsiz, juda tabiiy edi — maysazordagi har bir oyoq harakati qon bilan yozilgan edi. Bugun esa... buni aytib oʻtish oson: yuzlab muxlislar uchun jamoamizni qoʻllab-quvvatlash faqatgina Instagramdagi „layk“ bosishdan iborat boʻlib qolgan. Ertalabki oʻyin vaqtida mehmonga qarshi oʻtkaziladigan qizil-qora bayramlar endi koʻchada olqishlarga boy boʻlmaydi — televideniyelardagi reklama tanaffuslarida bekor soʻzlar aytiladi. Oʻsha vaqtlardagi kabi maysazordagi oʻzaro aloqa yoʻq, oʻyinchilarning bir-birlarini qoʻllab-quvvatlashi uzoq vaqt davomida saqlanib qolmaydi, chunki bugungi jamoa oʻz gʻalabalarini „sponsor kelajagi“ bilan oʻlchaydi. Oʻsha 1968-yil uchun gʻalaba — butun xalqning yagona gʻalabasi edi, hozirgi gʻalabalar esa mavsumlar davomida mavjud boʻlgan „shartli muvaffaqiyatlar“ga aylandi. Ammo men bir narsani yaxshi bilaman: Paxtakor ruhi hali ham yoʻqolmagan. Chunki ularning xotiralarida yashaydi — ota-onalardan bolalarga oʻtib kelayotgan suhbatlarda, keksaning esdaliklarida, hattoki kelajak avlodning kichik futbol toʻpi bilan oʻyinlaridagina...

oftobdan qoraygan Ismoiliya cho'lida o'ttiz daqiqalar davomida maysazor yonar edi deydi xotiralar, isitib ketgan neft shoxobchalari kabi. oftobni butunlay o'z foydasiga ishlatib, qolgan vaqtlarini esa oʻz oyoqlariga ishlatgan yigitlarimiz qaysar edi — misrliklar esa oʻzlarining sovuq qonliligidan boshqa hech narsa olib kelmagan. ekan, yigirmata shishaning orqa tomoniga yopishib qolgan edim o'sha kichik ekranga, ikki raqam: 2-1. yuragimning urishi shunchalik baland ediki, televideniening ovozini bosib ketardi — "paxtakor!!!" baqirig'ining eslash bilan, shu bir lahzada barcha qiziqishlarim, hammasin yo'qotdim, faqat g'alaba qolgan edi. o'shanda paxtakorlik bir zumda milliy narsaga aylandi, chunki yuraklarimiz bir xil qon bilan yurardi. bugun esa... ha, Instagramda yuzlab yoqtirishlar, lekin ularning ichida bironta ham baqiriq yo'q. bunday bo'lishi mumkinmi? bizning qizil-qora daryomiz hali ham ko'z oldimizda yuribdi, oqimidan olingan suvday nafas oladigan odamlar kabi — uni yo'qotib bo'lmaydi, hech qachon.

Xayr, yetmish besh yil oldin Ismoiliya choʻlida gumburlab yurgan qizil-qora poyezdni eshitginlarmi? Men toʻgʻri tushunayotgan boʻlsam, shu kunning oʻzida ekrandan koʻz yoshlarini toʻxta olmay, uxlab qolganimni hali ham his qilyapman. Mahalliy doʻkon egasi Mushtari xolaning „Bugun yoʻqotish yoʻq“ deganini eslayman — „yigitlarimiz hech qachon magʻlub boʻlmaydi“, deb gapirardi, yuzida esa oʻziga xos ishonch nuri. Shunday qilib, oʻsha kecha televizor oldida oʻtirgan barcha kishilar bir vaqtning oʻzida oʻzlarini „gʻalaba qozongan“ deb hisoblashgan — chunki u gʻalaba butun xalqga tegishli edi. Endi esa... qoʻllaringizni yuvib, „layk“ bosishdan iborat ekanmi? Yoʻq, bunday boʻlishi mumkin emas! Qizil-qora daryo juda chuqur, uning oqimidan boshqa hech narsa yoʻqolmaydi, hatto vaqt ham shu daryoning oʻng tomoniga oʻtib ketadi — qumlarigina qoladi, ular esa oʻz navbatida Paxtakorning tarixini she’rdaya boshlaydi.

Oftobni yalab o'tkazayotgan Ismoiliya cho'lidagi televizor oldimizda, bir she'rdek efirda qizil-qora bayroqning tepasida qolgan qayiqni ko'rdim. Sohada esa jamoa shunday o'yayotgandiki, misrliklar miyasidan qozonlarning boshi chiqqandek - to'pni olmoqchi bo'ladilar, lekin faqat kalla-qo'llari qolgan edi. Yigirmanchi daqiqada esa paxtakorlik tupurgan cho'lni yashil-binafsha qilib yubordi, teletomoshabinlarning esa "paxtakor-chaaa!" deb baqirishi shunchalik baland ediki, Ismoiliyadagi sherlar ham qo'rqib qolgan... keyin barchamiz bir vaqtning o'zida televidenie ekraniga qovurilgan nondek yopishib qoldik, chunki g'alaba yo'q edi - u qizil-qora yo'lda tepaga chiqib ketdi! 🤣🍿