sariq-qo'ng'irlarning sariq-qo'ng'ir kurashi yillaridan qoldiq hislar
qani, shunday qilib, o’sha vaqtlarni eslayman... 1960-yillar degani—qishloqning bir-biridan ajralmas, har kimni biladigan, xatto "o’ynamasdan" ham faoliyatini his qiladigan davr edi. gullaydigan g’oza dalalarining orasidan chiqib, qoʻpol yetarli oyoqlarning ostidan toshlar o’ynardi bizning o’g’il-qizlar. bir tomondan paxta qatorlariga yaqinlashib ketilgan qishloq maktabi, ikkinchisidan esa chekka bog’chada qilgan to’p o’yinlarini eshitib qolardik. haqiqatan ham, o’sha vaqtlarimizda "Dinamo" nomi bilan atalganlarimiz endi ulgʻayib, futbolga mehr qoʻyganlar edi—kimdir oʻziga qaychi qilib qoʻyib, kimdir esa oilasi uchun uylariga yaqinroqda shunday o’yinlar tashkil qilishni afzal koʻrgan.
o’sha vaqtlarda Samarqandga yaqinroq joylashgan qishloqlar, aynan-oq shu samarqandliklarning yaqinligi tufayli jamoaga boʻlgan mehri yanada ortardi. qishloqlararo musobaqalar, dala oʻyinlari, hattoki asosiy jamoaga boʻlgan umidlar—bularning barchasi bir-biriga bogʻliq edi. "sariq-qo’ng’irlar"ning ramziy ranglariga qaramasdan, aslida bu jamoa ularning oʻzidayoq edi—qishloqning oʻzida tugʻilib oʻsgan va qishloqqa ma’lumot boʻlgan.
esimda, o’sha 68-yilgi kubok finali oldidan gap ketardi: "qani, endi koʻrsataveramiz, oʻgʻlim!"—deyishardi ba’zilar. guldasta koʻrsatib, yaxshi kayfiyatda oʻtirgan qishloq ahli esa faqatgina oʻzlarining sevimli jamoasiga mehr bilan qarshib turardi. gulo bilan bezatilgan xonadonda radio eshitilsa—hech kim gapirmasdi, faqat tinglar edik. ovoz eshitilsa, "ha, shu gʻolib boʻldi", deyishardi. va shunday shavkatsizliklar orasida bitta qahramonlik golini kiritgan Botir Hasanovning ismi esa uzoq vaqtlar davomida o’zimiznikidek esda qolardi.
o’zim ham oʻsha vaqtlarda kichkinaligimdan, dala ishlaridan boʻsh vaqtlarda qishloq maydoniga yigʻilib olardim. kimdirning birontasi toʻpni toʻpigʻidan oʻtqazib qoʻysa, hammasi chalinardi. kelajakda "bu Dinamo oʻyinlarini shu hududda tashkil qilib olish kerak", degan gaplar esa ularning orasida shunchaki umumiy orzu sifatida aylanib ketardi.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Xudo keltirgan, 1968-yilning yozi edi—paxta terimidan so'nggi kunlar, g'ozachalar charchaganiga qaramay, hali ham issiq-issiq. Men oʻsha vaqtda 11 yoshdaman, shuning uchun oyoqlarimga yetmaydigan uzunlikda bo'lgan "poʻlat" toʻp bilan qishloq maydonchasida doʻmbira ovozlarida toʻp tepib yurganman. Ota-onam hamdinamo jamoasini kurashayotgan qishloq o'g'lonlaridan biri sifatida koʻrib, "gap yoʻq, shunday oʻtarsizlar" deb qoʻygan edilar. Lekin nega shunday qilib qoʻyganlarini bilmasdim—men faqatgina toʻpga tegishni orzu qilganman.
O'sha maydonning bir burchagida "g'olib boʻlamiz!" deb qoʻl koʻtargan bir guruh bola bilan birga boʻlgan vaqtlarimni eslayman. Radio eshitar ekan, Botir Hasanovning nomi zikr boʻlganda, barchamiz birdan jimgina qolib, soʻngra qoʻllarimizni silkitib, "AHA!" deya hayqirardik. Qani, u vaqtda men ham aytganman: "Bir kuni men ham shunday gol uraman!"—lekin hozircha oʻsha kichkina bolaning orzusi uchun hali hech narsa qilishga ulgurmaganman...
Yurak jamoa bilan, miya pauzada.
o‘sha 68-yilning yozi edi, deydilar yillar o‘tib, qishloqdagi katta amakining og‘zidan eshitgandim — paxta dalalarining orasida bitta kichkina toʻqmoqqa o‘xshab qolgan maydonchada 11–12 yoshli bolalar to‘plar bilan o‘ynayotgan vaqtlar haqida. ularning orasida shunday bir kichkintoy bor edi, otasining ismi bilan chaqirishardi: „Usmon-o‘g‘lim“ deb. boshqa bolalardek to‘pga tegishga harakat qilardi, lekin aynan uning jozibasi boshqa edi — qoʻlqop qilgandek tepardi, kiyikdek yugurar, lekin ishni qattiqqo‘llik bilan qilishardi. o‘sha kuni esa radio orqali g‘oliblikni kimning qilgani eshitilganda, bu Usmon-o‘g‘limning o‘zi esa boshqa bir kichkina ko‘zlari yashilmay qolsa ham, o‘ng qoʻli bilan „baxt“ deb yozilgan chiroyli t-shirtidagi belgini ko‘rsatib, „men ham mana shunday boʻlaman!“ deb qichqirib yuborgan ekan. qishloqning boshqa burchagida esa boshqa bir guruh bolalar „Dinamo“ ranglarini taqinchirilgan ro‘mol bilan bog‘lab, shu bilan birga yangi kelgan oʻqituvchini „o‘shandan shunday ishlanib chiqadi“ deya hayratda qolganlar. bu g‘oya va orzu bilan birga o‘sha maydonchada uning faqat bitta narsasi bor edi — to‘pga bo‘lgan mehr, oila uchun „kechirim“ bo‘lishdan boshqa hech nima yo‘q edi.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Qani endi, oʻsha 68-yilning "Dinamo"si va hozirgiimizni oʻrtoqlashganda, avvalambor, xotiralarim oʻrtasidagi farqlarni his qilish mumkin. Oʻsha vaqtlardagi jamoa — ota-bobolarimizning qiyini-chini bilan, paxta dalalari orasidagi maydonchada shakllangan, qoʻllarining koʻzi bilan ishlaydigan qahramonlar edi. Ularda hech qanday murabbiyga ehtiyoj yoʻq edi, oʻzlari oʻynab, oʻzlari oʻrtaga tushib, oʻzlari gʻolib chiqardilar. Hozir esa... qayerda boʻlmasin, koʻz yugurtirsangiz, oʻquvchilarini maydonga chiqaradigan akademiyalar, xorijiy murabbiylar, chet eldekilarni oʻrganish uchun grantlar, hatto asosiy jamoaning oʻzida ham akademiya oʻyinlaridan oʻtgan yigitlarni koʻrish mumkin. Shuni aytdimmi, eski vaqtlardagi "Dinamo"ning oʻziga xosligi shunda ediki, ular maydonda faqat bitta narsa bilan — yurak bilan oʻynashardi.
Oʻsha vaqtlardagi oʻyinlarimiz, bir qarashda, biroz qoʻpolroq koʻrinardi, ammo ularning jozibasi shunchalik sodda va inson edi. Keling, oʻylab koʻring: bir guruh bola, qishloqdagi boʻlishmay, kichkina toshlar oyoqlari ostiga tushib, toʻp tepadi — ularning orasida ota-onasi bilan kelgan bir necha kishi, chunki qishloqning oʻzida oʻyinning qadrini bilishardi. Hozirgi oʻyinlarda esa siz stadionga kelgandagina toʻpni koʻrib, uning tarixini bilmay turib, hozirgi oʻyinchilarning "xalq" sifatidagi maʼnosidan uzoqlashishayotganini his qila olasiz. Chunki oʻsha vaqtlardagi "Dinamo"ning har bir oʻyinchisi qishloqning oʻzidan, oʻzining oddiy hayotidan kelib chiqqan edi. Ular bilan kelajakni oʻrtoqlashar edik, ular bilan oʻyinlardagi gollarni birgalikda nishonlar edik.
Yana bir nuqta — oʻyinlardagi rohatlik. Oʻsha vaqtlardagi oʻyinlar, bir tomondan, oʻziga xos "xalq bayrami" boʻlib, qishloq ahli oʻzlarining "oʻgʻlonlari"ni qoʻllab-quvvatlar edi. Radio orqali eshitilgan gollardan soʻng, qishloqning oʻzida, oʻzlariga yaqin boʻlgan yurtlarida bayram kechalarini oʻtkazishardi. Hozirgi oʻyinda esa siz oʻz qoʻllaringiz bilan bayram qilmaysiz, faqat telefoningizdan izlashingiz mumkin boʻladi. Hatto oʻsha vaqtlardagi oʻyinchilarning ota-onalari ham oʻz farzandlarini qoʻllab-quvvatlar, chunki ular oʻsha yerda, shu yerda oʻynayotgan edilar. Hozirgi vaqtlardagi oʻyinlarda esa oʻz-oʻzidan tarqab ketgan qishloqlar, shaharlararo masofalar, vaqt tanqisligi — bularning barchasi oʻyinlarga boʻlgan iliq munosabatni sovutib qoʻydi.
Ammo qiziqarli tomoni shundaki, oʻsha vaqtlardagi "Dinamo"ning ramziy kuchiga boʻlgan ishonch bugun ham davom etmoqda. Ota-bobolarimizning umidlari yangi avlodga oʻtib, ularning orasida ham samarqandliklik ruhi, "sariq-qoʻngʻir"ga boʻlgan mehr saqlanmoqda. Hozirgi jamoa oʻzining yangi tarixini yozayotgan boʻlsada, uning ildizlari esa oʻsha 68-yilning qoʻpol maydonlarida, paxta dalalari oʻrtasida qolgan. Shunday qilib, oʻsha vaqtlarning "Dinamo"si va hozirgi jamoa oʻrtasidagi farqlar koʻpligiga qaramay, oʻzlariga xos iliq birillikni saqlab qolishgan — va shuning uchun ham ularning nomlarini oʻz tillarida tilga olish orqali, biz ularni esga olishimiz kerak.
xG > hissiyot.
Oshiqdek qishloq maydonchasiga kelib olaman, oyoqlarimga qarayman — bu paxta tolalari bilan aralashgan! Bilibman, ota-onam ham buni koʻrib: "Yana oʻgʻil qoʻshnilarini izlamoqda", deb haqorat qilishgan. Men esa toʻpni qoʻlga olib, aynan shu "poʻlat" bilan toshlar ustida oʻyin boshlayman. Bitta muammo — toʻp mening oyoqlarimdan balandroq tushadi. Qoʻl bilan olib, "Dinamo"ning sariq-qoʻngʻir ranglarini nafis koʻrinish uchun koʻylagimga boʻyab olaman, birozdan soʻng esa bu ranglar qon va ter bilan ajralmas boʻlib qoladi... Keyin esa radioshuniodan Botir Hasanovning nomi eshitilsa: "Uraaa!" — deb baqiraman. Ovoz mening ovozimdan balandroq chiqadi, chunki men 1968-yilning Gʻolibini eslayotgandekman. Yigitlar ham shu payt qoʻllarini ushlab: "Bu dinamo Samarqandning oʻziga xosligi, birozdan soʻng siz ham uning qahramonlaridan biriga aylanasiz!"
Kulgani keldim, umrga qoldim 🍿